October 21, 2014

Agpatanortayo iti Kanutkanot



AGPATANORTAYO ITI KANUTKANOT. Malaksid iti panagkalap, mabalin a maaddaanen dagiti mangngalap iti nayona pagsapulan kas kadagiti mangngalap iti Barangay Davila, Pasuquin, Ilocos Norte a pakaisursuruan ti panagpatanor iti kanutkanot wenno Eucheuma. Adu ti agkasapulan iti daytoy a ruot-baybay, uray pay iti ballasiw-taaw ta maus-usar a kas stabilizer ken gelling agent iti panagaramid iti kendi, pagpapalet iti ice cream, ken dadduma pay a kasapulan iti panagproseso iti dairy products, kosmetiko, makan para iti aywan nga ayup, panagproseso iti karne, ken iti industria ti mainum. Saan met a dakkel ti pagpuonan iti daytoy. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)

Saanen a makigasanggasat: Trabaho iti pagilian nga addaan iti ebola, liklikan – DoLE

Imballaag ti Department of Labor and Employment (DoLE) kadagiti overseas Filipino workers (OFW) itay nabiit a liklikanda koma ti ania man a baro a diaya a trabaho manipud kadagiti pagilian iti West Africa a nagwarasan ti ebola.

Nangiruar ni Labor and Employment Secretary Rosalinda Baldoz iti ballaag kadagiti kaaw-awat nga OFW a mangnamnama nga agtrabaho iti Guinea, Liberia ken Siera Leone. Agdama nga adda iti crisis alert level 2 wenno restriction phase dagitoy a pagilian gapu iti umad-adu a kaso ti Ebola Virus Disease (EVD).

Iti babaen ti restriction phase, dagiti laeng agsubli nga OFW wenno dagiti addaan iti agdama a kontrata ti mapalubosan a mapan kadagiti nadakamat a pagilian.

Kuna ni Baldoz a kaipapanan daytoy nga amin a damona ti agtrabaho koma kadagiti nadakamat a pagilian iti Africa, maibilangda nga illegal.

Kuna ni Baldoz a saan nga iproseso ti Philippine Overseas Employment Administration (POEA) ti papelesda.

Nairuar ti nasao a ballaag iti baet dagiti report ti panagpakpakaasi dagiti pagilian nga apektado iti Ebola iti sangalubongan a komunidad a mangibaonda koma iti nayon a tao a mangasikaso iti salun-at ta agtultuloy ti epidemia ti EVD kadagiti nadakamat a lugar.

Immunan a dinakamat ti gobierno ti Filipinas a panunotenna pay no mangibaon wenno saan iti maysa a bunggoy-medikal tapno tumulong kadagiti pasiente ti EVD.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)

Denmark, kayatnan a maiparit ti pannakiseks kadagiti ayup

Nangisingasing ti gobierno ti Denmark itay nabiit iti linteg a mangipariten iti pannakiseks kadagiti ayup tapno malapdan ti pannakabigbig ti pagilianda nga apon dagiti zoophile.

No maaprobaran ti linteg, mainayonton ti Denmark kadagiti pagilian iti Europa ken kadagiti kakaarrubana a Germany, Norway ken Sweden a nangipariten iti kastoy nga aramid, kas kuna ni Agriculture, Food and Fisheries Minister Dan Jogersen ti Denmark.

“Ayonak ti singasing a pannakabaliw ti paglintegan maipanggep iti pannakasalaknib dagiti ayup tapno nalawag a maibaga a maiparit ti pannakinaig iti ayup,” kinuna ni Jogersen iti maysa a naisurat a pakaammona.

Innayon ti minister a masapul a marespeto dagiti ayup ken maikkanda iti umno a pannaripato ta saanda met a makapagsaan,” kinunana.

Iti Denmark, nabayagen a legal wenno ipalubos ti linteg ti ‘bestiality’ wenno pannakiseks kadagiti ayup malaksid no mapaneknekan a nadangran ti ayup gapu iti pannakiseks ti tao kenkuana.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 27, 2014 a bilang.)

