Kastoykami Ditoy, Apayao

KASTOYKAMI DITOY APAYAO. Ur-urnosen da Tata Andres ken Nana Glory iti Brgy. Imelda, Pudtol, Apayao dagiti kabburas a tarong, kabatiti, okra, paria ken silida sakbay a mailako dagitoy iti merkado publiko wenno angkaten dagiti komersiante sa maibiahe kadagiti kabangibang nga ili iti Cagayan kas iti Pamplona, Sanchez Mira, Ballesteros ken dadduma pay. Napintas met a pamastrekan daytoy aglalo no nangina ti presio ken saan a mabagyo. Dagiti dadduma pay nga adda iti ladawan: Julie Bayed, Charles Garingan ken Kab-og, ti pugot a katulonganda iti panagmula iti para pinakbet a pagaayat a luto ni Ilokano iti sadino man a paset ti lubong. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 7, 2013 a bilang.)

OKTUBRE 7, 2013

SARITA
 6 Bordado
     Joel B. Manuel

NOBELA
26 Kasera 101 (11)
    N.M.E. Valdez
32 Galiera Queen (31)
   Dionisio S. Bulong

DANIW
4 Isasar-ong ti Nepnep
   Djuna R. Alcantara
8 Nabara nga Ayat Ita a Panawen
  Vincent R. Raras
18 Venus
      Norberto D. Bumanglag, Jr.
48 Dandaniw a Para Ubbing
     Mercedes Tabbada Llanes/ Jobert M. Pacnis

SALAYSAY
10 Bakla Kadi ti Anakmo?
     Linda T. Lingbaoan
12 Krisis iti Zamboanga: Daytoyen ti Maudi a Gubat ni Misuari?
     Neyo Mario E. Valdez
40 Kasano a Taripatuen ti Mula a Guapple?
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
19 Gayang ni Lam-ang (1)
22 Aritosan (48)
24 Miks & Tiks

KOLUM
14 Okeyka, Apong!
16 Dear Doc
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Ading Kosinera
42 Padasem Daytoy, Kailian

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
46 Dear Value Costumers, Kdp.
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
15 Tao, Lugar, Pasamak
17 “Ma’am, Ni Anton, Agkopkopia!”
28 Siled ti Kararag
29 Awan Kas iti Agbalin a Positibo
31 “Ala, Ubbing, Kantaentayo ti Manang Biday!”
33 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Peggad iti Aglawlaw: Adda Kadi Pay Pangliklikan?

Dekalidad a Tuna

DEKALIDAD A TUNA. Maisagsagana dagitoy a dekalidad a tuna manipud iti General Santos Fish Port complex tapno mayeksport iti nadumaduma a pagilian iti Asia ken Europa, ken iti Estados Unidos. Daytoy a 50-bilion nga industria ti Filipinas ti kangrunaan a pagsapulan dagiti agindeg iti General Santos City. Itay laeng nabiit, rinambakan ti gobierno probinsial ti Maika-15 a Tuna Festival a kas pagyaman iti Dios iti nalabon a makalapan a tuna iti daytoy a deppaar ti pagilian. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Septiembre 30, 2013 a bilang.)

F.T. Ponce, 2013 UMPIL Awardee

Impaay ti Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) itay nabiit ti kangatuan a pammadayaw a maipaay ti gunglo iti maysa a mannurat, ti Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas, ken ni Francisco T. Ponce, mannurat iti Bannawag, iti kategoria ti Ilokano fiction.

Naipaay ken ni Ponce ken iti 6 a sabsabali pay a mannurat ti nasao a pammadayaw bayat ti pannakaigibus ti Maika-39 nga UMPIL Congress. Naangay ti seremonia ti pammadayaw idi Agosto 31, 2013 iti Leong Hall Auditorium ti Ateneo de Manila University iti Siudad ti Quezon.

Naipaay ken ni F.T. Ponce ti pammadayaw “gapu kadagiti nobela, sarita ken daniwna a pakariknaan iti napintas a pannakaabel ti imahinasion ken realidad; a gapu met itoy, nasin-aw ken makaay-ayo a basaen a pakapadasan dagiti agbasbasa kadagiti padas ken pannakipagrambakda metten kadagiti dardarepdep dagiti Ilokano nga agindegen iti maysa a ganggannaet a pagilian.”

Naipasngay iti Napo, Magsingal, Ilocos Sur ni F.T. Ponce; nagpa-Hawaii idi 1970s ket agindeg itan ken ti pamiliana iti Ewa Beach. Pinadayawan ti Kalayaan-Philippines International Hawaii a Most Outstanding Writer idi 2004 ken ti GUMIL Filipinas a kas Pedro Bucaneg Awardee idi 2008.

Impablaakna ti librona a Bin-i ti Biag (koleksion dagiti ababa a nobela, sarita ken daniwna) idi 2004 ken ti Sabong ti Biag (nobela) idi 2006.

Kadua ni F.T. Ponce a napadayawan da: Eduardo Jose E. Calasanz (Tula sa Filipino), Alice Tan Gonzales (Piksion iti Hiligaynon), Grace Hsieh-Hsing Lee (Daniw iti Intsik), Mario I. Miclat (Piksion iti Ingles ken Filipino), Floy Quintos (Drama iti Filipino) ken Rolando B. Tolentino (Piksion ken Salaysay iti Filipino).

