July 24, 2017

7 a siudad iti Filipinas, mabalin a madidigra iti ingangato ti baybay

Pito a siudad iti pagilian ti mabalin nga agsagrap iti nakaro a pannakalayus no ngumato ti baybay gapu iti in-inut a pannakatunaw dagiti dadakkel nga ‘iceberg’ wenno kakasla bantay a yelo iti lubong.

Iti report nga inruar ti Asian Development Bank (ADB) itay lawasna, naammuan nga adda 25 a siudad iti lubong ti agpeggad gapu iti mabalin nga ingangato iti maysa a metro ti baybay iti asideg a masakbayan ket 19 kadagitoy ti masarakan iti Asia – a 7 met kadagitoy ti adda iti Filipinas.

Dagiti 7 a siudad iti Filipinas nga agpeggad gapu iti mabalin nga ingangato ti baybay: Manila, Caloocan, Malabon, ken Taguig iti Metro Manila; ken Davao ken Butuan iti Mindanao.

Itay nabiit, maysa a bantay a yelo iti Antartica ti nargaay ken naisina ket ad-adalen ita dagiti sientista no maigapu daytoy a pannakaisina ti iceberg iti panagbaliw ti klima (climate change).

Addaan iti agarup 5,800 a kilometro kuadrado a kalawa ken agdagsen iti nasurok a trilion a tonelada, dakdakkel pay ti nasao nga icerberg ngem ti isla ti Cebu.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Pinia ti Santa Ana



PINIA TI SANTA ANA. Nakaragragsak daytoy a tindera iti Diora-Zinungan, Sta. Ana, Cagayan, nga agpaspasungad kadagiti dumagas a gumatang iti lakona a pinia. Umad-adu metten dagiti kas kenkuana nga agidispley kadagiti lakoda a prutas iti abong-abong iti igid ti kalsada gapu iti umad-adu metten nga aggatang aglalo dagiti turista a mapan pumaspasiar kadagiti agkakapintas a white beach iti nasao nga ili. (Roselyn C. Campano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Kuna ti hepe ti Neda: Saanen a ‘masaksakit iti Asia’ ti Filipinas

Saanen a maibilang ti Filipinas a “sick man of Asia” gapu ta naannayasen ti idudur-as ti pagilian, kas kinuna ni Socioeconomic Planning Secretary Ernesto Pernia.

Innayon ‘toy hepe ti National Economic and Development Authority (Neda) nga umisu la unay ti agdama a kasasaad ti pagilian a para iti pannakayimplementar ti Philippine Development Plan (PDP) wenno ti socio-economic blueprint ti administrasion ni Presidente Rodrigo Duterte.

Kinuna pay ni Pernia nga iti agdama, umad-adu dagiti agpupuonan iti pagilian saan laeng nga iti sektor ti serbisio no di pay ket iti panagpartuat.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

Emergency medical team ti DoH iti Rehion 2, nabukel

Binukel ti Departmento ti Salun-at (DoH) iti Rehion 2 dagiti Regional Emergency Medical Teams (REMT) iti nasao a rehion tapno adda nakasagana a maipatulod kadagiti lugar a sangbayan ti didigra.

Kuna ni Janriel Lavadia, pannakangiwat ti Health Emergency Management Service, a buklen dagiti nasao a team dagiti nadumaduma a tattao manipud kadagiti ospital ti gobierno ken ti regional office ti DoH a nagdalan kadagiti nadumaduma a panagsanay a mainaig iti disaster operation.

Innayon ni Lavadia a saan laeng nga iti Rehion 2 a mabalin a maipatulod dagiti medical team. Kunana a mabalin a tumulongda pay kadagiti evacuation center iti Iligan City wenno Cagayan De Oro City iti Mindanao.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 31, 2017 a bilang.)

HULIO 31, 2017



SARITA
4 Kumaw
    Leah D. Manzano
12 Nalaad a Panagsubad
      Ben D. Campañano

NOBELA
8 Oplan Maharlika (29)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (5)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Icarus
   Pearl Lovedyn A. Dacuag
20 Taaw
     Jobert M. Pacnis
47 Daniw a Para Ubbing
     Roselyn C. Campano

SALAYSAY
16 Kayatmo ti Agbiag iti 150 a Tawen?
      Virginia A. Duldulao, Ph.D.
26 Salakniban Dagiti Mangga Kontra iti Kurikong
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (46)
38 Don Clavio de Ylocos (48)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
22 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
21 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

July 14, 2017

Panagadal iti Japanese, adu ti maawisna nga estudiante iti hayskul

Maysa kadagiti gapuna nga adu dagiti estudiante iti hayskul ti interesado nga agadal iti lengguahe a Japanese ti panagkalikagumda nga agbuya iti anime a saanen a kasapulan ti subtitle agingga iti naamirisda a makatulong daytoy iti panagaplayda iti trabaho iti Japan, kas kinuna ti Departamento ti Edukasion (DepEd).

Damo a naidiaya ti lengguahe a Japanese nga adalen dagiti estudiante kadagiti napili a hayskul iti pagilian idi idi 2009, karaman ti Spanish ken French, tapno maisagana dagiti agtutubo a Filipino kadagiti oportunidad iti pagtrabahuan iti pagilian ken iti ganggannaet a pagilian nga agkasapulan iti kabaelan a makapagsao iti maikadua a ganggannaet a lengguahe, maikadua iti Ingles. Nagangayanna, nairaman metten ti Mandarin Chinese ken German.

Iti agdama, kuna ti DepEd nga umad-adu dagiti estudiante ti mayat a mangnayon iti ammoda iti nasao a lengguahe, agpada nga iti lebel ti undergraduate ken graduate, gapu ta malaksid iti dakdakkel a gundawayda nga agtrabaho no ammoda daytoy a pagsasao, nalaklaka pay ti pannakagun-odda iti sholarship nga ididiaya dagiti unibersidad iti Japan.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

SSS, pinalagipanna dagiti agpempension

Ipalpalagip ti Social Security System (SSS) kadagiti SSS pensioner wenno agaw-awat iti pension manipud iti SSS a tapno agtultuloy ti pannakaawatda iti pensionda, nasken a kompletuenda ti pormulario ti Annual Confirmation of Pensioners Program wenno ACOP.

Mainaig itoy, aramiden koma dagiti pensioner dagiti sumaganad, kas kuna ti SSS:

Para kadagiti agpempension gapu iti panagretiroda wenno gapu iti total disability, mapan wenno agreportda iti SSS iti bulan ti pannakayanakda.

Para kadagiti survivor pensioner, mapanda iti SSS iti bulan ti pannakayanak ti natay a kameng.

Para kadagiti dependent (menor de edad/incapacitated) pensioner, mapanda met iti SSS iti bulan a panagkasangay ti pimmusay a kameng.

Para met kadagiti agpempension a di makapan iti SSS gapu iti sakit wenno gapu iti kaadda ti an-annayen ti bagi, mangibaon laeng iti mangibagi kadakuada tapno idatagna iti SSS dagiti kasapulan a dokumento. Kalpasanna, addanto met pannakabagi ti SSS a mangpasiar iti pensioner tapno makapag-ACOP ti pensioner.

Mabalin a maala wenno mai-download ti pormulario ti ACOP iti SSS website www.sss.gov.ph.

Mabalin met ti pumasiar iti kaasitgan a sanga ti SSS.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Drug rehab ti DoH, adda pondona

Mangipaay ti Kongreso iti umdas a pondo tapno masuportaran ti Departamento ti Salun-at (DoH) para iti pannakaagas ken rehabilitasion dagiti drug user iti pagilian.

Impanamnama daytoy itay nabiit ni Dip. Robert Ace Barbers, chairman ti 13th Meeting of the ASEAN Inter-Parliamentary Assembly Fact Finding Committee (AIFOCOM) to Combat the Drug Menace ken ti Committee on Dangerous Drugs ti Kongreso.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Awan trabahom, agnegosioka

Gutgutigoten ni Senador Bam Aquino dagiti awan trabahona a bumisitada iti Negosyo Center kadagiti lugarda tapno makaalada iti tulong ket makairugida iti bukodda a negosio.

Kas kuna ti senador, bayat nga awan ti mabirokan a trabaho, mabalin a padasen pay laeng ti agnegosio.

Innayon ti senador, autor iti Republic Act No. 10644 wenno Go Negosyo Act, nga adu dagiti Filipino a gumangganar iti simple a negosio gapu iti tulong ti Negosyo Center.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Orkidia Dagiti Aeta



ORKIDIA DAGITI AETA. Nakaragragsak daytoy nga ina nga Aeta ken dagiti annakna ta adu ti nalakoda nga orkidia kadagiti lokal a turista a pimmasiar iti Nangaramoan Beach iti San Vicente, Sta. Ana, Cagayan itay Hulio 2, 2017. Ilaklakoda ti sangapuon a mabalin nga imula nga orkidia iti 10 agingga iti 25 a pisos ti maysa. Agindeg laeng dagitoy nga Aeta iti masungad a bantay sakbay ti aplaya ken iti asideg met laeng a kabambantayan ti pagal-alaanda iti orkidia. (Roselyn C. Campano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

Libre nga abogado para senior citizen, maidardarirag iti Kamara

Maidardarirag kadagiti lider ti Kamara (House of Representatives) ti pannakaanamong koman ti gakat a mangipaay iti libre a serbisio ti abogado kadagiti amin a senior citizen.

Kidkiddawen ni AKO Bicol Party-list Rep. Rodel Batocabe ti madagdagus koma a pannakaaprobar ti House Bill 809 a mangipaay iti libre a serbisio ti abogado kadagiti senior citizen para kadagiti kasoda a sibil ken kriminal.

Idi pay Hulio 2016 nga adda iti House committee on population and family relations ti gakat nga am-ammo pay a kas “An Act Providing Free Legal Assistance for Senior Citizens, Amending for the Purpose Republic Act No. 7342, as Amended by Republic Act No. 9994.”

Saan ketdi a sakupen ti gakat dagiti krimen a mainaig iti moralidad, kaso manipud iti Sandiganbayan a mainaig iti korupsion, riri iti korporasion, ken ania man a kaso a naipila a kas mayayon iti Family Code, malaksid iti kaso a mainaig iti karbengan iti panagaywan.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 24, 2017 a bilang.)

July 12, 2017

HULIO 24, 2017



SARITA
4 Yana
    Delfin P. Dumayas
12 Ni Lakay Polon
    Arturo G. Buenavista

NOBELA
8 Oplan Maharlika (28)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (4)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Sadiay Abong
   Derick A. Tong-alan
20 Didakanto Pulos Artapan
    Francisco T. Ponce
47 Nalawa a Karayan
    Jimmy R. Agustin

SALAYSAY
16 Kastoy Itan ti Tajikistan
     Vicente P. Palcong
26 Naganar Met ti Panagtaraken iti Karnero
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (45)
38 Don Clavio de Ylocos (47)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
23 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
21 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

July 6, 2017

Employer dagiti PWD, makissayan ti buisda

Umawat iti insentibo dagiti pribado a kompania nga addaan kadagiti empleado nga adda disabilidad wenno banay ti bagida (persons with disabilities wenno PWD), kas kinuna ti Bureau of Internal Revenue (BIR).

