BANNAWAG Setiembre 12, 2011

SARITA
4 Ti Gubat ni Sarhento Damo/ Norberto D. Bumanglag, Jr./ Nangrugi ti amin itoy a petsa: Setiembre 11, 2001…

NOBELA
16 Dagiti Pundador (18)/ Prescillano N. Bermudez/ Natungpal met laeng ti arapaap ni Apong Gabriel a pagbalinan ti Caliguian…
34 El Guapito (33)/ Dionisio S. Bulong/ Sakbay a makalias ni Mandy iti kanigidna, kimmalin ti kanawan ni Diego iti puon ti paragpagna ket uray la a nagsaiddek iti panagsanudna…

DANIW
6 Iti Sanguanan ti Sipnget/ R. Vadil Aragon/ umaykan, natnag nga anghel, sinippawko ket kaduak/ a naikaranukon, nadaleb, nagpasag— batakennak…
18 Daniw Para ken ni A/ Junley L. Lazaga/ Kastoy iti pannakalagipko/ Kadagiti naladaw a rabii/ Nga innak agbiahe/ Iti taxi/ A mapan/ Iti ‘yanyo/ Idiay Tacay:…
36 Ti Pudno a Naganmo/ Dexter A. Biz/ Bay-am a belnasannaka/ dagitoy bibig kalpasan / ti panagkalintuduam kadagiti sayyet / a silaw. Bay-am/ a susopek dagiti sensilio/ a nagtagilanga a serbesa/ nga inkidkidemmo a linidok.

SALAYSAY
8 Gapu Ta Dayta ti Linteg (1)/ Hues Joven F. Costales (Ret.) “Angkel, Saan!”/ (MANIPUD ITI EDITOR: Pudno a napasamak daytoy. Maysa daytoy a kaso a dinengngeg ti korte – ti Regional Trial Court, Branch 45, Urdaneta, Pangasinan— ket ti nagsurat nga agpapaay idi a hues iti nasao a sanga ti RTC— ti nangdesision. Saan a nadakamat ditoy ti nagan ti nangidarum ken ti naidarum ken ti nakapasamakan ti krimen a naipabasol iti naidarum. Iparang nga umuna ti nagsurat ti ebidensia ti gobierno, sumaruno ti akusado, sa ti desision ti hues wenno ti korte.)
12 Ania, Nakiro ti Dangerous Drugs Law?/ Neyo Mario E. Valdez/ No dimo ammo ti agsala, pabasolem ti datar… Kasta ita ti ar-aramidem ti dadduma a drug enforcer…
40 Umad-adu Dagiti Agmulmula iti Dragon Fruit/ Aileen R. Rambaud/ Agbiag ti Dragon Fruit iti karigatan. Apagpagisu daytoy a mula iti Kailokuan…
42 Nasamay ti Takki ti Kalding a Pestisidio/ Reynaldo E. Andres/ Saan la gayam a karne, gatas ken abuno ti maited ti kalding; ipaayannaka pay iti nasamay ken natalged a pestisidio…

KOMIKS
26 Miks & Tiks/ Makain-inum manen ni Miks… ket adda manen napanunotna tapno maallukoyna da Sol ken El Balo tapno isuda ti agpaala… He-he-he…
28 Dagiti Bannatiran iti Bantay Maoac-oacar (36)/ Nagbatayan ni Oppong ti kapa sa nagdeppa, ket…
30 Tres Muchos (17)/ Saan a pinalubosan ni Mikaela dagiti agkakabsat uray kuna dagitoy a mabisindan. Ngem iti rabii, nalukag ni siding: adda ni Mikaela iti abayna, ket…

