May 7, 2012

Ludong ti Abra



LUDONG TI ABRA. Nupay maibilangen a dandanin maungaw, adda latta makalapan a ludong iti ili a Lagayan, Abra babaen ti panagusar iti asar wenno tarik a maipakat iti karayan. Maibilang a kanginaan a lames ken am-ammo iti kinatabana, immay intunton ni Maribel Corpuz ti sangapulo bukel (aganay 12 a kilo) a ludong a naggapu iti ilida iti Siudad ti Vigan tapno ilakona kadagiti mail-iliwan nga agsida iti daytoy a klase ti lames— iti P1,500 ti kada kilo. (Mancielito S. Tacadena)

(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 14, 2012 a bilang.)

“K to 12” a programa iti edukasion, nakasaganan nga iwayat ti DepEd


Maiwayaten ti nakalalagip a panagbaliw ti sistema ti edukasion iti Filipinas babaen ti pormal a pannakayalnag ti “K to 12” wenno ti nareporma a programa iti basic education itoy a Hunio.

Maipakat mangrugi iti daytoy a tawen, maiwayat a kompleto ti “K to 12” inton 2016, kas kinuna ni DepEd Secretary Armin Luistro.

Inlawlawag met ni Luistro a saan a “K+12” ti opisial nga awag daytoy a programa no di ket “K to 12” wenno pangyababaan iti “Enhanced K to 12 Basic Education Program.”

Iti babaen ti “K to 12,” maipakat ti inkapilitan a panagbasa iti Kindergarten dagiti ubbing ken agbalin ti agdama a 10-tawen a basic education a mangsakup iti innem a tawen iti elementaria ken uppat a tawen iti hayskul iti 12 a tawen – innem a tawen iti elementaria, uppat a tawen iti junior high school (Grades 7 to 10), ken dua a tawen iti senior high school (Grades 11 to 12).

Babaen met itoy, kuna dagiti opisial iti Edukasion a mairemedio ti kinakapsut ti adu nga agturpos iti sekundaria kadagiti kangrunaan nga asignatura: iti English, Math ken Science.
Iti agdama, ti laengen Filipinas ti maysa kadagiti dua a pagilian iti lubong nga addaan iti 10-tawen a basic education curriculum. Ti Myanmar ti sabali.

Impalagip met ni Luistro nga awan ti ubing a maawat nga agadal iti Grade I iti daytoy a tawen no saan a naglasat daytoy iti Kindergarten, kas sagudayen ti naipaulog a Universal Kindergarten Law (Akta Republika 10157) iti nasapa a paset ti tawen.

Maipakat met mangrugi iti daytoy nga school year ti baro a kurikulum para kadagiti agenrol a Grade I ken Grade 7 (umuna a tawen iti hayskul) a pannakausar ti mother-tongue-based multi-lingual education ken ti makunkuna nga Spiral Approach.

(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 14, 2012 a bilang.)

82 a sarita ken daniw ti naisalip iti 10th RFAAFIL


Walopulo ket dua a sarita ken daniw ti naisalip iti 10th Reynald F. Antonio Awards for Iluko Literature, kas impakaammo ti RFAAFIL Secretariat.

Kadagupan dagiti naisalip, 20 ti entry iti benneg ti makapasangit a sarita, 37 ti naisalip iti makapasangit a daniw, ken 25 ti naisalip iti daniw a mairuknoy iti RFAAFIL a naisayangkat iti RFAAFIL Pulse, ti Facebook ti RFAAFIL.

Dagiti naisalip a sarita:

“Sagubanit” ni Algie Brah, “Dika Urayen a Lumnek ti Init” ni Kimoy, “Maudi a Dung-aw iti Kariton” ni Pasion T. Agpatnag, “Ni Mama ken 'Ta Bileg ti Ayatmo” ni Esther Grace Emmanuel, “Kasano ti Agbalin a Napanglaw” ni Juan Dugong;

“Dagiti Nabukag a Duayya ken Dung-aw” ni Sisiit, “Ti Maudi a Bilin” ni John Reyes, “Namnama ni Segundo” ni Geogen, “Jimmy Boy” ni Jimmy A. Encarnacion, “Gumaygayebgeb a Gura” ni Nagsima A. Dila;

“Nanglangeb a Langit” ni Marial A. Del Bario, “Thelma” ni Mark Logan, “Apay a Nagmayyang ni Renang” ni Amor A. Consolacion, “Ariwanas” ni Prince Del Carmen, “Adda Met Panawen nga Agpanes ti Langit” ni Lorenzo Sacramento;

“Nasipnget a Lubong” ni Agusan del Norte, “Dagiti Basol ni Dolores” ni Dies Minudo, “Dagiti Naunday ken Natuok a Panagur-uray” ni Tata Asterio, “Dagiti Mawaw iti Kinasam-it ti Agek ti Linnaaw” ni Jong Ga. Len, ken “Pammakawan” ni Have Mercy.
Dagiti naisalip a daniw:

