July 24, 2017

7 a siudad iti Filipinas, mabalin a madidigra iti ingangato ti baybay

Pito a siudad iti pagilian ti mabalin nga agsagrap iti nakaro a pannakalayus no ngumato ti baybay gapu iti in-inut a pannakatunaw dagiti dadakkel nga ‘iceberg’ wenno kakasla bantay a yelo iti lubong.

Iti report nga inruar ti Asian Development Bank (ADB) itay lawasna, naammuan nga adda 25 a siudad iti lubong ti agpeggad gapu iti mabalin nga ingangato iti maysa a metro ti baybay iti asideg a masakbayan ket 19 kadagitoy ti masarakan iti Asia – a 7 met kadagitoy ti adda iti Filipinas.

Dagiti 7 a siudad iti Filipinas nga agpeggad gapu iti mabalin nga ingangato ti baybay: Manila, Caloocan, Malabon, ken Taguig iti Metro Manila; ken Davao ken Butuan iti Mindanao.

Itay nabiit, maysa a bantay a yelo iti Antartica ti nargaay ken naisina ket ad-adalen ita dagiti sientista no maigapu daytoy a pannakaisina ti iceberg iti panagbaliw ti klima (climate change).

Addaan iti agarup 5,800 a kilometro kuadrado a kalawa ken agdagsen iti nasurok a trilion a tonelada, dakdakkel pay ti nasao nga icerberg ngem ti isla ti Cebu.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Pinia ti Santa Ana



PINIA TI SANTA ANA. Nakaragragsak daytoy a tindera iti Diora-Zinungan, Sta. Ana, Cagayan, nga agpaspasungad kadagiti dumagas a gumatang iti lakona a pinia. Umad-adu metten dagiti kas kenkuana nga agidispley kadagiti lakoda a prutas iti abong-abong iti igid ti kalsada gapu iti umad-adu metten nga aggatang aglalo dagiti turista a mapan pumaspasiar kadagiti agkakapintas a white beach iti nasao nga ili. (Roselyn C. Campano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Kuna ti hepe ti Neda: Saanen a ‘masaksakit iti Asia’ ti Filipinas

Saanen a maibilang ti Filipinas a “sick man of Asia” gapu ta naannayasen ti idudur-as ti pagilian, kas kinuna ni Socioeconomic Planning Secretary Ernesto Pernia.

Innayon ‘toy hepe ti National Economic and Development Authority (Neda) nga umisu la unay ti agdama a kasasaad ti pagilian a para iti pannakayimplementar ti Philippine Development Plan (PDP) wenno ti socio-economic blueprint ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte.

Kinuna pay ni Pernia nga iti agdama, umad-adu dagiti agpupuonan iti pagilian saan laeng nga iti sektor ti serbisio no di pay ket iti panagpartuat.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Emergency medical team ti DoH iti Rehion 2, nabukel

Binukel ti Departmento ti Salun-at (DoH) iti Rehion 2 dagiti Regional Emergency Medical Teams (REMT) iti nasao a rehion tapno adda nakasagana a maipatulod kadagiti lugar a sangbayan ti didigra.

Kuna ni Janriel Lavadia, pannakangiwat ti Health Emergency Management Service, a buklen dagiti nasao a team dagiti nadumaduma a tattao manipud kadagiti ospital ti gobierno ken ti regional office ti DoH a nagdalan kadagiti nadumaduma a panagsanay a mainaig iti disaster operation.

Innayon ni Lavadia a saan laeng nga iti Rehion 2 a mabalin a maipatulod dagiti medical team. Kunana a mabalin a tumulongda pay kadagiti evacuation center iti Iligan City wenno Cagayan De Oro City iti Mindanao.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

HULIO 31, 2017



SARITA
4 Kumaw
    Leah D. Manzano
12 Nalaad a Panagsubad
      Ben D. CampaƱano

NOBELA
8 Oplan Maharlika (29)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (5)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Icarus
   Pearl Lovedyn A. Dacuag
20 Taaw
     Jobert M. Pacnis
47 Daniw a Para Ubbing
     Roselyn C. Campano

SALAYSAY
16 Kayatmo ti Agbiag iti 150 a Tawen?
      Virginia A. Duldulao, Ph.D.
26 Salakniban Dagiti Mangga Kontra iti Kurikong
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (46)
38 Don Clavio de Ylocos (48)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
22 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
21 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

July 14, 2017

Panagadal iti Japanese, adu ti maawisna nga estudiante iti hayskul

Maysa kadagiti gapuna nga adu dagiti estudiante iti hayskul ti interesado nga agadal iti lengguahe a Japanese ti panagkalikagumda nga agbuya iti anime a saanen a kasapulan ti subtitle agingga iti naamirisda a makatulong daytoy iti panagaplayda iti trabaho iti Japan, kas kinuna ti Departamento ti Edukasion (DepEd).