KOLUM
14 Dear Judge/ Kasano ti Binningay Dagiti Annak ti Pimmusay a Namindua a Nakiasawa?
19 Dear Doc/ Ania ti Osgood-Schlatter’s disease? (2)
21 TIPS/ Inurnong ni Elizabeth M. Raquel/ Gumatangkan iti Baro a “Shock Absorber”?/ Ania ti Rekomendado a Kaaduna?/ Agannad iti Puraw nga Asukar…/ Mansa iti Bado, Kasano Itayen nga Ikkaten?
33 Okeyka, Apong/ Dr. Abe Rotor/ Autistic ti Anakmo? NO addaanka iti anak nga addaan kadagiti pagilasinan ti autism, wenno Asperger's Syndrome, dika koma lumdaang.
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii/ Ric Agnes/ No adda man makuna a kadadaegan a pasken dagiti Filipino ditoy Hawaii ita a tawen ken iti napalpalabas, Kapid, maibilang a maysa daytoy ti President Elpidio Quirino Humanitarian Award a naaramid idiay Hilton Hawaiian Hotel idi Agosto 27 babaen ti panangisayangkat ti Ilocos Surian Association of Hawaii (ISAH).
44 Padasem Daytoy, Kailian/ Zac Sarian/ Nasayaat Unay No Agmulatayo Met iti African Oil Palm/ Mapan a P6 bilion ti pategna a langis manipud iti African Oil Palm ti ang-angkatentayo iti tinawen…
46 Ading Kosinera/ Mercy Ramos-Gaño/ Adtoy met ti resipe nga insalip ti Data Center Philippines iti Siudad ti Laoag iti benneg ti main dish iti umuna a Dragon Fruit Cookfest a naangay iti Mariano Marcos State University-Batac idi umuna a lawas ti Hulio. Inawaganda daytoy iti Fintaya wenno sweet and sour fish fillet with pitahaya stalks in tropical sauce. Naganna pay laeng, naimasen, ania?

PAGLINGLINGAYAN
24 Showbiz/ Apay a Nagikkat ni Aljur iti “Panday 2”?/ Vice, Agayat ken ni Derek?/ Nagsinan da KC ken Piolo?/ Awan ti Innartap Kada Uge ken Toni
48 Sinniriban/ No masungbatam daytoy iti 10 a minuto, maysaka a henio nga Ilokano…
48 Sapukas/ Nahenhenioka manen no malpasmo daytoy iti 9 a minuto…
48 Sudoku/ Sikan ti pinakahenio no malpasmo daytoy iti 5 a minuto…
48 Aggarakgaktayo/ Makaagas ti katawa, kunada. Di nakarkaro manen no garakgak?

