Pudpudno a Sagada Orange

PUDPUDNO A SAGADA ORANGE. Agpilpili daytoy a turista manipud iti Manila iti gatangenna a Sagada orange iti presio a 70 iti tunggal kilo wenno mapan a walo agingga iti sangapulo a bukel ti sangakilo. Kas makita iti ladawan, adayo ti langa dagitoy nadumaduma a variety ti Sagada orange iti dakkel nga orange a mailaklako a kas “Sagada orange” kadagiti merkado iti Filipinas iti P40 ti sangabukel. Ad-adda ketdi nga umarngi ti Sagada orange kadagiti “berde” ken seedless nga orange a produkto ti Nueva Vizcaya. (Ariel S. Tabag)


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 10, 2014 a bilang.)

Saan pay a mabalin nga usaren ti “Lopez Orthography” – KWF

Ni LEILANIE G. ADRIANO

“Hindi pa pwedeng gamitin (Saan pay a mabalin nga usaren),” daytoy ti inlawlawag ni Dr. Virgilio S. Almario, ti agdama a chairman ti Komisyon sa Wikang Filipino maipanggep iti naipablaak a pamphlet ti maysa nga Education Program Supervisor iti Department of Education iti Ilocos Norte a ni Dr. Joel B. Lopez a mangbaliw iti ispeling dagiti sumagmamano a balikas nga Ilokano, kas maibatay iti Ortograpiyang Pambansa.

Dua a protest papers ti naipasabat ken ni Almario kabayatan ti kaaddana iti Ilocos Norte idi Enero 25, 2014 a nakaawisanna a kas kangrunaan a bisita ken agsarita iti maikawalo a kombension ti Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano (GUMIL) iti Ilocos Norte iti DepEd Division Office iti Ilocos Norte.

Itay laeng kallabes, nabara a panagsisinnupiat iti kapanunotan ti pinarnuay ti “Lopez Orthography” gapu iti kayatna a panangbaliw kadagiti sumagmamano nga Ilokano diphthongs, pronouns ken pronominal adjectives a kas iti “piyano” saan a kas iti sigud a “piano”; “parya” imbes a “paria”; “This is my pencil… Daytoy ti lapis ko, (Saan a: Daytoy ti lapisko) ken dadduma pay.

Kangrunaan a kinontra daytoy dagiti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano ken dadduma pay nga agus-usar iti Ilokano a pagsasao gapu ta saan man laeng a napagsasaritaan wenno naikonsulta daytoy iti publiko sakbay a naipablaak ken maisuro kadagiti agad-adal a kas mayataday iti pagalagadan ti MTB-MLE.

Naammuan nga addan nasurok a sangaribu a kopia ti naipablaak ken us-usaren payen dagiti dadduma a pagadalan.

Gapu iti daytoy, insingasing ni Almario a mapagsasaritaan koma daytoy a naimbag iti publiko ken idalan iti umno proseso dagiti reklamo tapno denggen ti DepEd.

Inlawlawagna a saan a desision ti KWF ti pannakaipablaak ti nasao a pamphlet ket sa laeng mabalin nga usaren daytoy no anamongan ti kaaduan.

Nupay kasta, dinayaw ni Almario ti tured ni Lopez gapu ta kayat laeng daytoy a mapadur-as ti kabukbukodan a pagsasao ket no bilang ta agballigi, dakkel ti akem daytoy iti panagbalbaliw.

“Walang masama sa ginawa ni Lopez. Nag-iisip lang siya kung paano mapapaunlad ang wika. Kailangang may mag-aral at ina-absorb into tradision. Kung namali lang ng proseso, dapat ituwid ninyo ang proseso (Awan madi iti inaramid ni Lopez. Agpampanunot laeng isuna no kasano a mapadur-as ti pagsasao. Kasapulan nga adda agadal ken maipasagepsep daytoy iti tradision. No nagkamali iti proseso, kasapulan ngarud a mailinteg daytoy),” segun ken Almario.

Iti biang ni Lopez, kunana nga agtungtungpal laeng daytoy iti pammilin ti DepEd babaen ti Memorandum Order 34 series 2013 maipanggep iti pannakaaramat ti Ortograpiyang Pambansa a mabalin a pagibasaran iti pannakabukel ti ortograpia dagiti nakayanakan a pagsasao iti Filipinas.