Iti babaen dagiti annuroten ken pagaladan iti pannakayimplementar (IRR) ti Republic Act 10524, dagiti pribado a kompania a nangawat kadagiti PWD nga agtrabaho a kas regular a trabahador, apprentice wenno learner ket maikkan iti gross income deduction a katukad ti 25 porsiento ti dagup ti sueldo a naited kadagiti PWD.

Panggep ti RA 10524 nga ipaayan dagiti PWD iti patas nga oportunidad iti trabaho ken patas a sueldo iti trabaho a kapada iti trabaho ti awan disabilidadna nga empleado. Agpada ketdi a sakupen ti linteg dagiti pribado a kompania ken ahensia ti gobierno.

Masapul laeng nga ipakita dagiti maseknan ti pammaneknek a sertipikado Departamento ti Panagtegged ken Pannakayempleo (DoLE) nga agtrabaho kadakuada dagitoy a PWD.

Kasta met nga akreditado dagiti PWD iti DoLE ken iti Departamento ti Salun-at (DoH), maipapan iti disabilidad, kabaelan, ken kualipikasion dagitoy.

Malaksid iti maksay iti buis, adda pay nayonna nga insentibo a para kadagiti pribado a kompania a mangaramid kadagiti pasilidadda a maitutop a para kadagiti PWD.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)



Gakat maipapan iti umno a pannakakanta ti “Lupang Hinirang”, inaprobaran ti Kongreso

Inaprobaran dagiti kameng ti Kongreso iti maikatlo ken pinal a pannakaibasana ti gakat a mangpabaro kadagiti pagalagadan maipapan iti umno a pannakakanta ti nailian a kanta a “Lupang Hinirang”, ken panangtignay iti tunggal maysa nga agkanta no maipatkokar iti publiko.

Kasta met a panggep ti House Bill No. 5224 a mangipataw iti nangatngato a multa manipud  50,000 agingga iti 100,000 piso iti “ania man a tao wenno entidad a mangbalusingsing iti ania man kadagiti probision” ti gakat— dakdakkel ngem iti sigud a multa a 5,000 pisos agingga iti 20,000 pisos kas sagudayen ti agdama a Flag and Heraldic Code of the Philippines.

Iti babaen ti gakat, inkapilitan ken masapul a serioso ti pannakakanta ti nailian a kanta kadagiti para publiko a pasken.

Kas simbolo ti panagdayaw, masapul a tumakder amin a tattao a nakasango iti bandera ti Filippinas, no nakaiparang, wenno iti mangiwardas ti panagkanta; kasta met a lugayan dagiti sibilian ti bandera babaen ti panangiparabaw iti kanawan a dakulap iti kanigid a paset ti barukong.

Nupay kasta, palugodan ti gakat dagiti tattao a ti relihionda, ipagelda ti panagkantada iti nailian a kanta. Nupay kasta, ipakita koma dagitoy ti panagdayawda babaen ti panagmatidderda a serioso.

Kasta met a panggep ti gakat a masurot ti istandard iti pannakanta ti “Lupang Hinirang” kas mayanunrot iti panangurnos ken komposisiuon ni Julian Felipe: iti 2/4 a kompas no mapatugtog, ken iti 4/4 a kompas no makanta.

Kasta met a maibilin iti National Historical Commission of the Philippines a mangiwaras kadagiti opisial a musical score sheet nga ayan ti husto a pannakakanta ti nailian a kanta.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)



Dagiti Ikan a Masarakan Kadagiti Kadilian



DAGITI IKAN A MASARAKAN KADAGITI KADILIAN (isdang bato iti Tagalog) nga ilaklako ni Leo Costales, 29, manipud iti San Vicente, Sta. Ana, Cagayan kadagiti turista a mapmapan iti Nangaramoan Beach iti nasao nga ili. Bangbangan, raggaragga, mul, love, ken laplap-it dagitoy nga ikan a komkompraenna kadagiti padana met laeng a mangngalap. Agpateg iti 150-P200 pisos ti sangakilo dagitoy nga ikan. Malaksid kadagitoy, aglaklako pay ni Leo iti sadiwa ken daing a munamon. (Roselyn C. Campano)

(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)

OFW ID, mabalin a mapagbalin a pasaporte, kuna ni Bello

Ad-adalen ti gobierno no kasano a mapagbalin ti baro nga overseas Filipino workers’ (OFWs) identification card a kas pasaporte dagiti OFW tapno nanamnam-ayen ti panagbiaheda.

Kinuna ni Labor Secretary Silvestre Bello III a panggepna ti makikoordinar iti Department of Foreign Affairs (DFA) ken iti Department of Justice (DOJ) maipanggep iti daytoy singasing a sistema ti pasaporte a para kadagiti OFW.

Innayon ni Bello a nasken met nga allukoyenna dagiti dadduma pay a pagilian a mangbigbig iti baro nga OFW ID a manamnama a mairuar itoy a Hulio 12.

“Mabalin nga aguraytayo pay iti sabali nga innem a bulan sakbay a mapagbalintayo ti baro nga OFW ID a kas pasaporte, kinuna ni Bello.

Ti baro nga OFW ID ti mangsukat iti overseas employment certificate (OEC). Babaen met ti baro nga OWF ID, saanen a nasken a mangala ti OFW iti travel exit clearance manipud iti Philippine Overseas Employment Administration (POEA) tunggal rummuar daytoy iti pagilian, kas kinuna ni Bello.

“Maikkaten ti OEC ta babaen daytoy a programa, amin a bonafide nga OWF, maikkanda iti I-DOLE nga isu ti ID ti Departament of Labor and Employment nga awan pulos bayadan ti OFW,” innayon ti sekretario ti departamento.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 17, 2017 a bilang.)

July 5, 2017

HULIO 17, 2017



SARITA
4 Saan nga Idulin iti Kaunggan
    Boni A. Mendoza
12 Iti Igid ti Alog
     Constante Casabar

NOBELA
8 Oplan Maharlika (27)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (3)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Dayang Dayang ti Gattaran
   Arnold C. Baxa
20 Mabtaken ti Sara ‘Diay Nuang!
   Rosalie A. Barnachea
22 Iggamam ‘Toy Dakulapko
    Corazon F. Quiamas
47 Daniw a Para Ubbing
    Marlyn Garcia-Del Rosario

SALAYSAY
16 Pasiarentayo ti Angkor Wat
     Vicente Palcong
26 Adu ti Pagsayaatan ti Hydroponics ken Aquaponics
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (44)
38 Don Clavio de Ylocos (46)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
18 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas

June 29, 2017

Gapu iti 'Bassit a Trak'



GAPU ITI ‘BASSIT A TRAK.’ Agmakabulanen a nabara a mapagsasaritaan iti Ilocos Norte ti pannakaidetiner iti Kongreso ti innem nga empleado ti kapitolio probinsial ti Ilocos Norte gapu iti maipagarup a saan a nasayaat a pannakabusbos ti pondo ti tobacco excise tax a naigatang iti ‘bassit a trak’ wenno multicab (sumagmamano kadagitoy ti adda iti ladawan) a naibunong kadagiti barangay. Iti Ilocos Norte, agkaiwara dagiti nakabitin a pakaammo a "Release The Ilocos 6” a kas iti adda iti sango ti kapitolio ken kadagiti malabsan a waiting shed iti national highway tapno mawayawayaan koman dagiti nasao nga empleado nga agparparang a biktima ti susik iti politika dagiti adda iti turay. Daytoy met laeng a susik ti nakaigapuan ti panangideklarar ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Norte ken ni Dip. Rodolfo Farinas (1st Dist., Ilocos Norte) a ‘persona non grata’ iti probinsiana gapu iti akemna iti pannakaidetiner dagiti innem nga empleado. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 10, 2017 a bilang.)

Korean, maisuro iti hayskul --DepEd

Kuna ti Departamento ti Edukasion (DepEd) a maisuronton ti Korean, ti opisial a lengguahe ti South Korea, kadagiti para publiko a hayskul.

Napirmaan itay nabiit ti kasuratan ti panagkinnaawatan (memorandum of understanding) a para iti nasao a gannuat.

Kas kuna ti pannakangiwat ti DepEd, maisuro ti lengguahe a Korean a kas maikadua a ganggannaet a lengguahe ken elective. Maipadas nga umuna daytoy itoy a tawen iti napili a 10 hayskul iti Kamanilaan.

Kuna ni Ambassador ti Korea iti Filipinas Kim Jae Shin nga ipaay ti pannakasursuro iti lengguahe a Korean ti nasaysayaat nga oportunidad iti trabaho iti Filipinas ken iti sabali a pagilian, ken iti pannakaipaay ti education grant manipud iti Korea kadagiti kualipikado nga estudiante a Filipino.

Kuna pay ni Kim a napateg unay ti lengguahe, isu a ti panagisuro ken panagadal iti ganggannaet a lengguahe kadagiti eskuela, makatulong tapno mapauneg ti panagkinnaaawatan ti dua a nasion.

Malaksid iti Korean, karaman dagitoy a lengguahe a maisuro iti babaen ti Special Program in Foreign Language ti DepEd: Spanish, Nihongo, French, German, ken Mandarin.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 10, 2017 a bilang.)

Ad-adu a ‘millennial’ ti natakuatan nga addaan iti HIV – DoH

Kuna ti Departamento ti Salun-at (DoH) nga idi Abril itoy a tawen, addan 629 a tao, kaaduan kadagitoy ti millennial (nayanak iti 1980s-2000s), ti natakuatan nga agsagsagaba iti Human Immunodeficiency Virus (HIV).

Nasurok a 80 a porsiento wenno 513 kadagiti natakuatan nga addaan iti nasao a bayrus ti agtawen iti 15 agingga iti 34.

Kadagiti 609 a nakaala iti bayrus babaen ti pannakiseks, 343 wenno nasursurok ngem kagudua ti lallaki a nakiseks iti padada a lallaki.

Kabayatanna, 18 a tao ti naireport a nakaala iti bayrus babaen ti panagusar iti naimpektaran a dagum. Adda met dua a kaso a nayakar manipud iti ina.

Iti daytoy Hunio, 17 a tao ti natay gapu iti komplikasion a mainaig iti HIV. Nagbalin ngaruden a 172 ti natay iti nasao a sakit ita a tawen.

Maibatay ken ni Diputado Neil Abayon ti Aangat Tayo Party-list, nakadadanag dagitoy a numero. Kunana a pammaneknek daytoy a kasapulan ti pagilian ti nasaysayaat a pannakayadal kadagiti agtutubo a Filipino no kasano nga aywananda ti salun-atda mainaig iti pannakiseks.

Atakaren ti HIV ti resistensia (immune system) ti bagi a makatulong a manglaban iti nasao nga impeksion. No saan a maagasan daytoy, dagiti addaan iti bayrus, nalaklaka a kapten ida iti delikado nga impeksion a kas iti kanser.

Iti panagbaybayagna, no nakapsut unayen ti immune system ti bagi, maaddaan ti tao ti Acquired Immuno Deficiency Syndrome wenno AIDS.

Maala ti bayrus babaen ti pannakisinnukat iti likido iti bagi, kas iti dara, kapsit, ken likido iti mabagbagi ti babai. Awan ketdi ti nasao a bayrus iti katay ken ling-et.

Makaala ti tao iti HIV babaen ti saan a protektado a pannakiseks, panagusar iti impektado a dagum, ken pannakayakar manipud iti ina a mapan iti anakna.

No makastreken ti bayrus iti bagi, agtalinaed daytoyen iti tungpal-biag. Nupay awan pay ti agas a para iti HIV, adda dagiti agas a mangpasardeng iti panagadu ti bayrus-- maawagan daytoy iti antiretroviral drugs (ARVs).


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 10, 2017 a bilang.)

June 28, 2017

HULIO 10, 2017



SARITA
4 Fina
   Ronelyn B. Ramones
12 Nasaem a Pannakabales
   Benjamin F. Aurelio

NOBELA
8 Oplan Maharlika (26)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Tugot (2)
    Fernando B. Sanchez

DANIW
6 Siak ken Saan a Siak
   N.M.E. Valdez
16 Bomba
   Roy V. Aragon
47 Daniw a Para Ubbing
   Marlyn Garcia-Del Rosario

SALAYSAY
18 “Gatangem Man La ‘Toy Lakok a Natengen, Sir…”
    Niel Ferreras
22 Agmulatayo iti Gayubana
     Reynaldo E. Andres
18 Dimo Kunaen a Salamagi Laeng
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (43)
38 Don Clavio de Ylocos (45)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
17 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Ading Kosinera
31 Tips

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
19 Siled ti Kararag
20 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas

June 25, 2017

Panagbasa iti medisina, libre iti 8 nga eskuela ti gobierno

Karaman ti UNP, MMSU ken CSU

Panagbasa iti medisina, libre iti 8 nga eskuela ti gobierno


Mabalinen dagiti kualipikado ken maikari nga estudiante a Filipino a kayatda ti agbalin a doktor ti agbalin nga iskolar kadagiti napili a kolehio ken unibersidad ti gobierno (SUC), kas impakaammo ti Komision ti Nangatngato nga Edukasion (CHED) itay nabiit.

Babaen ti nailatang a 317.1-milion a pisos manipud iti badyet iti 2017 a para iti libre a tuision dagiti estudiante iti medisina kadagiti walo nga SUC para iti tawen-pagadalan 2017-2018, kuna ti CHED a libre amin a bayadan iti tuision dagiti mangala iti kinadoktor.

Dagiti walo nga SUC: University of Northern Philippines, Mariano Marcos State University, Cagayan State University, Bicol University, West Visayas State University, University of the Philippines-Leyte, Mindanao State University ken University of the Philippines-Manila.

Kinuna ni CHED Commissioner ken spokesperson Prospero de Vera a nalpasen ti Departamento ti Badiet ken Panagiwardas (DBM) dagiti annuroten ken pagalagadan iti pannakayimplementar (IRR) ti nasao a pundo a tulong kadagiti estudiante.

Kinuna ni De Vera a dagiti sigud ken baro nga estudiante iti medisina a Filipino iti walo nga SUC, makaalada iti subsidy iti libre a tuision babaen ti programa a Cash Grants to Medical Students Enrolled in State Universities and Colleges (CGMS-SUCs).


(Naipablaak iti Hulio 3, 2017 a bilang ti Bannawag.)

Umawag iti DoH

Kayatmo nga isardeng ti panagsigariliom?

Umawag iti DoH


Inyalnag itay nabiit ti Departamento ti Salun-at (DOH), iti pannakitinnulong ti Sangalubongan nga Organisasion iti Salun-at (WHO), ti serbisio iti pannarabay babaen ti selpon tapno matulongan dagiti Filipino a mangisardeng iti panagsigarilio.

Babaen ti tulong ti bileg ken potensial ti teknolohia iti komunikasion, ididiaya itan ti DoH kadagiti Filipino a kayatda nga isardeng ti agsigarilio ti balakad ken suporta babaen ti selpon wenno telepono nga inawaganda iti ‘quitline.’

Ti numero ti quitline ket –165364 – a mabalin nga awagan dagiti mannigarilio. No agusar met iti selpon, iteks laeng ti 'STOPSMOKE' iti (29290)165364 – marugian metten ti balakad ken tarabay babaen ti text, imbes nga aktual a timek ti makisarita. Magun-od ti serbisio babaen ti Smart, Sun Cellular, ken Globe.

Segun ken ni Sekretario iti Salun-at Paulyn Jean B. Rosell-Ubial, maragsakanda a mangidiaya iti daytoy a serbisio iti publiko.

Segun iti 2015 Global Adult Tobacco Survey (GATS) iti pagilian, pito iti 10 ti Filipino a mannigarilio ti kayatda ti agsardeng nga agsigarilio. Ngem 4% laeng kadagiti agsigsigarilio iti napalabas a 12 a bulan ti naireport a nagballigi a nangisardeng iti daytoy makapapatay a bisio.


(Naipablaak iti Hulio 3, 2017 a bilang ti Bannawag.)

Sabali Manen a Baliena



SABALI MANEN A BALIENA (Pygmy killer whale) ti nasarakan dagiti mangngalap iti Sitio Dirique, Davila, Pasuquin, Ilocos Norte itay nabiit kabayatan a naisadsad daytoy iti katangriban a paset ti baybay. Pinadas ti rescue team a salbaren ti naubing pay a baliena a maibilang nga endangered marine mammal species (maib-ibusen a nabiag iti baybay) ngem daksanggasat ta nagsatan daytoy kalpasan a maisubli koma iti adalem a paset ti baybay a pangbirokanda koma iti ina daytoy a mabalin a naiwawa met laeng. Segun kadagiti eksperto, mapapati nga agsussuso pay laeng daytoy ket mabalin a nabisinan ti ina daytoy ket napan nagsapul iti makan nga isu met ti pannakaliwayna iti ubing a baliena a naisadsad iti katangriban. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Hulio 3, 2017 a bilang ti Bannawag.)

Maika-2 a Salip iti Sarita ti Albalos Awards

Maluktan iti daytoy a Hulio ti Maika-2 a Salip iti Sarita ti Mario Abinsay Albalos Foundation Literary Awards para kadagiti amin a mannurat iti Ilokano.

Nabangon ti literary foundation a naipanagan iti daydi Dios-ti-aluadna a mannurat ti Bannawag Mario A. Albalos, tubo iti Cabaroan Daya, Siudad ti Vigan, napadayawan a Pedro Bukaneg awardee ken umuna a Thomas Jefferson awardee iti Estado ti Hawaii a nagnanaedanna agingga iti pimmusay idi Marso 3, 1991 iti edadna a 40.

Isponsoran ni Jenny Alcausin (agnanaed iti California) ti pasalip ti foundation ken agpaay met a mangimaton iti nasao a pasalip da Amado I. Yoro, Jun Abinsay, Priscilla Dela Cruz (agnanaed iti Hawaii) iti pannakitinnulong dagiti kameng ti Bannawag.

Ti kompleto a pagannurotan:

1. Marugian ti salip iti Hulio 1, 2017 ken agpatingga iti Pebrero 15, 2018.

2. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat iti Ilokano malaksid kadagiti mangimaton ken asideg a kakabagianda, ken kadagiti kameng ti Bannawag.

3. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat a makisalip.

4. Nasken nga orihinal, di pay naipablaak wenno naadaw iti ania man a sinurat ti isalip. Nasken met a saan a naipatarus ti pakisalip manipud iti sabali a lengguahe ken nasken a bukod a putar ti autor ti pakisalipna. Saan met a maawat ti sarita a naisalip idin iti Albalos Awards wenno iti sabsabali pay a salip iti panagsurat iti sarita ken ti sarita a naidatag pay a kas entry iti sabali pay a salip iti panawen a pannakaangay daytoy a pasalip ti Albalos Awards nga agpaut manipud iti pannakalukat daytoy a salip agingga iti pannakapadayaw dagiti mannurat a nangabak iti daytoy a salip.

5. Agatiddog ti pakisalip iti 12-20 a panid iti short bond paper, nai-computer (agusar iti Times New Roman, Font Size 12) iti doble espasio ken addaan iti maysa a pulgada a margin iti amin nga igid ti bondpaper. Masapul met nga agusar iti MS Word format.

6. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti uppat a nadalus a kopia ken mapakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman email address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor.

7. Ipatulod ti pakisalip babaen ti koreo wenno personal nga idatag iti daytoy nga adres: 2nd Short Story Writing Contest, Mario Abinsay Albalos Foundation Literary Awards c/o Bannawag, Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla corner Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti Bannawag ti pakisalip iti di naladladaw ngem iti Pebrero 15, 2018. Saan a mairaman iti salip ti entry a maawat kalpasan dayta a petsa. Ipatulod met ti soft copy ti sarita iti daytoy nga e-mail address: albalosawards@gmail.com.

8. Dagiti gunggona: Umuna a Gunggona, P15,000.00; Maikadua, P12,00.00; ken Maikatlo, P10,000.00. Maipaayan pay dagiti mangabak iti sertipiko ti pammadayaw malaksid iti medalion a maited iti mangyalat iti Umuna a Gunggona. Adda met karbengan dagiti hurado a mangkissay iti bilang dagiti mangabak no awan ti makapatar iti bukodda a pagbatayan dagiti mangabak. Mabalinda met ti mangparnuay iti nayon wenno sabali a gunggona, no kasapulan.

9. Saan a mabalusingsing ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no maduktalan a nasalungasing ti Pagannurotan Bilang 4. No kasta, mapukawto metten ti karbengan ti autor a makisalip pay kadagiti sumarsaruno a pasalip ti Albalos Awards.

10. Makipagtagikua ti Mario Abinsay Albalos Foundation Literary Awards kadagiti mangabak a sarita nupay adda latta karbengan dagiti autor iti copyright dagitoy. Maaddaan pay ti agpasalip iti karbengan a mangipablaak kadagiti mangabak a sarita iti ania man a wagas a kayatna nga aramaten.

11. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken no sadino a maangay ti seremonia ti pammadayaw.


(Naipablaak iti Hulio 3, 2017 a bilang ti Bannawag.)

June 22, 2017

HULIO 3, 2017



SARITA
4 Ti Aktibista
   Rhea Rose D. Berroy
12 Rabii Idiay Nagsabaran
    L.B. Ablang

NOBELA
8 Tugot (1)
    Fernando B. Sanchez
10 Oplan Maharlika (25)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.

DANIW
6 Aniat’ Gatangem, Manong?
   Rosalie A. Barnachea
47 Daniw a Para Ubbing
   Anna Liza Madayag Gaspar

SALAYSAY
14 Filipinas Kontra ISIS: Target: Mindanao?
     Neyo Mario E. Valdez
18 Ania ti Ammom Maipanggep iti Uleg?
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
26 Narimat ti Masakbayan ti Pinia
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (42)
38 Don Clavio de Ylocos (44)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
21 Saludsodem ken ni Apo Hues
23 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
20 Siled ti Kararag
22 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Maika-2 a Salip iti Sarita ti Albalos Awards

June 19, 2017

Makaay-ayat Dagitoy nga Ubbing



MAKAAY-AYAT DAGITOY NGA UBBING nga agpapaayas ken agbatokbatok iti nadalus ken nalamiis nga ayus nga aggapu iti Avis Falls a masarakan iti Barangay Tanap, Burgos, Ilocos Norte. Maysa daytoy nga irrigation canal a paggapuan ti padanum dagiti mannalon ken paglinglingayan dagiti ubbing, agraman dagiti turista no kasta a tiempo ti kalgaw. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2017 a bilang.)

Negosio kadagiti agretiro

Inaprobaran ti komite iti small business and entrepreneurship development iti Kongreso ti gakat a mangipaay iti pagbiagan dagiti agretiro nga empleado iti gobierno.

Pinasingkedan ti komite ni Misamis Oriental 1st District Rep. Peter Unabia ti gakat nga “An Act Promoting the Development Of Entrepreneurship Skills Among Government Employees To Inspire Innovativeness And To Ensure They Are Productive Even Beyond Government Service.”

Dimmar-ay iti panagdengngeg dagiti pannakabagi ti Civil Service Commission (CSC), Department of Trade and Industry (DTI), Land Bank of the Philippines (LBP), Development Bank of the Philippines (DBP), Public Services Labor Independent Confederation, ken Philippine Government Employees Association.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2017 a bilang.)

250,000 nga OFW iti Qatar, dida pay kayat ti agawid

Kadagiti nasurok a 250,000 nga overseas Filipino workers (OFW) nga adda ita iti Qatar, normal pay laeng ti situasion iti nasao a pagilian iti laksid ti diplomatic crisis a sangsanguen ti pagilian. Gapu iti daytoy, ad-adda a pilienda ti agtainaed iti Qatar, kas kuna itay nabiit ti Overseas Workers Welfare Administration (OWWA).

Kinuna ni OWWA Administrator Hans Leo Cacdac kalpasan ti pannakiuman ti opisinana iti Filipino community iti Qatar nga awan pay ti OFW a mangipaspasimudaag iti kalikagumna nga agawid iti Filipinas kalpasan a pinuted ti sumagmamano a pagilian iti Middle East ti pannakigayyemda iti Qatar gapu iti maatap a panangsuportar ti Qatar iti terorismo.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2017 a bilang.)

June 14, 2017

CR iti terminal, masapul a libre

Pinasingkedan ti Kongreso iti maikatlo ken pinal a pannakaibasana ti gakat a mangiparit iti panagsingir kadagiti agusar iti comfort room kadagiti terminal ti bus wenno dyip, estasion, ken kadagiti lugar a paginanaan ken pagsardengan dagiti para pasahero a lugan.

Ni Mountain Province Rep. Maximo Dalog ti autor ti nasao a gakat (House Bill 725) a mangipetteng a masapul a libre ti kasilia a para kadagiti pasahero.

Iti gakat, bilbilinen ti gobierno dagiti akinkukua, operator, ken administrador dagiti nadakamat a terminal, estasion ken kapadada a mangipaay ken mangmantenerda iti umisu ken nadalus a pasilidad, a libre a para kadagiti pasahero.

Masapul laeng nga ipakita ti pasahero ti nabayadannan a tiket ti paglugananna tapno mausarna a libre kadagiti nadakamat a pasilidad.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2017 a bilang.)

Errado a libro iti MTB-MLE, tamingen ti DepEd-Region 1

Manamnama a tamingen ti Departamento ti Edukasion, Regional Office I dagiti errado a libro iti MTB-MLE-Ilokano.

Daytoy ti napagkaykaysaan iti pannakiuman dagiti pannakabagi dagiti maseknan iti pagsasao nga Ilokano ken ni DepEd-Region I Regional Director Alma Ruby C. Torio iti opisina daytoy idi Hunio 14.

Napagsasaritaan iti nasao a pannakipatang ti pannakaitandudo ti Tarabay iti Ortograpia ti Pagsasao nga Ilokano nga inruar ti KWF nga agserbi a kas reperensia iti panagaramid kadagiti textbook.

Napagnunumuan a maaramid ti pannakaparepaso ken pannakaatur dagiti libro babaen dagiti eksperto iti asignatura ken dagiti eksperto iti pagsasao nga Ilokano.

Nagkiddaw ni Direktor Torio iti listaan dagiti eksperto iti lengguahe nga Ilokano tapno agserbinto a kas language reviewers ken editors.

Inkari met Direktor Torio ti pannakipatangna kadagiti eksperto kadagiti asignatura ken kadagiti dadduma pay a maseknan iti Rehion tapno maayaban dagiti eksperto a mangtingiting iti kinaumisu dagiti linaon dagiti libro.

Imbatad ni Torio nga inikkanen ni Usec Dina Ocampo ti DepEd iti berbal a pammalubos tapno risutenna dagiti parikut a pinarnuay dagiti addaan riro a libro iti Ilokano.

Imbagian da Eugene Carmelo Cabanilla-Pedro, graduado iti UP-College of Law, ken Joel B. Manuel, presidente ti GUMIL Ilocos Norte ken agpapaay pay nga School Principal IV iti Bangui National High School dagiti stakeholder iti pagsasao nga Ilokano a nakipatang ken ni Direktor Torio.

Sakbay daytoy, nagwaras iti Facebook ti maipapan kadagiti errado a libro a nangibunga iti pormal a surat ti NAKEM Philippines, GUMIL Ilocos Norte, GUMIL Filipinas, TMI Philippines ken dadduma pay a gunglo dagiti Ilokano ken ni Sek. Leonor Briones, USec Dina Ocampo ken RD Torio.

Inyusuat met ti GUMIL Ilocos Norte ti maysa nga online petition iti change.org a mangkidkiddaw iti pannakakayumkom ken pannakaatur dagiti adda kamalina a libro.

Indanon ni Dr. Aurelio S. Agcaoili, convenor ti NAKEM International, dagiti surat ken isu metten ti nangurnos iti taripnong.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 26, 2017 a bilang.)

HUNIO 26, 2017



SARITA
4 Hawaii Ditoyen, Mikiong!
   Arnold P. Jose
12 Danog ti Kayumanggi
    J. Ben Quimba

NOBELA
8 Oplan Maharlika (24)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (26)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
6 Ayat
   Roy V. Aragon
18 Pagtignayek Dagiti Balikas
   Johmar R. Alvarez
47 Daniw a Para Ubbing
     Jimmy R. Agustin

SALAYSAY
16 Dios ti Agngina, Perlita
     Remedios S. Tabelisma-Aguillon
22 Nakired Dagitoy Dua a Baro a Barayti ti Pagay iti Bacterial Leaf Blight
     Villamor C. Visaya, Jr.
26 Saan La Koma a Para Padawat ti Bunga ti Atis
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (41)
38 Don Clavio de Ylocos (43)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
20 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

June 8, 2017

Agmulatayo iti Parakad



AGMULATAYO ITI PARAKAD. Agtultuloy latta ti panagmula dagiti taga-Ilocos Norte iti parakad wenno gulabban (bakawan iti Tagalog) iti igid ti baybay nga agarup 155 a kilometro ti kaatiddogna manipud iti Badoc agingga iti Pagudpud, Ilocos Norte. Ti pannakapaadu dagiti parakad ti kangrunaan ita nga itantandudo dagiti pannakabagi ti Department of Environment and Natural Resources (DENR) ta saan laeng a salaknib daytoy dagiti agnaed iti igid ti baybay no adda aluyo (storm surge), ayuyang pay daytoy dagiti pasayan ken dadduma pay a nabiag iti baybay no kasta nga agpaaduda. (Leilanie G. Adriano)

(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 19, 2017 a bilang.)

Pagalagadan iti pannakaiparit ti panagsigarilio iti publiko a lugar, mairuar iti daytoy a Hulio

Manamnama a mairuar dagiti pagalagadan iti pannakaipakat (IRR) ti Executive Order No. 26 a mangiparit iti panagsigarilio kadagiti publiko a lugar sakbay ti State of the Nation Address (SONA) ni Presidente Duterte, kas kuna ni Health Secretary Paulyn Ubial bayat ti presscon iti pannakarambak ti World No Tobacco Day 2017.

Kuna ni Ubial a saan ketdi a nasken nga urayen dagiti lokal a yunit ti gobierno daytoy IRR ta mabalindan ti mangipaulog kadagiti ordinansa a mangkontrol iti pannakausar ti sigarilio.

Innayon ni Ubial nga adda dagiti LGU a nais-istrikto pay dagiti ordinansada ngem ti EO no mainaig iti panangkontrol iti panagsigarilio ti pagsasaritaan.

Iti biang met dagiti awanan pay iti ordinansa, kinuna ni Ubial a mapilitandan a mangipaulog iti ordinansada gapu iti daytoy nga EO.

Kinuna ni Ubial a mabalin nga agbasar dagiti LGU iti Framework Convention on Tobacco Control (FCTC) para iti masangal nga ordinansa.

Ti nasao a Framework Convention on Tobacco Control ti internasional a katulagan maipanggep iti pannakakontrol ti panagsigarilio a nagpirmaan ti Filipinas. Daytoy met laeng FCTC ti nagbasaran dagiti dadduma nga LGU iti panangpandayda iti ordinansa kontra iti panagsigarilio.

Maipalagip a pinirmaan ni Presidente Duterte idi Mayo 16 iti daytoy a tawen ti EO No. 26 a mangipawil iti panagsigarilio kadagiti publiko a lugar iti sibubukel a pagilian.

Sagudayen ti EO, maiparit ti agsigarilio kadagiti eskuela, pagtrabahuan, pasilidad ti gobierno, establisimiento a mangididiaya iti makan ken mainum, akomodasion wenno pagdagusan, propesional a serbisio, dagiti lugar kas iti pagay-ayaman, sports center, arubayan ti simbaan, ospital, terminal ti transportasion, tiendaan, parke, resort, pagurayan a disso, pagnaan, elebeytor, lugar a nalaka a mauram, ken para iti publiko a transportasion.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 19, 2017 a bilang.)

Rambaud, indauluanna dagiti nangabak iti Salip iti Sarita ti 15th RFAAFIL

Ni Aileen R. Rambaud ti Pinili, Ilocos Norte ti nangyalat iti Umuna a Gunggona iti Salip iti Sarita a Para Ubbing ti 15th Reynald F. Antonio Awards for Iluko Literature (RFAAFIL 2016-2017) babaen ti saritana a “Ngiaw! Ngiaw! Ngiaw!” Agdama a Prinsipal iti Puritac-Dalayap Elementary School, Pinili, Ilocos Norte, nangrugi ni ARR a nagsurat iti sarita idi 1993. Nasuroken nga uppat a pulo a sarita ken salaysay ti naipablaakna iti Bannawag. Adda librona a napauluan iti Gulgol, koleksion dagiti ababa a saritana.

Dagiti dadduma pay a nangabak:

Maika-2, Sherma E. Benosa ti Bambang, Nueva Vizcaya babaen ti saritana a "Ti Baro a Kuting." Agtrabaho a kas Communication Officer ti Asia Pacific iti Global Alliance for Incinerator Alternatives. Nasuratna ti sarita gapu iti ayatna iti pusa. Maysa a rescuer iti pusa.

Maika-3, Ronelyn B. Ramones ti Bacarra, Ilocos Norte babaen ti saritana a “Ti Bestida ni KatKat." Nangab-abaken kadagiti salip iti panagsurat a pakaibilangan ti RFAAFIL. Naipaay ti 13th RFAAFIL Readers Choice Award iti saritana a para ubbing a “Dagiti Papa ni Hannah.” Maysa a Registered Midwife.

Maika-4, Anna Liza M. Gaspar ti Piddig, Ilocos Norte babaen ti saritana a “Ni Karmay ken ni Karabasa." Nagadal iti University of the Philippines ken De La Salle University. Maysa a CPA ngem kaykayatna ti agsursurat iti sarita ken daníw a para ubbing. Librona ti Anna in the Town of Partas-Gasto nga impablaak ti Vibal.

Maika-5, Mighty C. Rasing ti San Manuel, Isabela babaen ti saritana a “Dagiti Baro a Kaarruba ni Renz." Agnaed, kaduana ti pamiliana, iti Nashville, Tennessee, USA. Agserserbi a kas Program Development Director-Central Conferences ti Young People’s Ministries ti United Methodist Church.

Tallopulo ket maysa dagiti naisalip a sarita. Dagiti naghurado: Juan Al. Asuncion, pangulo; kameng da Ariel S. Tabag ken Roselyn C. Campano.

Mayawat dagiti pammadayaw kadagiti nangabak iti “Selebrasion ti RFAAFIL@15” iti Shangri-La Restaurant, #4 Times St., West Triangle, Quezon City iti daytoy Hunio 17, 2017 iti 5:30 ti malem. Mayawatto pay dagiti gunggona ken sertipiko dagiti nangabak iti 14th RFAAFIL ken Reader’s Choice Award.

Maidasar dagiti nangabak a sarita kadagiti agbasbasa nga ubbing tapno pilienda ti pakaipaayan ti 15th RFAAFIL Reader’s Choice Award.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 19, 2017 a bilang.)

June 7, 2017

HUNIO 19, 2017



SARITA
4 Everly
   Arnold C. Baxa
12 Agsapa
   Horencio Ma. Hernando

NOBELA
8 Oplan Maharlika (23)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (25)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
6 Ti Babai a Mannaniw
    Mikael R. Gallego
47 Daniw a Para Ubbing
     Marlyn Garcia-Del Rosario

SALAYSAY
14 Ania ti Pudno iti HIV/AIDS?
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
18 Kanser ti Bara ti Gunggona ti Agsigsigarilio
    Jemma Patrice A. Dela Cruz
26 Nasustansia a Pagpakan iti Ayup ti Madre de Agua
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (40)
38 Don Clavio de Ylocos (42)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
21 Saludsodem ken ni Apo Hues
22 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
20 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

June 4, 2017

Maipalpalawa Daytoy a Kalsada



MAIPALPALAWA DAYTOY A KALSADA iti Barangay 5, Nalasin, Paoay, Ilocos Norte ket kas ken ni lilong a nakatraysikel, dinton marigatan dagiti lumugar, nangruna dagiti mannalon, a mangipan kadagiti produktoda iti merkado publiko ta agarup 67.3 a milion a pisos ti pinaruk-atan ti World Bank malaksid iti pannakibinnulig ti Departamento iti Agrikultura ken ti gobierno munisipal ti Paoay tapno maipasdek daytoy a kalsada (farm-to-market road) nga agatiddog iti 4.9 a kilometro a sakupen ti Nalasin, Sungadan ken Langiden. Narugian idi Marso 27, 2017, manamnama a malpas daytoy iti masungad a Nobiembre 27, 2017 babaen ti naiget a panangmonitor dagiti pannakabagi iti World Bank a napan bimmisita itay nabiit iti nasao a barangay a kanayon a malaylayus no kasta a matutudo. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 12, 2017 a bilang.)

Libre a panagadal iti kolehio, OK iti bicam

Magawgaw-aten ti libre a panagadal iti kolehio kadagiti state universities and college (SUC) kalpasan nga inaprobaran ti bicameral conference ti gakat a para iti daytoy.

Kinuna ni Senator Bam Aquino, autor ti Universal Access to Quality Tertiary Education Act, mangipaay daytoy iti gundaway iti ad-adu a Filipino a makalpas iti kolehio ken makabirok iti nasayaat a trabaho.

No aprobaran dagiti dua a sanga ti Kongreso, maipatulod ti gakat iti Malakanyang tapno agbalin a naan-anay a linteg babaen ti panangpirma ni Presidente Rodrigo Duterte.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 5, 2016 a bilang.)

June 3, 2017

Guillermo, Umuna a Gunggona iti Salip iti Daniw ti 15th RFAAFIL

Ni Rogelio B. Guillermo ti Honolulu, Hawaii ti nangabak iti Umuna a Gunggona iti Salip iti Daniw a Para Ubbing ti 15th Reynald F. Antonio Awards for Iluko Literature (RFAAFIL 2016-2017) babaen ti daniwna a "Tukak." Tubo iti Libertad, Abulug, Cagayan ngem tallopulo a tawenen nga agindeg iti Hawaii. Imatonanna ti maysa nga online grocery store ken drayber ti Uber ken Lyft.

Dagiti dadduma pay a nangabak:

Maika-2, Alma C. Dela Cruz ti Riyadh, Saudi Arabia babaen ti daniwna nga "Igges." Nayanak iti Allacapan, Cagayan ngem dimmakkel iti Piddig, Ilocos Norte. Maysa nga OFW.

Maika-3, Jimmy R. Agustin ti Abulug, Cagayan babaen ti daniwna a "Ti Ubing a Nasalun-at." Nagturpos iti Theology ken Edukasion. Nalpasna ti Masteral Studies. Mangisursuro iti Araling Panlipunan ken Values Education iti Ballesteros National High School - Ballesteros, Cagayan.

Maika-4, Edna C. Nagtalon ti Vintar, Ilocos Norte babaen ti daniwna nga "Idi Nagpasiarak Idiay Bantay." Mannursuro iti Mariano Marcos State University - College of Teacher Education iti Laoag City.

Maika-5, Mario T. Tejada ti Piddig, Ilocos Norte babaen ti daniwna nga "Idi Napan Hong Kong ni Nanang." Bise-Presidente ti GUMIL Ilocos Norte. Agdama a sekretario ti Sangguniang Bayan ti Piddig, Ilocos Norte.

Limapulo ket lima dagiti naisalip a daniw. Dagiti naghurado: Ariel S. Tabag, pangulo; kameng da Cles B. Rambaud ken Mighty C. Rasing.

Mayawat dagiti pammadayaw kadagiti nangabak iti “Selebrasion ti RFAAFIL@15” iti Shangri-La Restaurant, #4 Times St., West Triangle, Quezon City inton Hunio 17, 2017 iti 5:30 ti malem. Mayawatto pay dagiti gunggona ken sertipiko dagiti nangabak iti 14th RFAAFIL ken Reader’s Choice Award.

Maidasarto dagiti nangabak a daniw kadagiti agbasbasa nga ubbing tapno pilienda ti pakaipaayan ti 15th RFAAFIL Reader’s Choice Award.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 12, 2017 a bilang.)

June 1, 2017

HUNIO 12, 2017



SARITA
4 Aldrey
   Reynald F. Antonio
12 Naispal
    B. A. Gray

NOBELA
8 Oplan Maharlika (22)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (24)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
6 Tagidpuan
    Ria Rebolledo
22 20
     Pearl Lovedyn A. Dacuag
47 Daniw a Para Ubbing
     Roselyn C. Campano

SALAYSAY
14 Iti Mindanao: Kayatmi ti Martial Law!
     Remedios S. Tabelisma-Aguillon
18 Maysan nga Abogado ni Sir Dave
     Oswald A. Valente
26 Narimat ti Masakbayan ti Nangisit a Bawang
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (39)
38 Don Clavio de Ylocos (41)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
21 Saludsodem ken ni Apo Hues
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
20 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

May 30, 2017

Petision kontra kadagiti adu ti rirona a libro, nairusat



Nairusat ti maysa a petision iti internet a mangpaspasardeng iti pannakailako dagiti maatap a napunno-iti-riro a libro nga Ilokano a maus-usar iti Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) a paset ti programa a K-12 ti Department of Education (DepEd).

Manipud pay idi 2014, madildillawen dagitoy napumpunno-iti-riro a libro a mailaklako kadagiti lokal ken nailian a book store ken kadagiti nadumaduma nga eskuela kadagiti probinsia a pakaar-aramatan ti lengguahe nga Ilokano a kas pangisuro kadagiti agad-adal iti elementaria.

Indauluan ti GUMIL Ilocos Norte, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Ilocos Norte, babaen ti presidente daytoy a ni Joel B. Manuel, mannurat ti Bannawag, ti nasao a petision a naiturong ken ni DepEd Secretary Leonor Briones itay Mayo 21.

Kakadua ti GUMIL Ilocos Norte dagiti nadumaduma a gunglo a mangitantandudo iti lengguahe nga Ilokano, inawaganda ti tignayda a kas Committee for the Protection of the Ilokano Language and the Ilokano MTB-MLE.

Segun iti petision, nadakamat a ti pannakailako dagiti libro a para iti Grade 1 agingga iti 3 nga addaan kadagiti di maitutop a linaon ken riro iti gramatika, nangparnuay kadagiti parikut iti kalidad ti edukasion dagiti ubbing nga Ilokano.

Nadakamat pay a dagitoy addaan-iti-riro a libro nga agpada nga inruar ti gobierno ken pribado a sektor, saan a mayayon iti establisadon nga ortograpia ti lengguahe nga Ilokano.