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami/ …Kas maysa a regular nga agbasbasa, ammomi a saan a nalipatan ti Bannawag ti responsibilidadna kadagiti agngayngayangay pay laeng a mannurat a maibatay iti kabaelan ti magasin. Maisingasing ngarud kadagiti saan a makaammo kadagiti “game rules” nga agtalinaedda koma kadagiti bleacher wenno iti nawaya a lugar ta buyaenda lattan dagiti maang-angay nga ay-ayam ken tapno saan a maipakita ti kinaignoranteda kadagiti narikut a linteg ti ay-ayam.--Sharon C. de Guzman, Cagayan
10 Apay a Nasken nga Innak Agbasa, Kunam?/ Linda T. Lingbaoan/ Adda maysa nga estudiante a nagkuna, “Nagadu la amin nga isursuroda iti eskuela a di met kasapulan iti biag! Mangparigat la iti utek ken mangperdi iti grado!” Kas koma iti ania? “Algebra!” insungbat ‘toy estudiante. “Ania ti pakausarak ti Algebra iti biagko?”
15 Tao, Lugar, Pasamak/ Siripenyo man ti dua a pakalaglagipan a ladawan iti 2011 UMPIL Awards!
17 Siled ti Kararag/ Kellaat a nakariingak. Bimmangonak iti iddak gapu iti panagkintayeg ti daga. Naamirisko a ginggined daytoy…
22 Maragatas ti Nangpaimbag Kenkuana/ Leonardo S. Fagaragan/ Saanmi nga am-ammo a personal ni Rhea ngem nagdanagkami met idi maammuanmi ken ni Ariel S. Tabag, Poetry ken Entertainment Editor ti Bannawag, a delikado ti kasasaad daytoy misis ti gayyemna a rakista nga adda iti maysa nga ospital iti Novaliches, Quezon City gapu iti dengue fever…
23 Iti Brgy. Niug ken iti Brgy. Dungao, Santo Niño, Cagayan: Naimula Met ti “Kayo ti Tawid ni Ilokano”/ Da Florencio P. Belen ken Ma. Theresa P. Lacbayan/ Kas pannakipasetda iti proyekto ti Bannawag a pannakaimula ti “Kayo ti Tawid ni Ilokano” (Ilocano Heritage Tree) a kas simbolo ti kinapateg ti pannakasaluad ti nakaparsuaan ken ti pannakataginayon ti nangayed a kultura ti puli ni Ilokano, nangimula met ti dua a pagadalan elementaria iti Santo Niño (Faire), Cagayan iti bukodda a “Kayo ti Tawid ni Ilokano.”
35 Txtm8/ Hi. Gud am po. Like ko rin mgkar00n ng kaibigan. i'm 0scar, 34 yrs.Old from cgayan. thanks n m0r p0wer.—09394338304/ gud m0rning po, kuYa. hanap po ak0 ng txtm8, 16 to 19 yrs old p0 na b0y. GirL p0 aKo fr0m pidDiG.—09496780960…
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas/ Anninawam man ti masakbayam…
38 Ammuem Pay Dagitoy/ Bonus nga impormasion…
47 Adulfs & Childrens, Kdp./ Inurnong ni Fidelino R. Cabantac/ Ti maysa a ladawan, abakna ti 1,001 a balikas…

Kornik, Kornikkayo Dita!

KORNIK, KORNIKKAYO DITA! Nadumaduma a flavor ti produkto a lako a kornik iti Paoay, Ilocos Norte. Adda garlic, barbecue, cheese ken dadduma pay a flavor. (Roy V. Aragon)

(Naipablaak iti Bannawag, Setiembre 5, 2011 a bilang.)

Sensilio, agkurkurangen, kuna ti Bangko Sentral

Agkurkurangen ti sensilio iti pagilian.

Daytoy ti impakaammo ti Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP).

Segun iti BSP, saan nga agkurkurang ti suplay ti sensilio no di ket naurnong dagitoy kadagiti alkansia ken dadduma pay a pagurnongan nga iduldulin dagiti adu a Filipino.

Nangpakaro pay iti situasion ti panagurnong ti Simbaan Katoliko kadagiti makolkolektada a sensilio para iti nagduduma a kampania daytoy, kasta met ti koleksion ti Small Town Lottery (STL), dagiti vending machine ken dagiti videoke machine.

Napateg ti panagrikus ti sensilio iti ekonomia, ngem gapu ta nakadulin dagitoy, mapilitan ti gobierno nga aggastos tapno agaramid kadagiti baro a sensilio, kas kuna ti BSP.

Iti tunggal pedaso a sensilio, naammuan a makagastos ti BSP iti P2 iti panagpaaramidna itoy.

(Naipablaak iti Bannawag, Setiembre 5, 2011 a bilang.)

12,000 a nars, maipaayan iti trabaho

Impanamnama ni Senador Franklin Drilon a maipaayan iti trabaho ti aganay a 12,500 a nars iti pagilian kalpasan nga impakaammo ni Department of Budget and Management (DBM) Secretary Butch Abad nga adda badyet a nakalatang para itoy.

Sakbayna, imballaag ni Senador Drilon, chairman ti Senate Committee on Finance, a dina aprobaran ti badyet ti Department of Health (DoH) agingga a saan nga umanamong ti DBM a mangala kadagiti nayon a health worker.