October 16, 2014

OKTUBRE 27, 2014



SARITA
6 Mennamenna ti Maysa a Mannurat, iti Ipupusayna, iti Maysa a Nadagaang a Malem
    Roy V. Aragon
16 Nasipnget Dagiti Rabii
     Dionisio S. Bulong

NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (5)
     Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (30)
     Virginia A. Duldulao

DANIW
18 ‘Mayka Man Ditoy
      Cles B. Rambaud
27 Maikapito a Bilin
      Perlas A. Dacuag
33 Kalantip
      Noli S. Dumlao
48 Dandaniw a Para Ubbing
     Robert R. Alicias/ Jan Justin C. Rodriguez

SALAYSAY
12 Umadani Ngaminen ti 2016
    Neyo Mario E. Valdez
40 Tapno Umadu ti Apit a Bawang
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
19 Gayang ni Lam-ang (56)
22 Aritosan (105)
24 Miks & Tiks

KOLUM
10 Dear Doc
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
 4 Tao, Lugar, Pasamak
9 KWF Uswag Darepdep
28 Siled ti Kararag
29 Mabuteng ti Anakmo a Makium-ummong?
31 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ti Pudno a Kaipapanan ti Isports

October 13, 2014

Intayon Idiay Solsona!



INTAYON IDIAY SOLSONA! Pormal a nalukatan itay Septiembre 29, 2014 ti sabali pay a makaay-ayo a buya iti Solsona, Ilocos Norte a mabalin a pagpallailangan. Daytoy ti makunkuna nga Aguitap Diversion Dam a pinonduan ti Department of Agriculture iti agarup a P6.3-milion tapno adda madadaan a pagpasayak dagiti mannalon. Gapu iti kinalawa ken kinangayedna, napanunot ti gobierno lokal ti Solsona babaen ti liderato ni Mayor Jonathan de Lara a pagbalinen daytoy a maysa kadagiti eco-tourism destination iti ilida. Kas makita iti ladawan, mabalin daytoy a pag-boating-an ken pagay-ayaman iti zorb ball. Manipud iti munisipio, agarup innem a minuto laeng a tarayen ti lugan tapno madanon ti nasao a lugar. Iti agdama, libre ti sumarungkar ditoy. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014  a bilang.)

Filipinas, maysa kadagiti kaaduan iti diabetiko

Maysa ti Filipinas kadagiti 15 a pagilian iti lubong a kaaduan iti umilina a maidilig iti sibubukel a populasionna nga agsagsagaba iti type 2 diabetes.

Kinuna ni Dr. Cynthia Rosanna Manabat, dati a presidente ti Philippine Society of Endocrinology and Metabolism (PSEM) nga iti agdama, adda nakarekord a nasurok nga uppat a milion a Filipino a natakuatan nga agsagsagaba iti diabetes, ken adu pay dagiti saan a makaammo nga addaanda gayam iti diabetes.

Ti type 2 diabetes ti kaaduanna a kita ti diabetes a mataktakuatan a sagsagabaen ti maysa a tao. Iti daytoy a kita ti diabetes (T2D), saan nga umdas ti insulin a partuaten ti pancreas. Iti met type 1 diabetes (T1D), agsardeng a mamimpinsan ti bagi nga agpartuat iti insulin tapno mapagtalinaedna koma ti rumbeng a kaadu ti glucose wenno asukar iti bagi. No awan ti insulin, kayatna met a sawen nga awan ti enerhia a mapan kadagiti selula ti bagi.

Iti agdama, kas maibatay iti Diabetes Atlas ti International Diabetes Federation, adda di nakurkurang a 382-milion a tattao— wenno 8.3 a porsiento iti pakabuklan ti populasion dagiti nataengan iti sangalubongan— ti agsagsagaba iti diabetes ket mabalin nga iti 2035, mapanton a 592-milion ti kaadu dagiti agsagsagaba iti diabetes.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014 a bilang.)

October 12, 2014

Seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana iti DepEd, Dibision ti Ilagan

Mangangay ti Departamento ti Edukasion, Dibision ti Siudad ti Ilagan, iti panangilungalong ni Dr. Denizon P. Domingo, agpapaay a superintendente, iti maysa a seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana itoy nga Oktubre 18-20, 2014 iti pannakitinnulong ti Bannawag.

Kangrunaan a nairanta ti seminar-workshop kadagiti mangisursuro iti Grado 1 agingga iti 3 iti nadakamat a dibision. Maangay ti pasken iti Assembly Hall ti Isabela National High School iti Ilagan.
Maysa ti seminar-workshop kadagiti kangrunaan nga addang tapno mairusat ken mataginayon ti pannakaaramat ti Iluko wenno Ilokano a kas maysa kadagiti opisial a pagsasao iti panagisuro iti babaen ti  Mother Tongue Based-Mother Language Education iti kaaduan a pagadalan iti Siudad ti Ilagan.

Maibalbalakad a makiuman dagiti interesado a dumar-ay iti seminar ken ni Mrs. Virginia A. Bergonia, MTB-MLE Coordinator iti selpon bilang 0926-306-3508.


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 20, 2014 a bilang.)