July 28, 2014

Graphic warning kadagiti sigarilio maysan a linteg

4 pay a baro a linteg, pinirmaan ni Pnoy

Pinirmaan ni Presidente Noynoy Aquino itay nabiit ti lima a napateg a linteg a manamnama a mangpapigsa iti pannakasalaknib dagiti konsiumer ken iti ekonomia.

Mairaman kadagitoy a linteg, kas kinuna ni Communications Secretary Herminio Coloma Jr., ti Graphic Health Warning Act nga am-ammo pay a kas Republic Act 10643. Nakalanad iti nasao a linteg a mailatang ti 50 porsiento wenno kagudua ti kaha ti sigarilio a pakailanadan ti graphic warning.

Pinirman pay ni Aquino ti Republic Act 10640, a mangamendar iti Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002, a mangipalubos kadagiti apprehending teams a temporario a mangtenggel kadagiti matiliw a droga ken instrumento.

Para iti ekonomia, pinirmaan ni Aquino ti Republic Act 10641 a mangipalubos iti iseserrek dagiti ganggannaet a banko iti pagilian.

Palubosan ti nasao a linteg ti Monetary Board a mangipalubos kadagiti ganggannaet a banko nga agpataray iti sistema ti panagbanko iti Filipinas iti babaen ti panangala, pananggatang wenno panagtagikua iti agingga iti 100 porsiento ti voting stock dagiti banko ken ti panagpuonan agingga iti 100 porsiento ti voting stock ti baro a banking subsidiary incorporated a kas mayannurot kadagiti linteg iti Filipinas.

Pinirmaan pay ni Aquino ti Anti-Lemon Law wenno RA 10642 a mangipalubos iti akinkukua kadagiti baro a lugan nga ag-refund wenno mangala iti kasukatna no saanen a mabalin ti lugan ti pannakatarimaan laeng, kasta met ti RA 10644 wenno Act Promoting Job Generation and Inclusive Growth Through Development of Micro, Small, and Medium Enterprises.


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 4, 2014 a bilang.)

Siguraduen a Makabotos iti Sumaruno a Panagpipili



SIGURADUEN A MAKABOTOS ITI SUMARUNO A PANAGPIPILI. Kas ken ni Tata Meleton Umadac, 63, ti Barangay 20 iti Siudad ti Laoag, inkarkarigatanna ti napan iti Laoag City Hall idi Hulio 20, 2014 tapno gundawayanna ti naituyang nga special registration dagiti adda rangkapna iti bagi (persons with disabilities) tapno mapabaro ti dati a rekordna iti Comelec (Commission on Election). Malaksid iti agtultuloy a panangallukoy kadagiti amin a kualipikado a botante tapno mapan agparehistro wenno mangpabaro iti rekordda iti Comelec, naangay iti nasao a petsa ti National Registration Day para kadagiti addaan rangkap tapno masigurado a maikkanda met iti gundaway a mangannong iti kalinteganda nga agbotos. Iti ladawan, kadua ni Tata Meleton a na-stroke itay laeng kallabes ket naparalisa ti kagudua ti bagina, ni baketna  a Josephine ken dagiti staff ti Comelec Laoag City a da acting Comelec officer Flordelina Gagarin ken Crisanta Alejandro a tumultulong a mangunnat iti imana para iti pannakaala ti biometrics-na. Babaen ti naaprobaran a linteg a Republic Act 10363 wenno Biometric Voter Registration Act of 2013, amin a botante nga awanan iti biometrics wenno ladawan, electronic a pirma wenno thumbmark iti Comelec, saanton a mapalubosan nga agbotos kadagiti sumaruno a panagpipili. Ngarud, maibalakad kadagiti amin a maseknan a bumisita iti opisina ti Comelec iti kabiitan a panawen tapno malapdan iti panagkarkarintar inton Oktubre 31, 2015, a maudi a gundaway iti panagrehistro ken panangpabaro iti listaan dagiti botante iti Comelec. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 4, 2014 a bilang.)

July 27, 2014

15 agingga iti 24 anios, nalaklaka a kapten ti HIV

Nalaklaka a maaddaan iti komplikasion iti salun-at dagiti ubbing a pasiente iti human immunodeficiency virus (HIV) no maidilig kadagiti natataengan ngem isuda nga addaan iti isu met laeng a sakit, kas impakaammo ti World Health Organization (WHO).

Kuna dagiti kameng ti WHO a nalaklaka a kapten ti HIV dagiti agtawen iti 15 agingga iti 24 gapu iti kinadursokda a kas iti dida panagusar iti condom ken panagbibinnulod iti indieksion.

Kuna pay ti WHO a kaaduan pay kadagitoy ti mangliklik iti HIV test wenno anti-retro wiral treatment (ART) gapu iti butengda a maammuan ti sabali nga addaan dagitoy iti makapatay a sakit wenno saan, magagarada iti pammabalaw manipud kadagiti gagayyemda.

Kastoy met laeng ti situasion kadagiti maibilang a most at risk population (MARP) a kas kadagiti lallaki a nakikaidda iti padana a lalaki, balud, indibidual nga agin-indieksion, agpabpabayad para iti seks, ken transgender.

Iti agdama, umabot iti lima a milion wenno apagkatlo ti sibubukel a bilang dagiti pasiente iti HIV iti sibubukel a lubong ti agtawen iti 15 agingga iti 24.

Kuna ni Alice Armstrong, pannakabagi ti WHO-HIV Department, a mangnamnamada a dagiti baro a pagalagadan ken panagsisinnukat iti kapanunotan, paltuadenda ti ad-adu pay a panagpapatang ken espesial nga atension para kadagitoy nga agtutubo a pasiente.


(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 4, 2014 a bilang.)

