Bulan ti Lengguahe, nakiddaw a rambakan dagiti amin nga LGUs

Kiniddaw ti Department of Interior and Local Government (DILG) kadagiti amin a local government units (LGUs) ti panangpaliiwda iti Buwan ng Wikang Pambansa ti pagilian iti daytoy umay nga Agosto a kas pangitandudo iti panangipateg iti pagilian ken iti nabaknang a pakasaritaanna.

Ti tema ti pannakalagip ti Buwan ng Wikang Pambansa ita tawen: “Tatag ng Wikang Filipino, Lakas ng Pagka Pilipino.” Idauluan ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti selebrasion nga agpanggep a mangpapigsa iti lengguahe a Filipino tapno ad-adda pay a sumiken ti langenlangen dagiti umili a Filipino.

Para iti Agosto 1 agingga iti 7, maisentro ti parambak iti “Pitumpu’t Limang Taon sa Pagsusulong ng Wikang Filipino sa Edukasyong Filipino”; para iti Agosto 8 agingga iti 14, “Filipino at Iba Pang mga Wika sa Pilipinas: Lakas ng K to 12 at Mother Tongue Based-Multilingual Education (MTB-MLE)”; para iti Agosto 15-21, “Wikang Filipino at Iba Pang Wika sa Rehiyon: Wika ng Bayan sa Kapayapaan”’ para iti Agosto 22-28, “Wikang Filipino, Wikang Panlahat para sa Matatag na Lipunang Filipino”; ken para iti Agosto 29-31, “Wika ay Kakambal ng Kapayapaan sa Pagtahak sa Tuwid na Daan.”

(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 6, 2012 a bilang.)

Naglaka Met Gayam ti Ag-Grade 1

“Naglaka Met Gayam ti Ag-Grade 1!”

Ni PRESCILLANO N. BERMUDEZ

“NAGLAKA met gayam ti ag-Grade I!”

Nasdaaw ken naayatankami iti sungbat ni Nikka, ti kaserserrekna a Grade I pupil nga apokomi iti Juan C. Laya Memorial School ditoy San Manuel, Pangasinan nga ilimi idi dinamagmi no ania ti padasna iti umuna nga aldawna iti eskuela a kas Maikamaysa. Naglaka kano met gayam ti ageskuela ta Ilokano ti maaramat a panangisuro ni maestra!

“Naimbag a bigatmo, Maestra,” tinuladna ti naisuro a pagdayawda iti maestrada, ni Mrs. Maria Liza O. dela Cruz, adviser ti Grade I Orchids a pakaibilangan ni Nikka.

Imbagana met no kasano ti naisuro a panangyam-ammoda iti bagida: “Siak ni Nikkaella Katrice P. Bermudez. Agyanak iti balaymi iti Cerezo Street, Guiset Norte, San Manuel, Pangasinan,” indagullitna nga imbaga ti kompleto a naganna.

Iti pannakalpas ti klaseda, naisuro no kasano ti panagpakadada ken ni maestrada. “Agawidkamin, Maestra,” inulitna.

Ita nga aldaw ti Martes, Hunio 5, a maikadua nga aldaw ti panageskuela ti School Year 2012-2013, insuro ida ti maestrada nga agbilang iti maysa agingga iti duapulo. Dinagulllitna: “Maysa, duwa, tallo,uppat, lima, innem, pito. Walo, siyam, sangapulo. Sangapulo ket maysa, sangapulo ket duwa, sangapulo ket tallo, sangapulo ket uppat, sangapulo ket lika, sangapulo ket innem, sangapulo ket pito, sangapulo ket walo, sangapulo ket siyam, duapulo.”

“Dua, saan a duwa. Siam, saan a siyam. Sangapulo ket dua, saan sangapulo ket duwa; sangpulo ket siam, saan a sangapulo ket siyam,” inyaturmi.

Adda assignment-na: Ilistana dagiti banag a kayat ken saanna a kayat.

Karagup ni Mrs. Maria Liza O. dela Cruz (likud) dagiti pupils-na iti Juan C. Laya Memorial School Grade I Orchids. Kaabayna, iti kanawan, ni Nikka.

Iti kinatarus ti panangibaga ni Nikka no ania ti naaramid iti umuna ken maikadua nga aldawna iti eskuelaan kas Maikamaysa, a naawis ti panamatimi ti kinasasayaat ti pannakaaramat ti nakayanakan a lengguahe a kas pangisuro kadagiti ubbing kadagiti umuna a tallo a tawen ti panageskelada.

