October 1, 2014

OKTUBRE 13, 2014



SARITA
6 Lady Artek
    Rolando A. Seguro, Jr.

NOBELA
24 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (3)
     Juan S.P. Hidalgo, Jr.
28 Bantay a Bato (28)
     Virginia A. Duldulao

DANIW
 7 Apay a ti Panunot Saanna a Kabaelan a Kettelen?
    Arnold C. Baxa
9 Agsapa iti Kalinga
   Dumay Solinggay
25 Matuktukno ti Langit
     Vincent Cab. Berroy
31 Dugudog
     Delfin P. Dumayas
48 Dandaniw a Para Ubbing
     Ronnie E. Aguinaldo/ Roselyn C. Campano

SALAYSAY
12 Nagasat Pay Laeng ni Juan
    Neyo Mario E. Valdez
38 Komusta ti Sweet Sorghum?
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
40 Rey Andres Article
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (54)
20 Aritosan (103)
22 Miks & Tiks

KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
30 Okeyka, Apong
32 TIPS
35 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
36 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
 4  Tao, Lugar, Pasamak
10 Itandudotayo ti Turismo Kadagiti Away
16 Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
26 Siled ti Kararag
27 Ania, Aya, ti Ebola?
29 Txtm8
33 Ti Gasatmo Ita a Lawas
34 Ammuem Pay Dagitoy
37 Agmulaka Man Met iti Ipus-Tigre

Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17: Timpalak Uswag Darepdep ti KWF

Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17

Timpalak Uswag Darepdep ti KWF


Linuktan itay nabiit ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti Timpalak Uswag Darepdep a nakairamanan ti salip iti panagsurat iti sarita ken daniw iti Ilokano para kadagiti agtawen iti 12-17, agad-adal man wenno saan.

Ti Timpalak Uswag Darepdep ket maysa a salip iti literatura iti Filipinas a pinatalgedan iti Resolusion Blng. 14-28 ti Ummong Dagiti Komisioner ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) nga agpanggep nga agipabuya ken agukkon kadagiti kapipintasan a putar dagiti agtutubo manipud iti edad 12-17. Nagtaud ti nagan ti salip manipud iti Cebuano nga “uswag” a kayatna a sawen, “itandudo” ken iti Ilokano a “darepdep.” Maysa a wagas ti KWF daytoy a pangpaadu pay iti putar iti literatura kadagiti rehion babaen ti pannakairugi kadagiti agtutubo ti panagsurat iti nakayanakanda a pagsasao. Babaen itoy, manamnama a makatulong daytoy tinawen a salip iti pannakapabaknang dagiti nakayanakan a pagsasao iti pagilian ken iti pannakapabaknang met ti lengguahe a Filipino— kas maibatay iti pammati a dagiti kangangatuan ken kangangayedan a kita ti balikas ket masarakan iti literatura.

Silulukat daytoy a salip manipud iti Agosto 1, 2014 agingga iti Marso 2, 2015 kadagiti agtutubo a Filipino manipud kadagiti nadumaduma a rehion iti pagilian nga agtawen iti 12-17 sakbay ti Marso 2, 2015.

Agbaliwbaliw iti tunggal tawen dagiti kategoria a pagsasalipan— sarita, daniw, drama iti maysa-a-parang, ken salaysay— ken iti maituding nga uppat a nakayanakan a pagsasao iti pagilian.

Para iti umuna a tawen (2014-2015) ti Timpalak Uswag Darepdep, maluktan daytoy kadagiti kategoria iti sarita ken daniw iti Ilokano (Bikol, Cebuano ken Meranaw dagiti sabsabali). Mapalubosan ti tunggal makisalip a mangidatag iti maysa a pakisalipna iti sarita ken maysa iti daniw, wenno mabalinna ti makisalip iti maysa laeng a kategoria a maysa laeng met nga entry ti idatagna.

Para iti kategoria ti sarita, agatiddog ti pakisalip iti di nakurkurang ngem 10 a panid ngem saan a nasursurok ngem 25 a panid a makiniliado wenno naikompiuter ken nasken nga adda kakuyogna a maysa a panid a synopsis.

Para iti kategoria ti daniw, koleksion dagiti daniw ti isalip a buklen ti di nakurkurang ngem 10 a daniw ngem di nasursurok ngem 15 a daniw.