Damo a naidiaya ti lengguahe a Japanese nga adalen dagiti estudiante kadagiti napili a hayskul iti pagilian idi idi 2009, karaman ti Spanish ken French, tapno maisagana dagiti agtutubo a Filipino kadagiti oportunidad iti pagtrabahuan iti pagilian ken iti ganggannaet a pagilian nga agkasapulan iti kabaelan a makapagsao iti maikadua a ganggannaet a lengguahe, maikadua iti Ingles. Nagangayanna, nairaman metten ti Mandarin Chinese ken German.

Iti agdama, kuna ti DepEd nga umad-adu dagiti estudiante ti mayat a mangnayon iti ammoda iti nasao a lengguahe, agpada nga iti lebel ti undergraduate ken graduate, gapu ta malaksid iti dakdakkel a gundawayda nga agtrabaho no ammoda daytoy a pagsasao, nalaklaka pay ti pannakagun-odda iti sholarship nga ididiaya dagiti unibersidad iti Japan.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

SSS, pinalagipanna dagiti agpempension

Ipalpalagip ti Social Security System (SSS) kadagiti SSS pensioner wenno agaw-awat iti pension manipud iti SSS a tapno agtultuloy ti pannakaawatda iti pensionda, nasken a kompletuenda ti pormulario ti Annual Confirmation of Pensioners Program wenno ACOP.

Mainaig itoy, aramiden koma dagiti pensioner dagiti sumaganad, kas kuna ti SSS:

Para kadagiti agpempension gapu iti panagretiroda wenno gapu iti total disability, mapan wenno agreportda iti SSS iti bulan ti pannakayanakda.

Para kadagiti survivor pensioner, mapanda iti SSS iti bulan ti pannakayanak ti natay a kameng.

Para kadagiti dependent (menor de edad/incapacitated) pensioner, mapanda met iti SSS iti bulan a panagkasangay ti pimmusay a kameng.

Para met kadagiti agpempension a di makapan iti SSS gapu iti sakit wenno gapu iti kaadda ti an-annayen ti bagi, mangibaon laeng iti mangibagi kadakuada tapno idatagna iti SSS dagiti kasapulan a dokumento. Kalpasanna, addanto met pannakabagi ti SSS a mangpasiar iti pensioner tapno makapag-ACOP ti pensioner.

Mabalin a maala wenno mai-download ti pormulario ti ACOP iti SSS website www.sss.gov.ph.

Mabalin met ti pumasiar iti kaasitgan a sanga ti SSS.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Drug rehab ti DoH, adda pondona

Mangipaay ti Kongreso iti umdas a pondo tapno masuportaran ti Departamento ti Salun-at (DoH) para iti pannakaagas ken rehabilitasion dagiti drug user iti pagilian.

Impanamnama daytoy itay nabiit ni Dip. Robert Ace Barbers, chairman ti 13th Meeting of the ASEAN Inter-Parliamentary Assembly Fact Finding Committee (AIFOCOM) to Combat the Drug Menace ken ti Committee on Dangerous Drugs ti Kongreso.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Awan trabahom, agnegosioka

Gutgutigoten ni Senador Bam Aquino dagiti awan trabahona a bumisitada iti Negosyo Center kadagiti lugarda tapno makaalada iti tulong ket makairugida iti bukodda a negosio.

Kas kuna ti senador, bayat nga awan ti mabirokan a trabaho, mabalin a padasen pay laeng ti agnegosio.

Innayon ti senador, autor iti Republic Act No. 10644 wenno Go Negosyo Act, nga adu dagiti Filipino a gumangganar iti simple a negosio gapu iti tulong ti Negosyo Center.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Orkidia Dagiti Aeta



ORKIDIA DAGITI AETA. Nakaragragsak daytoy nga ina nga Aeta ken dagiti annakna ta adu ti nalakoda nga orkidia kadagiti lokal a turista a pimmasiar iti Nangaramoan Beach iti San Vicente, Sta. Ana, Cagayan itay Hulio 2, 2017. Ilaklakoda ti sangapuon a mabalin nga imula nga orkidia iti 10 agingga iti 25 a pisos ti maysa. Agindeg laeng dagitoy nga Aeta iti masungad a bantay sakbay ti aplaya ken iti asideg met laeng a kabambantayan ti pagal-alaanda iti orkidia. (Roselyn C. Campano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Libre nga abogado para senior citizen, maidardarirag iti Kamara

Maidardarirag kadagiti lider ti Kamara (House of Representatives) ti pannakaanamong koman ti gakat a mangipaay iti libre a serbisio ti abogado kadagiti amin a senior citizen.