“Ti solusionna, always dialogue.  Intayo iti maysa a lamisaan ta pagsasaritaantay idiay with an open mind. Kasi, ang sa amin, adda ngamin DepEd Order a naipaulog a naggapu iti ngato. That is, I think my job is to implement the order a naibasar kadagiti specific provisions iti Ortograpiyang Pambansa,” inkalintegan ni Lopez.


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 10, 2014 a bilang.)

NBI clearance, mabalinen ti agaplay iti online

Impakaammo ti National Bureau of Investigation (NBI) itay nabiit a mangrugi iti Enero 24, 2014, naluktanen ti clearance registration system ti nasao nga ahensia.

Iti pakaammo nga inruar ti Department of Justice (DOJ) nga ina nga ahensia ti NBI, kuna ni DOJ Secretary Leila De Lima a panggep ti baro a sistema a gibusan ti atiddog a pila dagiti mangal-ala iti clearance.

Masapul laeng nga ag-fill up iti online form dagiti aplikante a maala iti http://nib.njis-ph.com wenno iti http://www.doj,gov.ph/nbi para iti impormasion, detalye ti pakakontakan ken pakasaritaan ti pamilia.
Kuna ni NBI Director Virgilio L. Mendez nga agtultuloy a pasayaatenda ti automated system kadagiti sumarsaruno a lawas.


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 10, 2014 a bilang.)

Pasnaan 5, maangay iti Peb. 7-9; espesial a miting ti GF, Peb. 9

Maangay ti Pasnaan 5, ti maikalima nga edision ti workshop nga imatonan ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano, itoy a Pebrero 7-9, 2014 iti Conference Hall ti Cagayan State University, Gonzaga, Cagayan (saan nga iti Riverview Resort, kas immuna a naipakaammo).

Panggepna a patademen ti pluma dagiti agdadamo a mannurat nga Ilokano, maiwayat ti Pasnaan babaen ti panagtitinnulong ti GF ken dagiti nadumaduma nga ahensia kas iti National Commission for Culture and the Arts, Bannawag, GUMIL Cagayan ken ti chapter daytoy a GUMIL Gonzaga, ken ti LGU Gonzaga (Cagayan) nga idauluan ni Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr.

Iti tallo nga aldaw, ma-workshop ti gapuanan dagiti sangapulo nga agdadamo a mannurat babaen ti panangiwanwan dagiti mabigbigbig a mannurat, editor, ken kritiko nga Ilokano.

Iti sabali a bangir, maangay ti espesial a miting ti board of directors ti GUMIL Filipinas iti Pebrero 9 iti met laeng CSU, Gonzaga, Cagayan, kas impakaammo ni GF Pres. Arthur P. Urata, Sr. mainaig iti maangay a maika-46 a Nailian a Kombension ti GUMIL Filipinas inton Abril 18-20, 2014 iti Masisit Beach Resort, Sanchez Mira, Cagayan, ken mainaig iti pagtaktakderan ti gunglo iti kontrobersia iti ortograpia ti lengguahe nga Ilokano, ken dadduma pay a pakaseknan ti gunglo.

Maigunamgunam ti yaatendar dagiti amin nga opisial ti GF ken dagiti presidente dagiti GUMIL chapter iti Filipinas idinto ta maidawat ti yaawag dagiti presidente ti GUMIL chapter iti ballasiw-taaw. (Pasnaan/GF Secretariat)


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 10, 2014 a bilang.)

Nangabak iti Salip iti Ababa a Sarita ti Mayor CFPJ Awards, naammuan

Indauluan da Ronelyn B. Ramones ken Edison B. Tobias dagiti nangabak iti Salip iti Ababa a Sarita ti Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr. Awards for Ilokano Literature (Mayor CFPJ Awards) para kadagiti propesional ken agdadamo a mannurat nga Ilokano, kas panagsaganadda.

Pinangabak ni Ramones, mangala-ala iti midwifery iti Northwestern University iti Laoag City ken agnaed iti Brgy. 40 Buyon, Bacarra, Ilocos Norte, iti Umuna a Gunggona ti saritana a “Puso ti Maysa nga Ina.”
Pinangyalat met ni Tobias, maysa a mannalon iti Centro East, Sta. Teresita, Cagayan, iti Umuna a Gunggona ti saritana a “Gapu Kenka, Amo.”