AGOSTO 4, 2014



SARITA
6 Tikboy Tacuboy
   Ariel S. Tabag

NOBELA
26 Bantay a Bato (18)
     Virginia A. Duldulao
32 Mission: Black Ops (41)
     Norberto D. Bumanglag, Jr.

DANIW
 9 Iti Panagkunak
    Jake F. Ilac
30 Uray Ditoy
     Giovanni L. Palomares
48 Dandaniw a Para Ubbing
     Jobert M. Pacnis/ Rolando A. Seguro, Jr.

SALAYSAY
12 Hay, Basketbol!
     Neyo Mario E. Valdez
40 Lima a Barayti ti Kamote a Para iti Panagtutudo
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (44)
20 Aritosan (94)
22 Miks & Tiks

KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
31 TIPS
34 Okeyka, Apong
36 Kosina Ilokana
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
42 Padasem Daytoy, Kailian

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
 4 Tao, Lugar, Pasamak
10 Philippine Arena: Ti Kadakkelan nga Indoor Arena iti Sangalubongan
16 Kasano ti Mangisuro iti Lengguahe?
24 Iti Maika-62 a FAMAS Awards: Nagrimat Manen Dagiti Bituen
27 Txtm8
28 Siled ti Kararag
29 Kastoy ti Panagrepaso iti Rabii Sakbay ti Test
35 Short Article
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas
38 Ammuem Pay Dagitoy
46 Ania Kadi ti Akem ni Apo Prinsipal?


July 19, 2014

Sta. Praxedes, Cagayan



STA. PRAXEDES, CAGAYAN. Yap-apura dagitoy nga inna ti agsekka iti maysa a paset ti kataltalonan iti Sta. Praxedes, Cagayan tapno maabotanda ti kaadda ti padanum. Mabalin ngamin a kumiddit gapu iti mapaspasangasangan a nakaro a tikag. Kinapudnona, aw-awisen ti Departamento ti Agrikultura (DA) ti panagmula koma dagiti mannalon iti biit ken ti panagaramatda iti organiko nga abuno ken pestisidio tapno masalakniban ti aglawlaw ken salun-at. Segun iti panagsukisok ti World Health Organization, maibilang dagiti Filipino a mannalon a maysa kadagiti kaababaan iti biag maigapu pay iti nakaro a panagusar iti kemikal wenno pestisidio iti kataltalonan. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 28, 2014 a bilang.)

“Ilokano Ortho” ti DepEd, maipasurot iti “KWF Tarabay”

Kiniddaw ti Departamento ti Eduksion (DepEd) ti panangurnos koma dagiti kameng ti Bannawag iti ortograpia ti lengguahe nga Ilokano nga ar-aramaten ti departamento tapno mayayon daytoy iti ortograpia ti nasao a lengguahe nga immunan nga impaulog ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF).

Kiniddaw daytoy ni Dr. Rosalina J. Villanesa, focal person ti MTB-MLE ti DepEd, iti pannakiuman ti Bannawag kenkuana bayat ti workshop a para kadagiti language reviewers dagiti materiales nga isagsagana ti DepEd iti tulong ti Basa Pilipinas a para kadagiti mangisursuro ken agad-adal iti Grado 1 ken 2.

Mainaig iti daytoy, kinuna ni Dr. Villanesa nga adda kabukbukodan nga identidad ti lengguahe nga Ilokano isu a di nasken a maipasurot ti ortograpiana iti Ortograpiyang Pambansa.

Innayonna a nalawag pay a kuna ti DepEd Order No. 34 a saan nga inkapilitan (“maaaring gamitin”) ti panangsurot dagiti amin a lengguahe iti pagilian iti OP.

Sakbayna, kinuna ni Dr. Virgilio S. Almario, Chairman ti Komisyon sa Wikang Filipino, iti pannakiuman met laeng ti Bannawag kenkuana a saan nga inkapilitan a sumurot ti Ilokano iti ortograpia ti Filipino.

“Hanggat’ maaari,” kinunana idi masaludsod no rumbeng a maipasurot ti ortograpia ti Ilokano iti OP.


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 28, 2014 a bilang.)

Morales, 53

Pimmusay itay Hulio 14 ni Milaflor L. Morales, 53, iti pagtaenganda iti Brgy. San Mateo, Siudad ti Laoag gapu iti komplikasion a bunga ti cervical cancer.

Dati a mannurat iti Bannawag ken kameng ti GUMIL Filipinas, immuna a naam-ammo ni Morales a kas dramatista ken mannurat iti iskrip kadagiti estasion ti radio iti Siudad ti Laoag.

Nagtrabaho iti Philippine Tobacco Research and Training Center, Cotton Research Development Institute ken Cotton Development Administration a timmulonganna iti pannakaiwardas dagiti baro a teknolohia iti panagtalon ken pannakapatan-ay ti sirib ken kabaelan dagiti mannalon.

Nagikkat iti trabahona iti gobierno gapu iti pannakaoperana iti kanser ti karabukob idi 2004.

Idi 2011, impasdekna ti Laoageña Travel House, maysa a travel agency a nakabase iti Siudad ti Laoag, ket daytoy ti nagbalin a rangtayna a timmulong kadagiti sumagmamano a biktima ti Bagyo Yolanda idiay Leyte itay napalabas a tawen babaen ti panangurnosna iti biahe ken pannakaipaay ti kababaan a magastos iti panagpaing dagitoy iti sabali a lugar, a pakairamanan ti Ilocos Norte.

Anak daydi Florendo Morales, dati met laeng a mannurat ti Bannawag.

Inulilana ti inana a ni Milagros ken dagiti kakabsatna a da Edgar, Judith ken Raquel. (Mario T. Tejada)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 28, 2014 a bilang.)