Kidkiddawen ni AKO Bicol Party-list Rep. Rodel Batocabe ti madagdagus koma a pannakaaprobar ti House Bill 809 a mangipaay iti libre a serbisio ti abogado kadagiti senior citizen para kadagiti kasoda a sibil ken kriminal.

Idi pay Hulio 2016 nga adda iti House committee on population and family relations ti gakat nga am-ammo pay a kas “An Act Providing Free Legal Assistance for Senior Citizens, Amending for the Purpose Republic Act No. 7342, as Amended by Republic Act No. 9994.”

Saan ketdi a sakupen ti gakat dagiti krimen a mainaig iti moralidad, kaso manipud iti Sandiganbayan a mainaig iti korupsion, riri iti korporasion, ken ania man a kaso a naipila a kas mayayon iti Family Code, malaksid iti kaso a mainaig iti karbengan iti panagaywan.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

July 12, 2017

HULIO 24, 2017



SARITA
4 Yana
    Delfin P. Dumayas
12 Ni Lakay Polon
    Arturo G. Buenavista

NOBELA
8 Oplan Maharlika (28)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (4)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Sadiay Abong
   Derick A. Tong-alan
20 Didakanto Pulos Artapan
    Francisco T. Ponce
47 Nalawa a Karayan
    Jimmy R. Agustin

SALAYSAY
16 Kastoy Itan ti Tajikistan
     Vicente P. Palcong
26 Naganar Met ti Panagtaraken iti Karnero
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (45)
38 Don Clavio de Ylocos (47)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
23 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
21 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

July 6, 2017

Employer dagiti PWD, makissayan ti buisda

Umawat iti insentibo dagiti pribado a kompania nga addaan kadagiti empleado nga adda disabilidad wenno banay ti bagida (persons with disabilities wenno PWD), kas kinuna ti Bureau of Internal Revenue (BIR).

Iti babaen dagiti annuroten ken pagaladan iti pannakayimplementar (IRR) ti Republic Act 10524, dagiti pribado a kompania a nangawat kadagiti PWD nga agtrabaho a kas regular a trabahador, apprentice wenno learner ket maikkan iti gross income deduction a katukad ti 25 porsiento ti dagup ti sueldo a naited kadagiti PWD.

Panggep ti RA 10524 nga ipaayan dagiti PWD iti patas nga oportunidad iti trabaho ken patas a sueldo iti trabaho a kapada iti trabaho ti awan disabilidadna nga empleado. Agpada ketdi a sakupen ti linteg dagiti pribado a kompania ken ahensia ti gobierno.

Masapul laeng nga ipakita dagiti maseknan ti pammaneknek a sertipikado Departamento ti Panagtegged ken Pannakayempleo (DoLE) nga agtrabaho kadakuada dagitoy a PWD.

Kasta met nga akreditado dagiti PWD iti DoLE ken iti Departamento ti Salun-at (DoH), maipapan iti disabilidad, kabaelan, ken kualipikasion dagitoy.

Malaksid iti maksay iti buis, adda pay nayonna nga insentibo a para kadagiti pribado a kompania a mangaramid kadagiti pasilidadda a maitutop a para kadagiti PWD.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)



Gakat maipapan iti umno a pannakakanta ti “Lupang Hinirang”, inaprobaran ti Kongreso

Inaprobaran dagiti kameng ti Kongreso iti maikatlo ken pinal a pannakaibasana ti gakat a mangpabaro kadagiti pagalagadan maipapan iti umno a pannakakanta ti nailian a kanta a “Lupang Hinirang”, ken panangtignay iti tunggal maysa nga agkanta no maipatkokar iti publiko.

Kasta met a panggep ti House Bill No. 5224 a mangipataw iti nangatngato a multa manipud  50,000 agingga iti 100,000 piso iti “ania man a tao wenno entidad a mangbalusingsing iti ania man kadagiti probision” ti gakat— dakdakkel ngem iti sigud a multa a 5,000 pisos agingga iti 20,000 pisos kas sagudayen ti agdama a Flag and Heraldic Code of the Philippines.