Dadduma pay a nangabak: Iti kategoria a propesional: Maika-2 a Gunggona ni Jobert M. Pacnis, mannursuro iti Aparri West National High School a taga-Ammubuan, Ballesteros, Cagayan, babaen ti saritana a “Desdes”; ken Maika-3 a Gunggona ni Jovito F. Amorin, sigud nga empleado ti Phililippine Long Distance Telephone Co. (PLDT) ken sigud a part time Instructor iti North Luzon Philippines State College iti Candon City ken tubo iti Santa Maria, Ilocos Sur ken agnaeden iti United Kingdom, babaen ti saritana a “Ti Gate.”

Iti kategoria nga agdadamo: Maika-2 a Gunggona, Marichel E. Suguitan, OFW iti Hong Kong a taga-Aggub, Solano, Nueva Vizcaya, iti saritana a “Kalding”; Maika-3 a Gunggona, Hennessy Bobis Nares, tubo iti Laoag City ken agnaeden iti Flourishing, Gonzaga, Cagayan, iti saritana a “Ni Lucky”; ken dua a Consolation Prizes, da Ferdinand N. Cortez, tubo iti Buguey, Cagayan a propesor iti Saint Louis University iti Tuguegarao City, iti saritana a “Lumba”; ken Shiela Joanna Salmasan Basug, 4th Year iti Cagayan National High School iti Tuguegarao ken agnaed iti San Gabriel Village, Tuguegarao City, iti saritana a “Tarigagay.”

Nagpaay a hurado da Dionisio S. Bulong, chairman; ken Cles B. Rambaud ken Juan Al. Asuncion, kamkameng.

Mapadayawan dagiti nangabak kabayatan ti Maika-46 a Kombension Nasional ti GUMIL Filipinas a maangay iti Masisit Beach Resort, Sanchez Mira, Cagayan inton Abril 18-20, 2014.

Da Mayor Carlito Fidel Pentecostes, Jr. ti Gonzaga, Cagayan ken ti kaingungotna a ni Mrs. Marilyn S. Pentecostes ti sponsor ti salip, babaen ti pannakitinnulong ti GUMIL Cagayan ken ti GUMIL Filipinas. (Mayor CFPJ Awards Secretariat)


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 10, 2014 a bilang.)

PEBRERO 10, 2014

SARITA
6 Candy Crush
   Aileen R. Rambaud

NOBELA
26 Mission: Black Ops (16)
     Norberto D. Bumanglag, Jr.
30 Kasera 101 (29)
    N.M.E. Valdez

DANIW
 9 2 a Daniw ti Panagkanagan
    Roy V. Aragon
28 Pananglipat
     Roselyn C. Campano
48 Dandaniw a Para Ubbing
     Ferdinand N. Cortez/ Jobert M. Pacnis

SALAYSAY
12 Ania, Mamatika ken ni Bong Revilla?
     Neyo Mario E. Valdez
24 Intayon Agpasiar Idiay Nueva Era!
     Leilanie G. Adriano
40 Umno a Teknik iti Panagpakan iti Baboy
   Reynaldo E. Andres

KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (19)
20 Aritosan (69)
22 Miks & Tiks

KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
16 Dear Doc
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
46 We, Buy and Cell Currencies, Kdp.
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
 4 Tao, Lugar, Pasamak
27 Txtm8
10 Kampeon ni Osang!
15 Nora Aunor, Brillante Mendoza, Napadayawan iti Ani ng Dangal
29 Wanted: Pagadalan iti Pagbaludan
31 Siled ti Kararag
33 Alla, da Ma’am, Agtsitsismis!
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ania Ngarud ti Aramatek a Paglutuan?

Panagapit iti Wombok

PANAGAPIT ITI WOMBOK. Ap-apiten daytoy a pamilia iti Sitio Paktil, Brgy. Monamon Sur, Bauko, Mountain Province dagiti mulada a wombok (Chinese cabbage) a nakalasat iti frostbite a nangdadael kadagiti dadduma pay a mula iti kabambantayan ti Cordillera a kas iti kadawyan a repolio ken sweet peas (chicharo). Iti pannakaala ti ladawan itay Enero 19, 2014, mapan a 2-5 degrees Celsius ti kalamiisna iti nasao a lugar (agbalin a yelo ti puro a danum iti 0 degree Celcius). Maibiahe ti naapit a wombok iti La Trinidad, Benguet ket manamnama a mailako iti 10-12 a pisos ti sangakilo. (Ariel S. Tabag)


(Naipablaak iti Bannawag, Pebrero 3, 2014 a bilang.)