Innayon ti petision a maikari dagiti Ilokano nga ubbing iti nasaysayaat a kalidad ti libro.

Daytoy a tignay ti GUMIL Ilocos Norte, sinuportaran dagiti mannurat, edukador, ken dadduma pay a mangipatpateg iti lengguahe. (Leilanie G. Adriano)

Ladawan: Ti Alpabeto Ilokano, maysa kadagiti mairekreklamo a libro.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 5, 2017 a bilang.)

Industria ti tabako, mapukawan iti kampania kontra iti panagsigarilio

Madanagan ti Associated Labor Unions (ALU) nga adu dagiti maawanan iti panggedan dagiti adda iti industria ti tabakoken maksayan ti oras ti panagtrabaho dagiti adda kadagiti pabrika ti sigarilio kalpasan ti panangirusat ti Department of Health (DoH) iti naig-iget a kampania kontra iti panagsigarilio iti pagilian.

Kas kuna ti National Tobacco Administration (NTA), adda 44,000 a mannalon iti tabako ken 1.56-milion a mangmangged a mangnamnama iti industria ti tabako.

Kuna ni Alan Tanjusay a pannakangiwat ti ALU, nangrugin dagiti employer iti industria ti tabako ti agkissay iti oras dagiti mangmangged ken agikkat kadagiti trabahador a saan a kameng ti union.

Innayonna a mabalin nga agtultuloy ti kastoy a kasasaad iti masakbayan.

Ginutigot ngarud ni Tanjusay ti gobierno a mangiwayat koma iti dialogo iti nagbaetan ti gobierno, agpupuonan ken mangmangged tapno mabalabala ti maysa a mekanismo a mangalaw kadagiti naagapad a trabaho.


(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 5, 2017 a bilang.)

Maikapito a Pasalip ALVIYA iti Sarita

Para kadagiti amin a mannurat

Ipakaammo ti Secretariat ti ALVIYA Literary Foundation a silulukaten ti Maikapito a Pasalip ALVIYA (2017-2018); ngarud, agawaten kadagiti sarita a maisalip. Tinawen nga is-isponsoran daytoy ni Alex V. Yadao, maysa a patron ti Literatura Ilokana a tubo iti Libertad, Abulug, Cagayan ngem agdama nga agnanaed iti Siudad ti New York iti Estados Unidos. Imatonan met daytoy ni Dr. Freddie Pa. Masuli ti Cagayan State University ken iti pannakitinnulong ti GUMIL Cagayan.

Dagiti pagalagadan:

1. Agpatingga ti panagawat ti Secretariat kadagiti maisalip a sarita iti Enero 31, 2018.

2. Silulukat ti salip kadagiti amin nga agsursurat iti sarita nga Ilokano.

3. Nawaya ti makisalip a mangpili iti tema a kayatna a suraten.

4. Agatiddog ti pakisalip iti 15-25 a panid iti short bond paper, nai-computer (agusar iti Times New Roman, Font Size 12) iti doble espasio ken addaan iti maysa a pulgada a margin iti amin nga igid ti bondpaper.

5. Maysa laeng a sarita ti maipalubos nga isalip ti tunggal makisalip a mannurat.

6. Nasken a bukod a putar ti autor ti maisalip, saan pay a naipablaak iti ania man a magasin, ken saan a patarus manipud iti ania man a lengguahe.

7. Ti laeng parbo a nagan ti autor ti agparang iti manuskrito a maisalip. Mapakuyogan ketdi ti opisial nga entry iti maysa pay a dokumento a nakailanadan dagitoy: paulo ti sarita, parbo ken pudno a nagan ken kabibiag ti autor agraman numero a pakakontakan kenkuana.

8. Ipatulod dagiti dua a dokumento (sarita ken ti impormasion maipanggep iti autor) babaen ti electroniko a wagas (email) iti daytoy nga email account: freddie.padua.masuli@gmail.com.   Saanen a masapul pay ti nakaprinta a kopia.

9. Nasken a maipatulod iti Secretariat dagiti dua a dokumento iti saan a naladladaw ngem alas-11:59 ti Enero 31, 2018 (oras iti Filipinas).

10. Saan a mabaliwan ti pangngeddeng dagiti hurado malaksid no maduktalan a nasalungasing ti Pagannurotan Bilang 6. Dinto metten mapalubosan ti autor a makisalip pay kadagiti sumarsaruno a pasalip ti ALVIYA.

11. Makipagtagikua ti ALVIYA Literary Foundation kadagiti mangabak a sarita nupay adda karbengan ti autor iti copyright daytoy. Maaddaan pay ti agpasalip iti karbengan a mangipablaak kadagitoy mangabak a sarita iti ania man a wagas a kayatna karamanen iti elektroniko ken tradisional a wagas ti panagipablaak.

12. Dagiti Gungona : First Prize: P15,000.00; Second Prize: P10,000.00, Third Prize: P5,000.00; ken dua a panglinglingay a premio a sag-P2,000.00. Maipaayanto met dagiti mangabak iti sertipiko ti pammigbig.

13. Maiwaragawag dagiti mangabak a sarita iti di naladladaw ngem iti umuna a lawas ti Abril 2018 ken mayawatto dagiti premio bayat ti tinawen a Nailian a Kombension ti GUMIL Filipinas.


(Naipablaak iti Hunio 5, 2017 a bilang.)

May 26, 2017

HUNIO 5, 2017



SARITA
4 Katataan
   Johmar R. Alvarez
12 Iti Naminsan a Panagaani
    Hermogenes F. Belen

NOBELA
8 Oplan Maharlika (21)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (23)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
18 Nakulbet Piman
     Daniel L. Nesperos
47 Daniw a Para Ubbing
     Mario T. Tejada

SALAYSAY
16 Kail-iliwko ti Koronadal
     Remedios S. Tabelisma-Aguillon
26 No Mabalin iti Tao, Mabalin Met iti Ayup
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (38)
38 Don Clavio de Ylocos (40)
41 Miks & Tiks

KOLUM
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
22 Siled ti Kararag
23 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

May 22, 2017

“Drug test” kadagiti mannursuro kadagiti eskuela publika, maiwayat

Makipartisipar metten ti Department of Education iti “war on drugs” ni Presidente Duterte babaen ti panangiwayat ti departamento iti “drug test” kadagiti amin a mannursuro kadagiti eskuela publika mangrugi iti ania man nga aldaw manipud iti panaglukat ti klase inton Hunio 5, kas impasingked ni Sekretaria ti Edukasion Dr. Leonor M. Briones.

“Masapul a dagiti mannursuro ti umuna iti daytoy nga addang ta isuda ti adda iti sektor ti edukasion a pakamulian dagiti ubbing,” kinuna ni Dr. Briones.

Impaganetgetna pay a di koma agkitakit dagitoy a mannursuro; ketdi, ipakitada nga isuda ti pagwadan dagiti adalanda.

Mainaig iti daytoy, iwayat ti DepEd ti programa a maawagan iti “Brigada Kontra Droga,” kas mayannatup iti agdama a programa ti departamento a “Brigada Eskwela.”

Segun ken ni Briones, maipaayan dagiti maduktalan a positibo iti panagaramat iti maiparit nga agas iti maikadua a gundaway tapno maberipikar a nasayaat ti resulta ti drug test. No maduktalan a positibo latta dagitoy, maipatulod dagitoy iti rehabilitation center ken mapatawanda iti maikanatad a pannusa.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 29, 2017 a bilang.)

Haytek Dagitoy a Mannalon



HAYTEK DAGITOY A MANNALON. Manipud iti kadawyan a nuang ken arado a ramit, ti Zanjera San Cristobal Irrigation Service Area iti Piddig, Ilocos Norte ti kaunaan a grupo iti Ilokandia a nangadaptar iti makuna a farm consolidation ken mechanization program. Napagtitipon dagiti babassit a kinelleng dagiti mannalon, a kayatna met a sawen, nagtitipon ti puersa dagiti mannalon tapno adda bilegda a makitulag kadagiti dadakkel a kompania ti agrikultura. Babaen daytoy nga inaramidda, aggigiddanen dagiti mannalon nga agtalon, maymaysa a klase ti bin-i nga usarenda ken aggigiddanda met laeng nga agani ken aglako. Babaen ti tulong ti gobierno a mabalinda a pagkiddawan iti ayuda a kas koma iti daytoy a moderno a rice harvester, amang nga ad-adu ti maapit ken bumassit ti post harvest losses iti agarup dua a porsiento no maidilig iti manomano laeng a panagapit a mapan a 20-30 porsiento ti mapukaw. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 29, 2017 a bilang.)

Viloria, kdp., agsapata a kas lider dagiti mannurat nga Ilokano

Agsapata dagiti opisial ti GUMIL Filipinas, gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw, nga idauluan ti baro a presidente, ni Vilmer V. Vilora, inton Hunio 11, 2017 iti Virsal Resort, Matucay, Allacapan, Cagayan, babaen ti panangsangaili ni Mayor Harry L. Florida ti Allacapan.

Manamnama a ni Dip. Baby Aline Vargas-Alfonso ti Segundo Distrito ti Cagayan ti mamagsapata kadagiti opisial.

Kakadua ni Viloria nga agsapata para iti dua-a-tawen a termino da Remy N. Albano, bise-presidente; Neyo Mario E. Valdez, sekretario-heneral; Anna Liza M. Gaspar, tesorera; Estela Bisquera-Guerrero, auditor; Joel B. Manuel, business manager; Freddie G. Lazaro, PRO; ken dagiti direktor: Freddie P. Masuli, Eddy A. Almodovar, Eliseo B. Contillo, Ben Pacris, Avelina Fe C. Camacho, Ferdinand N. Cortez, Mario S. Ascueta, ken Mario T. Tejada.

Ni Arthur P. Urata, Sr. ti ex-officio a kameng ti hunta direktiba.

Nabotosan dagiti baro nga opisial iti naangay nga eleksion iti Maika-49 a Nailian a Kombension ti GF iti Union Christian College iti Siudad ti San Fernando, iti La Union, idi Abril 23.

Maiwayat met ti Umuna a Regular a miting ti Board of Directors and Officers kalpasan ti panagsapata tapno mapagsasaritaan dagiti addang, gannuat, proyekto, ken plano ti liderato para iti panagtakemda iti dua a tawen, nangnangruna ti pannakaisagana ti maika-50 nga anibersario iti gunglo. Mabukel met dagiti nadumaduma a komite a mangrienda kadagiti pakaseknan ti gunglo. (Freddie G. Lazaro)


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 29, 2017 a bilang.)