Iti babaen ti gakat, inkapilitan ken masapul a serioso ti pannakakanta ti nailian a kanta kadagiti para publiko a pasken.

Kas simbolo ti panagdayaw, masapul a tumakder amin a tattao a nakasango iti bandera ti Filippinas, no nakaiparang, wenno iti mangiwardas ti panagkanta; kasta met a lugayan dagiti sibilian ti bandera babaen ti panangiparabaw iti kanawan a dakulap iti kanigid a paset ti barukong.

Nupay kasta, palugodan ti gakat dagiti tattao a ti relihionda, ipagelda ti panagkantada iti nailian a kanta. Nupay kasta, ipakita koma dagitoy ti panagdayawda babaen ti panagmatidderda a serioso.

Kasta met a panggep ti gakat a masurot ti istandard iti pannakanta ti “Lupang Hinirang” kas mayanunrot iti panangurnos ken komposisiuon ni Julian Felipe: iti 2/4 a kompas no mapatugtog, ken iti 4/4 a kompas no makanta.

Kasta met a maibilin iti National Historical Commission of the Philippines a mangiwaras kadagiti opisial a musical score sheet nga ayan ti husto a pannakakanta ti nailian a kanta.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)



Dagiti Ikan a Masarakan Kadagiti Kadilian



DAGITI IKAN A MASARAKAN KADAGITI KADILIAN (isdang bato iti Tagalog) nga ilaklako ni Leo Costales, 29, manipud iti San Vicente, Sta. Ana, Cagayan kadagiti turista a mapmapan iti Nangaramoan Beach iti nasao nga ili. Bangbangan, raggaragga, mul, love, ken laplap-it dagitoy nga ikan a komkompraenna kadagiti padana met laeng a mangngalap. Agpateg iti 150-P200 pisos ti sangakilo dagitoy nga ikan. Malaksid kadagitoy, aglaklako pay ni Leo iti sadiwa ken daing a munamon. (Roselyn C. Campano)

(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)

OFW ID, mabalin a mapagbalin a pasaporte, kuna ni Bello

Ad-adalen ti gobierno no kasano a mapagbalin ti baro nga overseas Filipino workers’ (OFWs) identification card a kas pasaporte dagiti OFW tapno nanamnam-ayen ti panagbiaheda.

Kinuna ni Labor Secretary Silvestre Bello III a panggepna ti makikoordinar iti Department of Foreign Affairs (DFA) ken iti Department of Justice (DOJ) maipanggep iti daytoy singasing a sistema ti pasaporte a para kadagiti OFW.

Innayon ni Bello a nasken met nga allukoyenna dagiti dadduma pay a pagilian a mangbigbig iti baro nga OFW ID a manamnama a mairuar itoy a Hulio 12.

“Mabalin nga aguraytayo pay iti sabali nga innem a bulan sakbay a mapagbalintayo ti baro nga OFW ID a kas pasaporte, kinuna ni Bello.

Ti baro nga OFW ID ti mangsukat iti overseas employment certificate (OEC). Babaen met ti baro nga OWF ID, saanen a nasken a mangala ti OFW iti travel exit clearance manipud iti Philippine Overseas Employment Administration (POEA) tunggal rummuar daytoy iti pagilian, kas kinuna ni Bello.

“Maikkaten ti OEC ta babaen daytoy a programa, amin a bonafide nga OWF, maikkanda iti I-DOLE nga isu ti ID ti Departament of Labor and Employment nga awan pulos bayadan ti OFW,” innayon ti sekretario ti departamento.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)

July 5, 2017

HULIO 17, 2017



SARITA
4 Saan nga Idulin iti Kaunggan
    Boni A. Mendoza
12 Iti Igid ti Alog
     Constante Casabar

NOBELA
8 Oplan Maharlika (27)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (3)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Dayang Dayang ti Gattaran
   Arnold C. Baxa
20 Mabtaken ti Sara ‘Diay Nuang!
   Rosalie A. Barnachea
22 Iggamam ‘Toy Dakulapko
    Corazon F. Quiamas
47 Daniw a Para Ubbing
    Marlyn Garcia-Del Rosario

SALAYSAY
16 Pasiarentayo ti Angkor Wat
     Vicente Palcong
26 Adu ti Pagsayaatan ti Hydroponics ken Aquaponics
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (44)
38 Don Clavio de Ylocos (46)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
18 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas