August 17, 2017

Sigay iti Baybay



SIGAY ITI BAYBAY. Ur-urnosen dagitoy a mangngalap ti sigay kalpasan nga impalawlawda nga insaruno iti kaisangsang-at a daklis iti Caroan, Gonzaga, Cagayan. Maysa ti panagsigay a maus-usar a pagkalap iti nasao a lugar. Masansan a dua wenno tallo laeng ti agkadua a mangipakat iti daytoy. Irekrekomendar ti Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) daytoy a klase ti pagkalap ta dagiti laeng dadakkel nga ikan ti maalana ket saan a mairaman dagiti babassit nga ikan. (Roselyn C. Campano)


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 28, 2017 a bilang.)

Kuna ti DOH iti publiko: Agannad iti bird flu

Ginutigot ti Departamento ti Salun-at (DOH) ti publiko nga agan-annad kalpasan ti panagraira ti avian flu iti probinsia ti Pampanga.

Kuna ni Health Secretary Paulyn Ubial a takkaban ti ngiwat ken agong no agbaeng wenno aguyek; kanayon nga agbuggo iti ima; uminum iti adu a danum ken tubbog ti prutas (juice), aginana a nasayaat ken saan nga umas-asideg kadagiti atap a tumatayab wenno saan a mapmapan iti talon a yan dagiti manok, patok, itik ken kapadada.

No adda dagiti sintoma ti trangkaso nga agpaut iti tallo nga aldaw wenno marikna ti panagkakapsut, agpakita iti doktor wenno mapan iti ospital tapno matsek-ap no daytoy ket bird flu.

Segun ken ni Ubial, manmano ti pannakayakar ti avian wenno bird flu manipud iti tao a mapan iti sabali a tao, nupay makapapatay.

Nadakamat ni Ubial a pakadanaganda no agraira daytoy kadagiti tao nangruna ket awan pay ti bakuna kontra iti daytoy a kita ti bayrus.

Kinunana ketdi nga ar-aramiden ti DOH dagiti maitutop a tignay karaman ti pannakapapatay ken pannakapuor dagiti nakontaminaran a billit ken manok.

Inkeddeng ti Departamento ti Agrikultura (DA) a mapapatay ti sumurok-kumurang a 400,000 a manok tapno mapengdan ti panagwaras ti angol.

Innayon ti DOH a pinaigetda ti panangsiputda kadagiti sakit a mainaig iti trangkaso gapu iti naireport a panagraira ti trangkaso wenno influenza iti Hong Kong ken India sumagmamano a bulan pay laeng ti napalabas.

Kuna ni Ubial nga adda suplay ti DOH kadagiti agas ken masapsapul kontra iti trangkaso no masapul dagiti ospital ken opisina ti DOH kadagiti rehion.

Kabayatanna, kinuna ni Ubial nga igetan koma dagiti doktor ti agobserbar kadagiti sakit wenno sintoma a mainaig iti trangkaso.

Iti laksid ti panagraira ti bird flu iti Pampanga, natalged pay laeng ti agsida iti manok no la ketdi nasayaat ti pannakalutona, kas kuna ni Ubial.


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 28, 2017 a bilang.)

Drug test kadagiti estudiante iti hayskul ken titser, marugian iti daytoy a Septiembre

Rugian ti Departamento ti Edukasion (DepEd) ti random a pannaka-drug test dagiti estudiante iti hayskul ken titser kadagiti para publiko ken pribado a hayskul iti daytoy a Septiembre.

Kinuna ni Education Secretary Leonor Briones a gundaway daytoy ti departamentona a makaduktal iti kakaro ti panagusar iti droga dagiti estudiante ken titser; iti kasta, makatulongda a mangarisit iti kinaepektibo dagiti programa a manglapped iti droga kadagiti eskuela ken komunidad.

Impanamnama ni Briones a confidential wenno saan a maipubliko ti resulta ti drug test nga iwayat ti Departamento ti Salun-at (DOH).

Kas kuna ni Briones, saan a maitudo no asino dagiti ma-drug test ken saan a maibunannag dagiti maduktalan a positibo nga agus-usar iti maiparit nga agas.

Saan ketdi a kas iti wagas dagiti kameng ti Philippine National Police (PNP) a mangiwaywayat iti programa nga Oplan Tokhang a mapanda mamalaybalay wenno agtoktok iti pagtaengan dagiti maatap nga agar-aramat ken aglaklako iti droga ket maidiayaan iti gundaway a sumuko.

Segun iti DepEd Order Number 40, series of 2017, mapakaammuan nga umuna dagiti nagannak maipapan kadagiti alagaden ti random drug testing babaen ti maysa miting wenno komperensia. Masuratan met dagiti estudiante ken nagannak maipapan iti proseo ti drug test. No bilang saan a maisubli ti nagannak ti acknowledgement slip, saan a mapawilan dagiti mangimatmaton a mangiwayat iti drug test.

No maduktalan a positibo ti estudiante wenno titser, maiwayat ti confirmatory test. No positibo latta ti resulta, mai-refer ti estudiante wenno titser iti doktor wenno pasilidad nga akreditado ti DOH a pakaipaayan met kenkuana ti maysa a drug intervention program.


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 28, 2017 a bilang.)

GF board meeting: Septiembre 9

Angayen ti GUMIL Filipinas ti maikadua a regular board meeting ti gunglo iti ala una iti malem, Septiembre 9, babaen ti panangsangaili ni Anna Liza M. Gaspar, tesorera ti GF, iti Siudad ti Laoag.