May 18, 2017

MAYO 29, 2017



SARITA
4 Ni Pari Kulas
   Juan Al. Asuncion
12 Simmarungkar
     Benjamin M. Pascual

NOBELA
8 Oplan Maharlika (20)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (22)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
9 Pangta
   Roy V. Aragon
28 Panagkasangay
     Lora Noreen Domingo
47 Daniw a Para Ubbing
     Emy Llapitan-Ines

SALAYSAY
14 Ania Kadi ti Senior Citizen?
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
26 Wen, Agkurkurang ti Kakaw iti Pagilian
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (37)
38 Don Clavio de Ylocos (39)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
20 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
18 Ket Naangay ti Saribitniw Festival 2017!
22 Siled ti Kararag
23 Sika ken ti Tarakenmo
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

May 15, 2017

Dinaklisan Festival



DINAKLISAN FESTIVAL. Naangay ti “Tuno Fiesta” a kas paset ti pannakarambak ti tinawen a Dinaklisan Festival ti Currimao, Ilocos Norte. Ti panagkalap ti maysa kadagiti kangrunaan a pagsapulan dagiti umili iti nasao nga ili. Kas pagyamanda iti Dios iti adu a parabur ti baybay kadakuada, maaramid ti panagdaklis ken panagtuno bayat ti “Tuno Fiesta.” Tunggal barangay, adda naisangrat a pagtunuanna kadagiti ikan. Maawis amin a mayat a makipagsida kadagiti matuno nga ikan. Iti ladawan, balballikiden ni Ned Quitoriano, utility worker ti Josefa Edralin Memorial Elementary School, dagiti tuntunuenna nga ikan nga ididiayana met kadagiti aglabas iti pagtuntunuanna. (Aileen R. Rambaud)

(Naipablaak iti Mayo 22, 2017 a bilang.)

Pannakaiparit ti kontraseptibo, in-inut a patpatayenna dagiti Filipina, kuna ti taga-DOH

Ti bilin ti Korte Suprema a mangipawil iti pannakaiserrek dagiti kontraseptibo iti merkado ti “in-inut a mangpatpatay” kadagiti Filipina, gapu ta iti 2020, awanton ti magatang a kontraseptibo, kas kuna ni Junice Melgar, maysa a direktor iti Department of Health (DoH).

Kuna ni Melgar a dandanin ag-expire dagiti kontraseptibo nga adda iti pagilian ket inton 2020, awanton ti mailako a kontraseptibo kadagiti agkasapulan.

Napanday ti Reproductive Health Law idi 2012 a manggarantia iti pannakaidiaya ti edukasion maipapan iti seks ken pannakataripato dagiti inna, kasta metten ti unmo a pannakusar dagiti kontraseptibo ken pannakakontrol ti panagsikog. Nupay kasta, imbilin ti Korte Suprema idi 2015 ti pannakaisardeng ti programa ti DOH a pannakaiwaras ken pannakailako dagiti kontraseptibo.

Segun ken ni Dip. Pia Cayetano, agpeggad ti salun-at ken biag dagiti minilion a Filipina gapu iti panagkurang ti kontraseptibo.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 22, 2017 a bilang.)

Maika-4 a Salip iti Daniw ti Saniata Prize

Salip daytoy iti panagsurat iti daniw iti lengguahe nga Ilokano, panggep ti Saniata Prize ti agbalin a maysa kadagiti paratignay dagiti mannaniw nga Ilokano nga agparnuay kadagiti baro a langa ti daniw nga Ilokano kabayatan met ti panagbigbigda kadagiti kannawidan a porma ti daniw nga Ilokano.

Narugian iti 2015, tinawen daytoy a pasalip ti Saniata Prize. Maipaayan iti pammadayaw a Hall of Fame ti makayalat iti tallo nga Umuna a Gunggona.

Dagiti Pagalagadan:

1. Maysa laeng a daniw ti idatag. Saan a makedngan ti tema, porma wenno kaatiddog ti isalip.

2. Masapul nga orihinal, di pay naipablaak, wenno saan a naipatarus manipud iti sabali a lengguahe ti isalip a daniw. No matakuatan a nabalusingsing daytoy a pagannurotan, maibabawi ti gunggona ket maparitanto metten a makisalip ti autor iti ania man a pasalip ti Saniata Prize.

3. Deadline ti panagidatag: Disiembre 15, 2017. Ipatulod babaen ti e-mail ti pakisalip iti asseng.tabag@gmail.com iti subject a “4th Saniata Prize.”

4. Masapul nga agusar iti nagan iti pluma (pen name) ti mannaniw. Iraman ketdi iti e-mail ti kompleto a nagan, numero iti selpon, ken adres ti pagtaengan wenno opisina.

5. Dagiti premio: 1st Prize: Php2,500.00; 2nd Prize: Php 2,000; 3rd Prize: Php1,500.00.

6. Mapadayawan dagiti mangabak bayat ti Dap-ayan 2018 ti GUMIL Filipinas wenno iti okasion nga angayen ti isponsor ti Saniata Prize.

7. Makipagtagikua ti Saniata Prize kadagiti mangabak a daniw ket awan sungsungbatanna kadagiti mannaniw no bilang usarenna dagitoy iti ania man a wagas a kas iti pannakaipabuya, pannakaipablaak iti magasin wenno libro, ken pannakaipaskil iti social media. Agtalinaed ketdi ti copyright iti autor wenno mannaniw.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 22, 2017 a bilang.)

MAYO 22, 2017



SARITA
4 Iti Barangobong NHS
   Joel B. Manuel
12 Maudi a Sigarilio
    A. Ramel, Jr.

NOBELA
8 Oplan Maharlika (19)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (21)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
9 Saan Latta Ngamin a Mailiwliwag ti Liday
   Romel A. Pascua
28 No La Koma
     Francisco T. Ponce
47 Daniw a Para Ubbing
    Elmer B. Gamulo

SALAYSAY
14 Naragsak Met Laeng Dagiti Dapanmo?
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
18 Idi Napankami Nakigumil
      Remy Albano
26 Ad-adu ti Sustansia ti Nangisit a Bawang
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (36)
38 Don Clavio de Ylocos (38)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
20 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
30 Tips
31 Ading Kosinera
43 Okeyka, Apong

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
22 Sika ken ti Tarakenmo
23 Siled ti Kararag
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
44 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

May 7, 2017

Carasi, Ilocos Norte



CARASI, ILOCOS NORTE. Ti Sabo Dam a masarakan iti daytoy nga ili a daydaywen ita dagiti turista ita a kalgaw tapno agpalamiisda. Nairanta daytoy a proyekto a kas flood control no tiempo ti tudo ken bagyo ngem kas makita iti ladawan, bassit laengen ti danum a tumpuak gapu iti makalkalbon a kabambantayan. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Mayo 15, 2017 a bilang.)

May 5, 2017

Landbank, nangilatang iti P1-B para iti e-jeepney

Iti panggep ti gobierno a mamagbalin kadagiti amin a para pasahero a dyip iti pagilian a pagandaren ti koriente, nangilatang ti Land Bank of the Philippines iti 1 bilion a pisos a pautang tapno adda usaren dagiti kooperatiba ken organisasion ti transportasion a mamagbalin a moderno kadagiti uggorda a para pasahero a dyip.

Paset daytoy ti katulagan a pinirmaan ti nasao a banko nga imbagian ti chairman daytoy a ni Carlos Dominguez ken ti gobierno babaen ken ni Department of Transportation Secretary Arthur Tugade.

Kinuna ni Dominguez a paset daytoy ti plano ti administrasion ni Presidente Duterte a mamagbalin a moderno kadagiti 220,000 a dyip a para publiko iti sibubukel a pagilian, kas paset ti gannuat ti gobierno a mangipaay iti nataltalged a sistema ti transportasion para kadagiti biahero bayat ti itutulong met ti gobierno a mangkontrol iti epekto ti climate change.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 15, 2017 a bilang.)

Pannakaisalakan iti didigra, agbatay iti laing nga agsagana

Adda iti panagsagana ti tulbek ti pannakaisalakan kadagiti didigra, kinuna ni Science and Technology Undersecretary Renato Solidum mainaig iti mabalin a mapasamak no dumteng ti kunada a “Big One” wenno napigsa a ginggined.

Kinuna ni Solidum a ti panagsagana, agbunga met manipud iti panangsaludsod ti maysa a tao iti no ania ti mabalin a mapasamak no dumteng, kas pagarigan ti napigsa a ginggined, napigsa a bagyo, storm surge, wenno tsunami.

Nasken met a saludsoden ti maysa a tao iti bagina no ania dagiti rumbeng nga aramidenna no adda dumteng a didigra.

Kuna ni Solidum a no iladawan ti maysa a tao iti panunotna ti mabalin a mapasamak no adda didigra, ken iladawanna met ti bagina no kasano a sarangtenna ti didigra, saanton nga agmalmalanga inton dumtengen ti didigra.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 15, 2017 a bilang.)

Buya iti Away



BUYA ITI AWAY. Maysa a gagangay a buya iti Brgy. San Francisco, Luna, Apayao bayat a kadua ti maysa nga ama (Romy P. Baddu) dagiti kakaanakan ken annakna iti ipapanda panagburas iti nateng iti kuman ni Romy iti asideg ti karayan. Maay-ayatan dagiti ubbing ta amang kano a naragragsak ti aglugan iti karison ngem ti aglugan iti van wenno tiubibo. (Jobert M. Pacnis)


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 15, 2017 a bilang.)

Para Kadagiti Agdadamo a Mannurat: Salip iti Sarita ti 20th AMMAFLA

Agawaten ti Secretariat ti AMMA Foundation Literary Awards (AMMAFLA) kadagiti entry para iti Salip iti Sarita ti Maika-20 nga AMMAFLA. Aggibus ti salip iti Enero 15, 2018.

Nairanta ti pasalip ti AMMAFLA kadagiti agdadamo a mannurat iti Ilokano a “kas pangaron iti reggetda a mangpatadem pay iti plumada.”

Kas kadagiti sarita a nangabaken iti pasalip ti AMMAFLA, mairamanto met a mailibro dagiti sarita a mangabak iti daytoy nga edision ti AMMAFLA, kas kinuna dagiti mangimaton iti AMMAFLA a da Amado ken Gloria Yoro, Francisco ken Aurora Ponce, ken Alfredo ken Cherry Quibol (agpapada nga agindegen iti Hawaii).

Inruar ti AMMAFLA ti librona a Dagiti Premiado a Sarita (1997-2014) iti kombension ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw, idi 2015. Naipalaon iti nasao nga antolohia dagiti nangabak a sarita iti AMMAFLA sipud narugian ti salip idi 1997 agingga iti 2014.

Dagiti pagannurotan ti maika-20 nga edision ti salip.

1. Aggibus ti salip iti Enero 15, 2017.

2. Agpaay laeng ti salip kadagiti agdadamo a mannurat iti Ilokano. Iti daytoy a salip, maibilang nga agdadamo ti mannurat no awan pay ti naipablaak a saritana iti Bannawag. No adda man, di koma nasursurok ngem tallo ti naipablaakna agingga iti Mayo 15, 2016 a bilang ti nasao a magasin.