Mairaman kadagiti naipaayanen iti UMPIL Award iti Ilokano da Dr. Godofredo S. Reyes, , Atty. Benjamin M. Pascual, Leandro B. Ablang, Jeremias A. Calixto, Marcelino A. Foronda Jr., Pacita C. Saludes, Arturo G. Buenavista, Juan S.P. Hidalgo Jr., Jose A. Bragado, Gregorio T. Amano, Dionisio S. Bulong, Juan Ben Quimba, Reynaldo A. Duque, Manuel S. Diaz, Onofrecia I. Ibarra, Crispina B. Bragado, Greg Laconsay, Arturo M. Padua, Prescillano N. Bermudez, Ruperta VR. Asuncion, Paul B. Zafaralla, Ricarte A. Agnes, Crisostomo M. Ilustre ken Fernando B. Sanchez.


(Naipablaak iti Bannawag, Septiembre 30, 2013 a bilang.)

Sierra Madre, saluadan koma ti gobierno lokal

Kidkiddawen ti Department of Interior and Local Government (DILG) kadagiti lokal a lider a tumulong iti pannakangilin ti Save Sierra Madre Day iti daytoy Septiembre 26, 2013.

Palpalagipan ti DILG Memorandum Circular No. 2012-148 dagiti opisial lokal kadagiti probinsia ti Cagayan, Isabela, Nueva Vizcaya, Quirino, Aurora, Nueva Ecija, Bulacan, Rizal, Quezon, ken Metro Manila nga ipangrunada koma ti pannakatagiben ti Sierra Madre.

Binilin ti DILG dagiti gobernador nga isaknapda ti impormasion ken partisipasion iti rehabilitasion, reforestation, pannakasalaknib ken pannakatagiben ti Sierra Madre Mountains.

Nalatak a mountain range iti pagilain ti Sierra Madre. Agpeggad dagiti adu a nabiag iti daytoy a kabambantayan gapu kadagiti aramid ti tao.

Kuna ti DILG a ti pannakadadael ti Sierra Madre, ipaayna ti dakes nga epekto iti kagimongan, karaman ditoy ti layus, pannakapukaw dagiti pagkalapan ken pannakadadael ti biodibersidad.


(Naipablaak iti Bannawag, Septiembre 30, 2013 a bilang.)

Saba ti Filipinas, mayeksport iti US

Ti Filipinas ti umuna a pagiian iti Asia a Makayeksport iti saba iti Estados Unidos iti idadateng itay nabiit iti Los Angeles ti 7.047 metrika tonelada a highland Cavendish  (latundan) manipud iti Bukidnon, segun ken ni Ambassador ti Filipinas iti Washington DC Jose L. Cuisia, Jr.

Segun ken ni Cuisia, ti kargamento ti umuna iti mapattapatta a 3,000 metrika tonelada a manamnama nga angkaten ti America iti Filipinas.

Gapu iti daytoy, mangnamnama ni Cuisia a makaala iti suki ti Filipinas iti merkado ti America a pagaammo a naiget ti kompetision iti tay-ak ti saba.

Segun ken ni Agriculture Attache Dr. Josyline C. Javelosa, naiwayat ti panagyeksport iti saba iti America walo a tawen kalpasan a nagpabalakad ti pagilian no kasano a maidanon ti nasao a produkto iti nasao a pagilian.

Kuna ni Javelosa a nabayagen a mail-iliwan dagiti Filipino iti America kadagiti saba iti Filipinas a kas iti lakatan ken latundan.

Kuna pay ni Javelosa a nainayonen ti America iti listaan dagiti pagilian nga agang-angkat iti saba iti Filipinas a kas iti Japan, Hong Kong, New Zealand, Korea, China, Singapore, dagiti pagilian iti Middle East, Canada, Russia ken Indonesia.

(Naipablaak iti Bannawag, Septiembre 30, 2013 a bilang.)

Angayen ti GUMIL Cagayan: Seminar-workshop iti ortograpia ken gramatika ti Ilokano, maiwayat iti DepEd-Sanchez Mira

Angayen ti GUMIL Cagayan, iti pannakitinnulong ti DepEd-Sanchez Mira, ti maysa a seminar-workshop iti ortograpia ken gramatika ti lengguahe nga Ilokano inton Septiembre 27-29, 2013 iti Sanchez Mira Central Elementary School, Centro I, Sanchez Mira, Cagayan.

Kinuna ni Freddie P. Masuli, Presidente ti GUMIL Cagayan, a ti nasao a seminar-workshop ket isu ti maikadua a paset ti serye ti seminar-workshop iti ortograpia ken gramatika ti Ilokano a managan iti “Panaglaga Kadagiti Balikas.”

Paset pay ti serye ti pannakayadal ti panagsurat iti daniw ken sarita a para ubbing ken pannakaamiris dagiti gapuanan dagiti mannursuro iti elementaria mainaig kadagiti kasapulan iti panagisuro iti Ilokano.

Ti nasao a seminar-workshop ti maysa kadagiti programa ti GUMIL Cagayan para iti pannakatagiben ti Literatura Ilokana ken iti itutulongna iti programa ti Departamento ti Edukasion (DepEd) maipanggep iti “K to 12 Curriculum” a mangipagpaganetget iti pannakausar ti nakayanakan a pagsasao a kas pangisuro kadagiti agad-adal iti kindergarten ken agingga iti maikatlo a grado iti elementaria.

Katinnulong ti GUMIL Cagayan iti pannakaiwayat ti seminar-workshop ti DepEd iti panangidaulo ni Dr. Renato A. Hernandez, ti opisina ni Cagayan Board Member Vilmer V. Viloria ken ni Alex Yadao ti ALVIYA Foundation a nakabase iti New York. (Johmar Rosario Alvarez)


(Naipablaak iti Bannawag, Septiembre 30, 2013 a bilang.)