Saanen a mabalin nga isalip ti nangabaken iti ania man a salip sakbay ti Marso 2, 2015.

Ti tunggal entry ket nasken a naka-PDF, doble espasio ti pannakaikompiuterna (malaksid iti kategoria ti daniw) iti 8-1/2” x 11” a papel, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti aglawlaw ti panid. Nasken met nga agsasaruno ti bilang dagiti panid ken mailanad iti tengnga ti footer ti tunggal panid. Agusar laeng iti font nga Arial wenno Times New Roman iti kadakkel a 12 pt.

Nasken met a maikarga iti narikpan nga atiddog a brown envelope dagitoy sumaganad a dokumento: (1) tallo a hard copy wenno ti naimakinilia wenno ti nai-print nga entry; (2) maysa a CD a nakailaonan ti digital copy ti entry iti porma daytoy a PDF; (3) pormulario ti pannakisalip (mai-download iti KWF website wenno iti KWF Facebook); (4) pormulario ti pammalubos ti nagannak; ken (5) sertipikasion manipud iti prinsipal ti pagadalan para kadagiti estudiante wenno sertipikasion manipud iti punong barangay para kadagiti out of school youth. Nasken a manotarioan dagiti pormulario ti pannakisalip ken ti pormulario ti pammalubos ti nagannak. Ti laeng paulo ti pakisalip ken ti kategoria daytoy ti isurat iti envelope. Ipatulod daytoy iti: Lupon sa Gawad, 2F Gusali Watson, 1610 Kalye J.P. Laurel, MalacaƱang Complex, San Miguel, Lungsod Maynila.

Nasken a  maawat ti KWF ti/dagiti pakisalip sakbay wenno iti Marso 2, 2015, iti alas singko iti malem.

Umawat dagiti mangabak iti tunggal rehion iti medalia manipud iti KWF ken kadagiti sumaganad a premio a kuarta: Umuna Gunggona, P10,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; ken Maikatlo a Gunggona, P3,000.

Pinal ken saan a mabaliwan ti ania man a desision ti Hunta Dagiti Hurado. Saan met a maisubli dagiti entry, nangabak man wenno saan, kadagiti nakisalip. Karbengan ti KWF ken ti kasinnarayna (ti Bannawag iti lengguahe nga Ilokano) ti umuna a pannakaipablaak dagiti nangabak nga entry nga awan ti royalty ti autor.

Para iti pormulario: http://docdroid.net/h2ho

Para iti pammalubos ti nagannak: http://docdroid.net/h2hn

September 27, 2014

Baro a libro ni Rasing, nayalnag

Nayalnag ti baro a libro ni Mighty C. Rasing, kolumnista ti Bannawag (“Haytek!”). a napauluan iti "May Powers Ka to Be #SuperEpic." Maipapan iti bileg ken potensial dagiti agtutubo a mamagbaliw iti lubong daytoy a libro nga impablaak ti OMF Literature.

Naisurat daytoy iti Taglish a kas kadawyan a panagsao dagiti agtutubo ita a panawen. Inusar ti #SuperEpic dagiti Superheroes ti Marvel ken DC Comics a kas kada Spiderman, Batman, Human Torch, Superman, ken dadduma pay tapno mailawlawag dagiti kapanunotan maipapan iti panagbalin met a nabileg iti panagbiag ken iti panagaramid iti nasayaat iti kagimongan.

Magatang ti nasao a libro iti Buqo.PH, Amazon.com, kadagiti book shops ti OMF Literature, ken iti mabiit, kadagiti bookstores iti entero a pagilian.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 6, 2014 a bilang.)

“Tungtongan ti GMM,” maipanggep iti literatura a para ubbing ken agtutubo

Angayen ti GUMIL Metro Manila, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Kamanilaan ken kabangibangna a probinsia, ti maikadua a bansada ti “Tungtongan,” maysa a serye ti lektiur ti gunglo. Itoy a gundaway, maipanggep iti Literatura a Para Ubbing, ken Literatura a Para Agtutubo (Young Adult). Agpaay a lecturer da Mighty C. Rasing, Sherma E. Benosa ken Anna Liza M. Gaspar babaen ti panangiwanwan ni Ariel S. Tabag.