3. Siwawayawaya ti autor a mangpili iti topiko ti isalipna a sarita.

4. Agatiddog ti sarita iti 10-15 a panid iti short bond paper, naimakinilia, wenno saan, naikompiuter iti doble espasio (Times Roman Medium 12 pts. iti computer), ken adda espasio wenno margin a maysa a pulgada iti amin nga igid ti papel.

5. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal autor.

6. Nasken nga orihinal, di pay naipablaak wenno naadaw iti ania man a sinurat ti isalip. Nasken met a saan a naipatarus ti pakisalip manipud iti sabali a lengguahe ken nasken a bukod a putar ti autor ti pakisalipna. Saan met a maawat ti sarita a naisalip idin iti AMMAFLA wenno iti sabsabali pay a salip iti panagsurat iti sarita ken ti sarita a naidatag pay a kas entry iti sabali pay a salip iti panawen a pannakaangay daytoy a salip ti AMMAFLA nga agpaut manipud iti pannakalukat daytoy a salip agingga iti pannakapadayaw dagiti mannurat a nangabak iti daytoy a salip.

7. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti uppat a nadalus a kopia ken pakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman e-mail address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor.

8. Ipatulod ti pakisalip babaen ti koreo wenno personal nga idatag iti daytoy nga adres: Short Story Writing Contest, 20th AMMAFLA, c/o Bannawag, Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla corner Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti Bannawag ti pakisalip iti di naladladaw ngem iti Enero 15, 2018. Saan a mairaman iti salip ti entry a maawat kalpasan dayta a petsa.

9. Dagiti gunggona: Umuna a Gunggona, P10,000.00; Maikadua, P8,500.00; ken Maikatlo, P7,000.00. Maipaayan pay dagiti mangabak iti sertipiko ti pammadayaw. Adda met karbengan dagiti hurado a mangkissay iti bilang dagiti mangabak no awan ti makapatar iti bukodda a pagbatayan dagiti mangabak. Mabalinda met ti mangparnuay iti sabali wenno nayon a gunggona, no kasapulan.

10. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken sadino ti pakapadayawanda. No met matakuatan a sinalungasing ti mangabak ti Pagannurotan Blng. 2 wenno ti Blng. 6, maibabawi ti premiona ken mapawilanton a makisalip iti ania man a pasalip ti AMMAFLA.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 15, 2017 a bilang.)

May 3, 2017

MAYO 15, 2017



SARITA
4 Ti Ayag, ti Lungboy, Dagiti Kulalanti, ken ti Kampilan
   Derick Tong-alan
12 Kababalin
    Marcelino A. Foronda, Jr.

NOBELA
8 Oplan Maharlika (18)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (20)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
9 Iti Law-ang ti Waiehu Heights
   Arnold C. Baxa
47 Daniw a Para Ubbing
     Villamor C. Visaya, Jr.

SALAYSAY
14 Maliklikam Met ti Atake ti Puso, Atanud

     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
18 Napintas Gayam ti Thailand
      Remedios S. Tabelisma-Aguillon
26 Saan Laeng a Masida ti Samsamping
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (35)
38 Don Clavio de Ylocos (37)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
20 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
22 Kasano nga Agpanunot ti Aso?
23 Siled ti Kararag
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Kasano a Dalusan ti Tapesado a Muebles?
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

May 2, 2017

Dagiti Baro nga Opisial Dagiti Mannurat nga Ilokano



DAGITI baro nga opisial ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw, iti panangiproklamar kadakuada dagiti kameng ti GF Election Committee kalpasan ti eleksion ti gunglo iti maudi nga aldaw ti Dap-ayan 2017 ti GF a naangay iti Union Christian College, San Fernando City, La Union idi Abril 21-23. Manipud iti maikatlo iti kanawan, agpakanigid: Vilmer V. Viloria, presidente; Remy Albano, bise-presidente; Neyo Mario E. Valdez, sekretario-heneral; Anna Liza Madayag Gaspar, tresorera; Estela Bisquera-Guerrero, auditor; Joel B. Manuel, business manager; Freddie G. Lazaro, PRO; ken dagiti direktor: Freddie P. Masuli, Eddy Almodovar, Eliseo B. Contillo, Ben Pacris, Avelina Fe Camacho, Ferdinand Cortez, Mario Azcueta, ken Mario Tejada. Agtakem dagitoy baro nga opisial manipud iti 2017 agingga iti 2019. Nairaman iti ladawan dagiti nangbukel iti Election Committee, da Fernando B. Sanchez, pangulo (maikadua iti kanawan), Prescillano N. Bermudez, kameng (kakanigidan), ken Francisco dela Cruz, kameng (kakanawanan).


(Naipablaak iti Mayo 8, 2017 a bilang.)

Kaliente, Dinakdakan, Kdp.



KALIENTE, DINAKDAKAN, KDP. "Gumatangkayon, sir, kalluto, kattempla, nalukneng, naraman, sir, para pulotan wenno sida! Nalaka laeng, sir!" Dayta ti "sales talk" ni Manang Tindera a pangawisna kadagiti gumatang iti lakona a "luto iti balay” a magusgustuan dagiti kustomerna iti puestona iti uneg ti merkado publiko ti Bangued, Abra. Adda dinardaraan, adobo, kaldereta, dinaldalem (igado), ken dagiti best seller a para pulotan a dinakdakan (insarabasab, tinuno), ken kaliente (napalukneng a lalat ti baka). (Roy V. Aragon)


(Naipablaak iti Mayo 8, 2017 a bilang.)

Laban kontra kontraktualisasion, agtultuloy

Impanamnama ti Department of Labor and Employment (DoLE) nga agtultuloy ti kampania daytoy kontra iti ilegal a panagkontrata ken panag-sub-contract ken ti pannakaipasigurado nga ad-adu a mangmangged ti agbalin a regular iti trabahoda iti pannakaiwayat ti Department Order (DO) 174.

Daytoy ti impanamnama ni Labor Undersecretary Joel Maglunsod kalpasan a nakiuman kadagiti nadumaduma a grupo dagiti mangmangged.

Kinuna ni Maglunsod a dengdenggen ti DoLE dagiti pakaseknan dagiti mangmangged, idinto a kasapulan met ti departamento ti tulong dagitoy. Ginutigotna a makikaykaysa dagitoy iti pannakairupir dagiti karbenganda ken ireportda dagiti kompania ken employer nga abusado ken agtultuloy a mangyim-implementar iti ilegal a kontraktualisasion.

Innayon ni Maglunsod nga ikagkagumaanan ti DoLE ti mangsiput kadagiti nadumaduma a kompania iti pagilian tapno masigurado nga agtungtungpal dagitoy iti baro a department order.


(Naipablaak iti Mayo 8, 2017 a bilang.)

MAY 8, 2017



SARITA
4 Ayat ken Pammakawan
   Mark Anthony Ganotice
12 Ama Bantor
    Benjamin M. Pascual

NOBELA
8 Oplan Maharlika (17)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Kalinawa (19)
     Linda T. Lingbaoan

DANIW
6 Linnaaw
    Ronnie E. Aguinaldo
47 Daniw a Para Ubbing
    Anna Liza Madayag Gaspar

SALAYSAY
14 Ania ti Ammom Maipanggep iti Puso
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
18 Napanak Met iti Isla ti Corregidor
      Aileen R. Rambaud
26 Nabunga Dagitoy a Pipino a Para iti Patad
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (34)
38 Don Clavio de Ylocos (36)
41 Miks & Tiks

KOLUM
17 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
20 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
16 Biag ni Ilokano
22 Ti Aso, Saan a Tao
23 Siled ti Kararag
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Kasano ti Panangdalus iti Napinturaan a Diding?
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

April 24, 2017

Miki ti Bangued



MIKI TI BANGUED. Maysa a kangrunaan a merienda ti miki iti Kailokuan ket uray iti Abra, paboritoda met daytoy. Iti Bangued, maysa kadagiti kalatakan a pagmikian ti Acosta Pancitan iti nagsulian ti Actividad St. ken provincial road nga agpa-La Paz. Pilpilaan dagiti kostumer ti naraman a miki ditoy,  mangalaka iti bukodmo a malukong ket ipilam a pakargaan iti pilim a ramen: P17 ti miki, a nayonam iti itlog (P7), sa rorog (P16), awag iti nair-irap a karne a naalas-as manipud iti nalambong a paragpag ken tultulang ti baboy. Adda pay tsitsaron (P20). Ken ti bestseller ken kaimasan a mailaok, no kayat, ti nairap a mata (P20). Templaem metten ti malukongmo iti naartem a sili wenno sili a nailuto iti manteka, sa ipila manen tapno makargaan iti miki ken digo. No mano nga oras a naIpabpaburek ti dungdong ti digo a pakalambongan ti kaaduanna ket ulo ken tultulang ti baboy a matemplaan iti adu a rekado ken atsuete a mangted iti marisna a naranghado. (Roy V. Aragon)


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 1, 2017 a bilang.)

‘Dutertenomics,’ para iti daras nga irarang-ay ti Filipinas

Pormal nga inyalnag ti gobierno ti plano daytoy para iti panagdur-as ti ekonomia tapno ad-adda pay a mapadaras ti irarang-ay ti pagilian.

Kinuna ni Executive Secretary Salvador Medialdea a karaman iti ‘Dutertenomics’ ti naparpartak a pannakairuar ti kuarta a para iti impraestruktura, reporma iti buis, ken napasayaat a programa iti serbisio publiko ken panagdur-as.

Kuna ni Medialdea a nangrugi ni Presidente Duterte iti simple ken praktikal nga estratehia iti ekonomia iti pananggubatna iti ilegal a droga ken krimen, panangipaayna iti kappia iti Mindanao, ken panangkontrolna kadagiti grupo dagiti terorista ken rebelde.

Kuna pay daytoy a nalaka laeng a maawatan ti konsepto ti ‘Dutertenomics’: maisubli ti linak ken kappia ken panagari ti linteg ket sumaruno metten ti amin karaman ti panagrang-ay ti ekonomia ken dagiti umili.

Innayon daytoy a kalpasan ti makatawen a panagtugaw ni Presidente Duterte, makitkitan ti panagbunga dagiti estratehia daytoy iti ekonomia. Makariknan dagiti umili iti kinatalged idinto a napigpigsa metten ti nakem dagiti negosiante nga agipuonan.

Innayon ti Sekretario a babaen ti Dutertenomics, itultuloy ti gobierno dagiti agdama a pagalagadan iti naballigian a panangkontrolna iti panagsuek ti pisos, pannakapatalged ti pannakinegosio iti sabali a pagilian, panangabbukay kadagiti ganggannaet nga agipuonan, ken pannakaipangruna ti pagimbagan dagiti minilion a Filipino a mangmangged iti ballasiw-taaw.


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 1, 2017 a bilang.)