Iti panangdengngeg ti Senado iti DoH budget, impakaammo ni DoH Secretary Enrique Ona a kasapulanda ti 40,000 nga empleado, a kaaduan kadagitoy ti health worker.

(Naipablaak iti Bannawag, Setiembre 5, 2011 a bilang.)

Kinapet ti dengue iti IS, umabot iti 2,293

Umaboten iti 2,293 ti kaso ti dengue a nairekord ti Phovincial Health team Office iti sibubukel a probinsia ti Ilocos Sur manipud Enero agingga iti agtengnga ti Agosto.

Daytoy ti impakaammo ni Provincial Heath team leader Benjie Castillo bayat ti Provincial Consultative Meeting Kontra Dengue iti Siudad ti Vigan idi Agosto 19.

Kayat a sawen daytoy a 370% ti ngimmatuan ti kaso no idilig iti 2010.

Kaaduan iti kaso a nairekord ti Siudad ti Vigan nga addaan iti 232, sumaruno ti Sto. Domingo, 201; ken nagpada iti 192 ti ili a Bantay ken Cabugao. Adda metten 12 a natay gapu iti daytoy. Karaman met kadagiti addaan iti makaalarma a panagngato ti kaso ti nasao a sakit dagiti ili ti Bantay, Vigan, Candon, Caoayan, Sta. Cruz ken Santa.

Iti panagsarita ni Gov. Luis “Chavit” Singson bayat ti programa, dinawatna ti suporta dagiti amin a sektor tapno tumulongda a manglapped iti dengue kadagiti lugarda gapu ta di ang-angaw ti didigra a paspasaren ita ti probinsia. Kinunana pay a masapul a pasayaaten pay ti programa a walking blood bank tapno adda madadaan a pangalaan iti dara no adda dagiti kaso nga emerhensia.

Indawat met ni Vice Gov. DV Savellano ang itultuloy ti kinamanagdaldalus kas kangrunaan nga igam kontra iti lamok a paggapuan ti sakit a dengue. Kuna daytoy a kasapulan ti community involvement itoy a gundaway tapno malapdan ti lalo pay a yaadu dagiti maapektaran.

Maipalagip nga indeklara ni Gov. Singson ti sibubukel nga Ilocos Sur iti babaen ti state of calamity idi Agosto 1 gapu iti panagraira ti nadakamat a sakit. (Mancielito S. Tacadena)

(Naipablaak iti Bannawag, Setiembre 5, 2011 a bilang.)

Bannawag Setiembre 5, 2011

SARITA
4 Ti Palimed ni Baket Sally/ Arnold C. Baxa/ Uray duduogan a bulkan, no makutog, mabalin a bumtak…

NOBELA
8 Dagiti Pundador (17)/ Prescillano N. Bermudez /Iti aragaag a lawag ti kingki, naipasir ni Ka Gabriel ti naibalat a puon ti rimas. Linusitna ti kamarin da Sawak.
16 Batibat iti Lubong (Maudi a Paset) /Jovito F. Amorin/ Inagawaan ni Adel ti nagsanud. Ngem tagbat latta a tagbat ni Baket Simona.
34 El Guapito (32)/ Dionisio S. Bulong/ Apay a kayat ni Macario ti naubing pay? Kasla kano iti naganus a salamagi. Makapatubbog iti ngiwat.

DANIW
6 Panangsarungkar Manen iti Burnham/ Priscilla Supnet Macansantos/ Daytoy ti malagipko:/ Nalag-an a tudo ti agtintinnag/ Iti dan-aw,/ Agtintinnag iti kongkreto a bangko iti parke,/ Kadagiti babassit a paset ti hardin a kamulmula/ kadagiti daisy.
22 Kaliwengweng a Dayamudom/ Robert Rezonable Alicias/ Adda met linteg ti ursong a namnama/ kas atingir a panagkita/ adda met tugot ti nagpukawen a kari/ kas alimbuyok ti nagbuteng a puor
36 Kawa(w)/ Rolando A. Seguro, Jr./ … Ngem kainnatagkonto latta ti kamisonmo/ Kerrasannanto ti leddaang ‘toy puso.