“Iti Dulang” ni San, “Nagallangogan, Nanangko, 'Toy Natbag nga Ikkis” ni Glee T. Lawag, “Reses” ni Lakayen, “Asug ti Dara” ni Saibbek Ken Lua, “Kultura't Pilipino” ni Awan Parbo a Naganna;

“Dung-aw ti German Dog” ni Jack I. Bagbaga, “Tatang” ni Rus Socoli, “Bugbugtong a Naitugkel a Kandela” ni Salacnib T. Nakaparsuaan, “Dung-aw ti Agmatuon iti Barukong ti Masalay” ni Saibbek;

“Maudi a Sakmol, Maudi a Dung-aw” ni In-inapet T. Bantay, “Ay, Nanangko, Aya!” ni Anak A. Lumlumdaang; “Sainnek Dagiti Nasugat nga Annanayo” ni Billy K. Galpong;
“Anakko, Dika Agsanud; Agtuloy Ka…” ni Awan Parbo a Naganna, “Mannalonak Laeng a Napanglaw” ni Awan Parbo a Naganna, “Ti Imbatim a Kalanglangko” ni Mr. Yus, “Sakbay a Masebseban ti Atong” ni Dani W.;

“Kas Man Tiempo iti Biag” ni Awan Parbo a Naganna, “Dagiti Bantay iti Bagani Ubbog” ni Eva Angel Leo, “Naranggas dagiti Anniniwan” ni Balligi, “Ina” ni Angelina;
“Kerubin” ni Geogen Ly, “Ti Dadaulo ni Kontra Demolision” ni Ria Bibz, “Naulimek a Dung-aw” ni Lulua A. Tumaredted, “Elehia Pammakada” ni Maudi A. Belen, “Batibat” ni Awanparbo A. Naganna;

“Elehia a Naikur-it Iti Uneg Kuarto Numero 320-B” ni Marilyn Espiritu, “Pammakada” ni Mr. Good Bye, “Sinukat” ni Kalya Lily, “Apo, Isuronak nga Aganus ken Agitured; Pabulodannak ti Pigsa ken Kired; Natibker a Pammati ken Panagtalek” ni Jesse T. Mayo;

“Tapno Sadiwaek Lagip Dagiti Naglabas a Kalman” ni Lorenzo N. Sacramento, “Narugit nga Eleksion” ni Josie Fernan, “Kenka, Patpatgen Mi nga Ama” ni Fina Rana, “Malem Dagiti Malem” ni Sally Dummay, “Dagiti Nagawan a Paset Biagko” ni Narcis Sone Oraza, “Laglagip” ni Pretty Boy, “Dagiti Umel a Sonata iti Kaunggan” ni Roma del Madrid, ken “Dung-aw” ni Magdalena Dolorosa.

Dagiti naisalip a “Daniw a Mairuknoy iti RFAAFIL”: “RFAAFIL” ni Ronnie ES. Aguinaldo; “A.N.A.K.” – ni Devoted Heart 14; “RFAAFIL” ni Illo Costi Apayao, “Kenka RFAAFIL” ni Florie G. Mangaoang, “Kenka, www.rfaafil.com” ni AB;

“Kararag: Maysa a Dekada” ni Daton, “Agbiagka, RFAAFIL!” ni Nepomuceno T. Benitez, Jr., “Rfaafil, naragsak a maika-10 a kasangaymo” ni Parbangon T. Apagsipasip,
“Kenka, RFAAFIL” ni Rolando Gamoso, “Rukbab ken Sagut kenka RFAAFIL Maika-10 a Desdes” ni Ed Britos, “RFAAFIL: Umuna a Dekada” ni Rolando Gamoso, “Silaw” ni Rolando A. Seguro, Jr., “RFAAFIL: Maysa a Dekada” ni Salacnib T. Amianan;

“RFAAFIL” ni Adam N. Eve; “RFAAFIL: Naganus nga Uggot” ni Jobert M. Pacnis, “Maysaka a Bituen” ni Alexander R. Barut, “Anaraar ti Baro nga Agsapa” ni Remy Espero Piano, “Maysaka a Datdatlag!” ni Saanen a Makisalip;

“Kenka, RFAAFIL” ni Jenny Julian Malabed. “Dita Saklangmo a Nabalitokan” ni Gorgonia Ventalina, “Ti Datdatlag nga Ima” ni Balasang T. Away, “Korona-Laurel” ni Laura Reyna, :Dakulapusip” ni Vi Duyan, “RFAAFIL” ni Xen Sach, ken “Maysaka a Bitamina” ni Derick Marcel F. Yabes.

Mapadayawanto dagiti mangabak iti “RAAFIL @ 10: Selebrasion ken Sagut iti Literatura Ilokana” a maangay inton Hulio 7-8, 2012 iti ITC, Consolacion, Agoo, La Union.

(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 14, 2012 a bilang.)