Ket nupay adda met pammatimi a saan koma pay laeng a rumbeng a maipatungpal ti K to 12 a curriculum gapu ta saan pay a nakasagana a naimbag ti gobierno tapno sulnitanna ti pagkurkurangan ti pundo a pangsueldo kadagiti nainayon a mangisursuro, panagpaaramid kadagiti kabarbaro balay-pagadalan, kasapulan a tugtugaw ken pasilidad ti salun-at, ken kangrunaanna ti pammabalaw a mismo a dagiti mangisursuro a saanda a naikkan iti kasapulan a pannakasanay, sinubakir daytoy ti pannakaiwaragawag nga iti Cordillera ken iti Central Luzon, aganay a 9,000 a mangisursuro ti naipaayan iti creative tutoring tapno kabaelanda nga akmen ti pannakaisuro dagiti Grade 7. Dagiti Grade I teachers iti Luzon, iti Kabisayaan ken iti Mindanao naipaayanda iti kasapulan a laing tapno kabaelanda nga isuro dagiti pupils iti nakayanakanda a lengguahe.

Maipanggep iti daytoy a banag, kastoy man ti makunami: Nagballigi ti “Brigada Eskuela” babaen ti panagtitinnulong dagiti nagannak ken dagiti mangisursuro. Proyekto iti impraestruktura ti “Brigada Eskuela.” Apay koma no irusat ti DepEd ti Regional MLE Brigada? Mamatikami a sidadaan a tumulong dagiti retirado a mangisursuro ken dagiti mannurat iti tunggal rehion tapno kas iti “Brigada Eskuela,” agballigi ti Regional MLE Brigada.—O

(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 18, 2012 a bilang.)

Linteg a para iti K to 12, mapampanday

Iti baet dagiti protesta kontra iti panangiwayat ti administrasion ni Presidente Aquino iti programa a K to 12, itultuloy ti komite iti Kamara iti basic education and culture a suportaran ti panagbalin a permanente ti 12-tawen a basic education.

Kuna ni Dip. iti Sorsogon Savador Escudero III, chairman iti komite iti basic education and culture, nga agtultuloy ti panagtrabaho ti nabukel a technical working group (TWG) a mamagtitipon iti tallo a gakat a mangipatakder iti 12-tawen a basic education.

Kuna ni Escudero a gagangay laeng nga adda mangtubngar iti pannakaipakat ti programa. Saan ketdi a makaapektar daytoy iti panagtrabaho ti TWG tapno maipaayanen iti linteg ti nasao a programa.

Kuna ni Escudero a masapul a maipasan ti nasao a gakat ta sitatalinaed ti Filipinas iti listaan dagiti pagilian nga addaan iti 10-tawen a programa iti basic education, karaman ti Angola ken Djibouti.

(Naipablaak iti Bannawag, Hunio 18, 2012 a bilang.)

“K to 12” a programa iti edukasion, nakasaganan nga iwayat ti DepEd

Maiwayaten ti nakalalagip a panagbaliw ti sistema ti edukasion iti Filipinas babaen ti pormal a pannakayalnag ti “K to 12” wenno ti nareporma a programa iti basic education itoy a Hunio.

Maipakat mangrugi iti daytoy a tawen, maiwayat a kompleto ti “K to 12” inton 2016, kas kinuna ni DepEd Secretary Armin Luistro.

Inlawlawag met ni Luistro a saan a “K+12” ti opisial nga awag daytoy a programa no di ket “K to 12” wenno pangyababaan iti “Enhanced K to 12 Basic Education Program.”

Iti babaen ti “K to 12,” maipakat ti inkapilitan a panagbasa iti Kindergarten dagiti ubbing ken agbalin ti agdama a 10-tawen a basic education a mangsakup iti innem a tawen iti elementaria ken uppat a tawen iti hayskul iti 12 a tawen – innem a tawen iti elementaria, uppat a tawen iti junior high school (Grades 7 to 10), ken dua a tawen iti senior high school (Grades 11 to 12).

Babaen met itoy, kuna dagiti opisial iti Edukasion a mairemedio ti kinakapsut ti adu nga agturpos iti sekundaria kadagiti kangrunaan nga asignatura: iti English, Math ken Science.

Iti agdama, ti laengen Filipinas ti maysa kadagiti dua a pagilian iti lubong nga addaan iti 10-tawen a basic education curriculum. Ti Myanmar ti sabali.

Impalagip met ni Luistro nga awan ti ubing a maawat nga agadal iti Grade I iti daytoy a tawen no saan a naglasat daytoy iti Kindergarten, kas sagudayen ti naipaulog a Universal Kindergarten Law (Akta Republika 10157) iti nasapa a paset ti tawen.

Maipakat met mangrugi iti daytoy nga school year ti baro a kurikulum para kadagiti agenrol a Grade I ken Grade 7 (umuna a tawen iti hayskul) a pannakausar ti mother-tongue-based multi-lingual education ken ti makunkuna nga Spiral Approach.

(Naipablaak iti Bannawag, Mayo 14, 2012 a bilang.)