SALAYSAY
12 Wen, Napanak Met Nakipila iti PCSO/ Neyo Mario E. Valdez/ Dina impagpagarup nga itinto maysa nga aldaw, masarakanna met ti bagina a makipilpila tapno agkiddaw iti tulong ti PCSO…
40 Agmilionarioka Met No Agmulaka iti Kayo/ Danny Antalan/ Kalpasan ti innem agingga iti walo a tawen, mabalinen nga apiten ti gmelina. No gatangenda ti maysa a puon iti sangaribu a pisos, kayatna a sawen a ti sangaribu a gmelina, maysa a milionen ti gatadna.
42 Naandur iti Rigat Dagitoy a Pagay/ Reynaldo E. Andres/ Matiktikagan, malaylayus wenno salado ti danum ti talonmo? Dika madanagan, Atanud. Dagitoy man ti imulam…

KOMIKS
26 Miks & Tiks (Ania ngata manen ti baro nga adbentiur dagiti aggagayyem a da Miks, Sol ken El Balo?)
28 Dagiti Bannatiran iti Bantay Maoac-oacar (35)/ Pumimpintas daytoy a komiks ni Joel B. Manuel!
30 Tres Muchos (16)/ Siempre, saan met a paatiw dagiti nalulukmeg nga ubbing…

KOLUM
14 Dear Judge/ Maudi a paset ti sungbat iti saludsod: Ania ti paggidiatan dagiti krimen a theft ken robbery?
19 Dear Doc/ Ania ti Osgood-Schlatter’s disease?
23 TIPS/ Kastoy ti Agaramid iti Glass Cleaner/ Kastoy ti Panangliklik iti Investment Scam/ Kastoy ti Aramidem No Adda Hangover-mo
33 Okeyka, Apong/ Ania ti Kaduogan ken Katayagan a Nabiag?
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii/ Ti Dragon a Managan iti Medy (Wen, ni Medy Lorenzo ti Radio Station DZJC!)
44 Padasem Daytoy, Kailian/ Zac B. Zarian/ Adut’ Mapastrek iti Organiko a Panagtalon
46 Ading Kosinera/ No kasano ti mangisagana iti Dragon Fruit Jelly Delight, Dragon Mousse, ken Saniatsum… Hm, imasnan!

PAGLINGLINGAYAN
24 Showbiz/ Nalatak ti Cast ti “Tween Academy”/ Naidumduma ti Akem da Jim ken Jolo iti “My Binondo Girl”/ Serkenen ni James Yap ti Showbiz?/ Adda Chemistry da Kathryn ken Enrique
48 Sinniriban/ Padasenyo a sungbatan; bumaknang la ketdi ti bokabularioyo…
48 Sapukas/ Malinglingayka, makonsensiaka pay…
48 Sudoku/ Kitaentay man ti lalaingmo iti numero!
48 Aggarakgaktayo/ Agkatawaka tapno umadut’ gagayyemmo; ta asino met ti mayat iti nakamirduot a ti bibigna, kasla kimmot ti manok?