Maangay ti “Tungtongan 2” inton Oktubre 11, 2014 iti ala una agingga iti alas kuatro iti malem iti 795 Maceda St., Sampaloc, Manila babaen ti panangsangaili ni Rhea D. Berroy.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 6, 2014 a bilang.)

Libre a kontraseptibo, maiwaras

Rugian ti Department of Health (DoH) iti daytoy a Nobiembre ti panagiwarasna kadagiti libre nga artificial contraceptive.

Panagsagana daytoy iti pannakayimplementar ti linteg iti Reproductive Health (RH).

Linawlawagan met ni Health Undersecretary Janette Garin a sertipikado ti Food and Drugs Administration (FDA) a kas non-abortifacient wenno saan a pagregreg iti sikog dagiti artificial contraceptive a maiwaras.

Segun ken ni Garin, ur-urayenda laengen ti pannakairuar ti sertipikasion ti FDA tapno marugianen ti pannakaiwaras dagiti artificial contraceptive kadagiti agkasapulan iti daytoy.

Kuna pay daytoy a posible a dagiti pildoras a pagkontrol iti panagsikog ken contraceptive implant ti sumagmamano kadagiti umuna a batch a maipaayan iti sertipikasion manipud iti FDA.
Indeklara ti Korte Suprema itay Abril a mayannurot iti linteg ti RA 10354 wenno Responsible Parenthood and Reproductive Health Act of 2012.

Binilin pay ti Korte Suprema ti FDA a mangkita no natalged ken non-abortifacient wenno saan a makaregreg iti sikog ti maysa a hormonal contraceptive wenno intrauterine device.

Kuna met ni Garin a saan a masertipikaran a non-abortifacient amin nga artificial contraceptive a maus-usar iti pagilian.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 6, 2014 a bilang.)

Bragado, idauluanna dagiti ‘GIS Awardees’

Idauluan ni dati a Literary Editor ti Bannawag Jose A. Bragado dagiti awardees ti GUMIL Ilocos Sur (GIS) a mapadayawan iti Vigan Convention Center iti Siudad ti Vigan itoy nga Oktubre 4, 2014 a pannakarambak  ti maika-50 nga anibersario ti GIS.

Mabigbig ni Bragado a kas karimatan ti bituenna a nobelista a patanor ti Ilocos Sur. Maipaayanto iti Pelagio Alcantara Medal, maysa kadagiti kangatuan a pammadayaw nga ipapaay ti GIS kadagiti tagitan-okenna a mannurat ti Ilocos Sur.

Ni Gob. Ryan Luis Singson ti kangrunaan a sangaili ken agbitla iti daytoy naindaklan a pasken.
Kaduanto ni Bragado a mapadayawan a kas Alcantara medalists da Dr. Onofrecia I. Ibarra, Gregorio T. Amano, Neyo Mario E. Valdez, Jerry B. A. Malamion, Virgilio Naungayan, Charlie P. Pinto, Mercedes Tabbada-Llanes, Aurelia Tabbada-Tadena, ken da Reynaldo A. Duque, Leandro B. Ablang ken Marcelino C. Soria (agpapada a posthumous).

Damo a naited ti Alcantara Medal idi 2011 a pannakarambak ti maika-47 a panagkasangay ti GIS iti City Hall ti Candon.  Dagiti napadayawan: Arsenio B. Cortez, Benjamin P. Pacris, Danilo B. Antalan, Solomon V. Benitez, ken Crisostomo M. Ilustre. (GUMIL Ilocos Sur)


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 6, 2014 a bilang.)

September 26, 2014

Kalpasan ti Bagyo, Bumangon Manen ni Ilokano



KALPASAN TI BAGYO, BUMANGON MANEN NI ILOKANO. Iti laksid ti kadakkel a didigra nga impaay ni Bagyo Mario iti Ilokandia, sangsangkamaysa dagiti lumugar ken pannakabagi ti gobierno a mangibangon manen ti kasasaadda. Maibatay iti kaudian a report ti Provincial Disaster Risk Reduction and Management Council, umaboten iti nasurok a 450.2 million a pisos ti gatad ti nadalapus ni Mario iti Ilocos Norte. Kangrunaan a nadadael dagiti pagay (kas iti ladawan) a dandanin maapit. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 6, 2014 a bilang.)