May 3, 2012

Bannawag -- Mayo 14, 2012



SARITA

6 Janus 
   Aileen Serrano


NOBELA
30 Daga a Nakayanakan (4)
    Juan Cabreros Laya
34 Dagiti Bituen iti Imatangda (29)
    Jose A. Bragado


DANIW
4 Panagkape
   Mighty C. Rasing
18 Babaniw iti Panagtegged 
     Junley L. Lazaga 
28 Ipusek ti Tuwato 
    Onofrecia I. Ibarra
32 Ullaw 
   Oscar Rivera Gamiao, Jr.


SALAYSAY
8 Gapu Ta Daytoy ti Linteg (35)
    Hues Joven F. Costales (Ret.)
12 Agibelbellengka Met iti Innapuy?
    Neyo Mario E. Valdez
14 “Ta Sika ti Pangnamnamaan ni Lakaymo”
      Fernando B. Sanchez
40 No Nairaepmon, Baybay-amon?
     Reynaldo E. Andres


KOMIKS
21 Tres Muchos (51)
24 Bannatiran (66)
26 Miks & Tiks


KOLUM
10 Kas Kuna ni Manang Imee
20 Dear Doc
33 Okeyka, Apong
36 TIPS
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
42 Padasem Daytoy, Kailian
44 Ading Kosinera


PAGLINGLINGAYAN
45 Ti Pudno a Lalaki…, Kdp.
46 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Aggarakgaktayo


DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami 
15 Tao, Lugar, Pasamak
16 Nagtitipon Dagiti Mannurat nga Ilokano Idiay Bacnotan!
19 Suruantayo Dagiti Ubbing nga Agbalin a Managparnuay
29 Ditoykan, Nakkong, Pagadalan a Bokasional!
31 Txtm8
35 Siled ti Kararag
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas
38 Ammuem Pay Dagitoy


Repolio



REPOLIO. Nabaludbod dagitoy mula a repolio iti napatad a paset ti bantay iti Cervantes, maysa kadagiti upland municipality ti Ilocos Sur. Mayataday la unay ti mula a repolio iti nasao nga ili ken kadagiti kapadana nga ili a masarakan iti daya a paset ti probinsia ta nalamiis kadagitoy a lugar a kas iti Cordillera a gagangay a paggapgapuan ti repolio. (Ladawan: Dante Tacata/ Teksto: Mancielito Tacadena)


(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 7, 2012 a bilang.)

‘Traditional Job Creator’ a kurso, naipaganetget


Maibatay iti Departament of Labor and Employment (DOLE) ken iti maysa a panagadal a napauluan iti “Project Jobfits 2012,” ti services sector ti agbalinto a kangrunaan nga agparnuay iti adu a pagtrabahuan iti nagbaetan dagiti tawen 2012 ken 2020.

Ngarud, maigunamgunam koma kadagiti nagannak a pangalaenda dagiti annakda kadagiti kurso a mainaig iti services sector a makuna a ‘traditional job creator.’

Daytoy ti imbalakad ni Senate Minority Alan Peter Cayetano kadagiti nagannak itay lawasna iti pananginterbiu kenkuana dagiti agiwarwarnak idinto a kinunana a nasken daytoy tapno maipanamnama ti kaadda ti trabaho a maserkanto dagiti annakda apaman a makaturposda.

Kinuna ti senador a maibilang kadagiti kurso a mainaig iti services sector dagiti sumaganad: cyberservices, health and wellness, tourism, banking and finance, transportation and logistics, ken wholesale and retail trade.

Kinunana nga intudo pay ti DOLE ti agribusiness ken panagminas a kas paggapuan ti adu a trabaho.

Innayonna a ti panagenrol kadagiti kurso a sobra ti kinaadun ti graduadona a kas iti nursing, education ken criminology, pakaruenna laeng ti parikut iti kaawan iti pagtrabahuan gapu iti panagiinnagaw dagiti umad-adu a graduado kadagitoy a kurso kadagiti adda a pagtrabahuan.

 (Naipablaak iti Bannawag, Mayo 14, 2012 a bilang.)

Titser nga eskolar ti DoST, maalada a mangisuro iti siensia


Alaen ti Department of Education (DepEd) ti serbisio dagiti titser a nagturpos a kas eskolar iti siensia tapno mapunnuan ti panagkurkurang ti bilang dagiti titser iti Science ken Mathematics kadagiti para publiko a hayskul.

Kinuna ni DepEd Secretary Armin Luistro a masapul nga adda iti kangrunaan a listaan dagiti DepEd regional directors dagiti iskolar ti Department of Science and Technology-Science Education Institute (DoST-SEI) no mangalada iti baro a titser para kadagiti para publiko a hayskul.

Kuna ni Luistro a maipangruna dagitoy ta isuda ti addaan iti umdas a panagsanay ken nasaysayaat a kabaelan a mangisuro iti siensia, maysa a napateg a tay-ak a masursuro dagiti agad-adal.

Adda 143 a nagturpos a DoST-SEI scholars a mabalin a maala nga agisuro iti school year 2012-2013.

(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 7, 2012 a bilang.)