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami/ Hm, nakaungeten ni Leilanie ti Pudtol!
10 Uray iti Siensia, Maisuro ti Nasayaat a Kababalin/ Apay ngamin a pabasolentayo dagiti mangisursuro iti Values Education no awan nasayaat a sursuro dagiti ubbing?
15 Tao, Lugar, Pasamak/ Mainspirarkayo la ketdi kadagiti napipintas a ladawan (retrato) iti Ilocos Norte nga ala dagiti kameng ti artTra ti Adventist University of the Philippines!
17 Siled ti Kararag/ “Idi pinidutko ti maysa a lata ti beer, napanunotko dagiti tattao a naigamer iti arak ket inkararagko ti pannakaagasda…”
18 Kasano a Mapaglunitmo ti Aliaw Dagiti Ubbing a Biktima ti Kalamidad?/ Ammuem ti maipapan iti “Artists for Crisis” ti NCCA…
20 Iti San Mariano, Isabela: Addan “Kayo ti Tawid ni Ilokano”!/ Iti panagam-ammo da Jovelito D. Camba, prinsipal ti Alibadabad National High School ken Propesor Jim P. Domingo, Event Coordinator ti internasional a proyekto ti Bannawag a panagmula iti “Kayo ti Tawid ni Ilokano (Ilocano Heritage Tree), napagsaritaanda ti maysa kadagiti kangrunaan a mangburburibor kadagiti agindeg iti San Mariano, Isabela— nga isu ti napardas a pannakapukpukaw ti kabakiranna… (Ala, ket basaenyo, a, ti sibubukel a salaysay!)
35 Txtm8/ Sukat daydi penpal da ikit ken uliteg…
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas/ Pasungaden ti naragsak a bigat… ken, ne, amangan no nalulem met ti malem…
38 Ammuem Pay Dagitoy/ Bonus nga impormasion…
47 Storebucks, Kdp./ Dagitoy retrato ti mangipaneknek nga iti laksid ti amin, naragsak latta ti biag…

DepEd, binallaaganna dagiti mangisursuro iti ‘no collection policy’

Iti laksid ti madagdagullit a ballaag ti Departamento ti Edukasion (DepEd) kadagiti para publiko a pagadalan a sumurot iti ipatpatungpal daytoy a “no collection policy”, sumagmamano nga eskuelaan ken mangisursuro ti agtultuloy ti panagkolektada iti saan nga autorisado a mabayadan kadagiti estudiante.

Segun iti report a nakadanon iti DepEd, sumagmamano a titser ti mangsingir latta dagiti estudianteda para iti examination wenno test paper.

Sumagmamano a nagannak ken estudiante ti nagreklamo met maipanggep kadagiti kontribusion a dawdawaten dagiti eskuelaan para kadagiti special project a saan a masakupan ti Parents-Teachers Association (PTA).

Kadagiti sumagmamano a pagadalan, nagreklamo met dagiti agad-adal a masingsingirda iti multada gapu iti dida panagsao iti Ingles bayat ti kaaddada iti uneg ti klasrum wenno iti pagadalan.

Adda met dagiti mapilit a gumatang iti makan iti canteen.

Mainaig itoy, binallaagan ni DepEd Secretary Bro. Armin Luistro dagiti opisial ken titser dagiti pagadalan nga aglablabsing iti “no collection policy” ti departamento.

Kinuna ni Sek. Luistro a “makapadagsen iti barukong” ti pannakaammona nga adda latta dagiti eskuelaan ken titser a mangpagpaginad iti yus-usuat ti departamentona a panagbalbaliw.

Kiniddaw ni Luistro kadagiti amin nga opisial dagiti pagadalan— uray pay kadagiti amin a regional director, division superintendent ken titser— a tungpalenda koma ti pagalagadan.

Kuna pay ni Luistro a nangnangruna koma a nalaklaka nga agtungpal kadagiti pagalagadan dagiti adda iti sektor ti edukasion gapu ta isuda a mismo ti mangipapaay iti edukasion ken mangyad-adal kadagiti naimbag a kababalin.
Tubngaren daytoy a galad, kuna ni Luistro, ti panggep ti Education for All (EFA) gapu ta tungdayenna dagiti estudiante nga agadal.

Inlawlawag ni Luistro a ti laeng PTA ti autorisado nga agkolekta iti boluntario a kontribusion a kuarta. Ti aglabsing itoy, maidarum iti kaso nga administratibo.

(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 29, 2011 a bilang.)