Nairanta a maangay iti Siudad ti Laoag, tapno maigiddan iti aldaw ti “Ayat iti Panawen ti Bayakabak: Ilokano Poetry Night” a maangay iti alas-5 iti malem iti Samtoy Books, La Tabacalera, Ilokano Lifestyle Center iti nasao a siudad.

Kangrunaan a mataming iti miting ti pannakaisagana ti Dap-ayan 2018 ken pannakarambak ti maika-50 nga anibersario ti GF ken dagiti dadduma pay a proyekto a para iti termino 2017-2019.

Igunamgunam ni Vilmer V. Viloria, presidente ti GF, ti yaatendar amin nga opisial ken dagiti presidente dagiti provincial chapter, nangruna dagiti agpanggep a mang-host iti sumaruno a kombension a maangay inton Abril 2018.

Para iti detalye ti venue ti miting, ag-text wenno umawag ken ni Anna Liza Gaspar babaen ti selpon (0925 552 5277). (NME Valdez)


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 28, 2017 a bilang.)

AGOSTO 28, 2017



SARITA
4 Ti Bestida ni Kat-Kat
    Ronelyn B. Ramones
12 Sugot
     Gregorio C. Laconsay

NOBELA
8 Oplan Maharlika (33)
    Norberto D. Bumanglag, Jr.
10 Yuri (1)
    Virginia A. Duldulao

DANIW
9 Apagan
   Derick A. Tong-alan
19 Siwawer
    Cecilia Pacis-Aribuabo
47 Daniw a Para Ubbing
    Marlyn Garcia-Del Rosario

SALAYSAY
16 Iti Sangalubongan: Ilokano ti Maysa Kadagiti Kalaingan a Kumakanta
      Eliseo B. Contillo
22 Iti Siudad ti Laoag: Ni Manang Fe ti Buko Pie Queen
      Leilanie G. Adriano
26 Iballaet ti Laya iti Niog
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Sweet Jazmine (50)
38 Don Clavio de Ylocos (53)
41 Miks & Tiks

KOLUM
 6 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
3 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
14 Biag ni Ilokano
18 Siled ti Kararag
20 Dios ti Agngina, Ma’am!
21 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

August 13, 2017

Drug test, inkapilitan a maiwayat kadagiti estudiante iti kolehio

Imbilin itay nabiit ti Commission on Higher Education (CHED) kadagiti institusion a mangididiaya iti higher education (HEIs) a mangiwayatda iti inkapilitan a drug testing kadagiti estudiante iti kolehio ken kadagiti sumrek a kas estudiante.

Inaprobaran itay nabiit ni CHED Chairperson Patricia Licuanan ti CHED Memorandum Order Number 64, series of 2017.

Nailanad iti nasao a memo nga amin nga HEIs a mangipakat iti daytoy, masapul a mangiwayatda nga umuna iti konsultasion kadagiti estudiante. Confidential met dagiti drug test ket adda dusa dagiti opisial ken tao ti eskuela no adda bilang adda panaglabsing.

No maduktalan nga agar-aramat iti droga ti estudiante, masapul a mangyetnag ti HEI iti umisu a dusa, pannarabay ken rehabilitasion.

Sagudayen pay ti nasao a memo ti CHED a mangbukel dagiti HEI kadagiti komite a mangbukel met iti programa iti drug testing para iti bukodda nga institusion.

Karaman iti programa ti kampania maipapan iti droga, panangliklik ken pananglapped iti panagaramat iti droga.

Manamnama a makikoordinar dagitoy a komite kadagiti partner agencies tapno mayimplementar dagiti alagaden iti intervention, mamonitor dagiti estudiante, ken malapdan ti pannakainaig dagitoy iti illegal a droga.


(Naipablaak iti Agosto 21, 2017 a bilang ti Bannawag.)

Libre a tuision, limitado laeng, kuna ni Diokno

Limitaran ti gobierno dagiti agad-adal a mabalin nga agbasa a libre iti kolehio, nupay segun ken ni Department of Budget and Management (DBM) Secretary Benjamin Diokno, uray dagiti nababaknang nga estudiante, mabalin a libre met ti matrikulada kadagiti state universities and colleges (SUCs), kas iti University of the Philippines.

Mainaig iti Universal Access to Quality Tertiary Education Act a pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte itay nabiit, inlawlawag ni Secretary Diokno a saan met a nailanad iti nasao a linteg a maiparit kadagiti estudiante a nababaknang ti nagannak wenno kakabagianda a mangpabpabasa kadakuada ti agbasa a libre kadagiti SUCs.

Kas kuna ni Diokno, masapul laeng a makapasa iti eksamen ti estudiante sakbay nga agbalin a kualipikado iti libre a panagadal kadagiti SUCs, dagiti unibersidad ken kolehio iti lokalidad, ken kadagiti technical-vocational school ti TESDA.

Innayon ni Diokno a mangikeddengda iti pagpatinggaan ti bilang dagiti estudiate a mabalin nga agadal a libre iti kolehio.

Ni Sekretario Diokno ti mangaramid iti implementing rules and regulations (IRR) ti nasao a linteg ket panggep daytoy a malpas iti uneg laeng ti 15 nga aldaw.

Iti sabali a bangir, mangiwaywayat metten ti Commission on Higher Education (CHED) iti konsultasion kadagiti eskuela tapno maikeddeng dagiti wagas ti panagarisit iti kabaelan dagiti estudiante a makabayad iti matrikula ken dadduma pay a paggastuan.


(Naipablaak iti Agosto 21, 2017 a bilang ti Bannawag.)