Mabalinen a palakpakan dagiti agindeg iti probinsia ti Benguet ti bagbagida.
Ti Benguet ti nabalangatan nga umun-una iti biang ti human development iti Philippine Human Development Report (PHDR) a nayalnag itay nabiit.
Ti PHDR ti mangireport iti progreso dagiti probinsia iti pagilian iti biang ti naganar, salun-at ken ammo (knowledge) dagiti residente.
Dadduma pay a probinsia a karaman iti Top 10: Batanes, Rizal, Cavite, Bulacan, Bataan, Laguna, Nueva Vizcaya, Ilocos Norte ken Pampanga.
Adda amin dagitoy iti Luzon.
Nainaganan ti Sulu a kas kutit iti listaan, sarunuen ti Maguindanao, Tawi-Tawi, Zamboanga, Agusan del Sur, Davao Oriental, Sarangani, Zamboanga del Norte, Masbate ken Lanao del Sur.
Adda met amin dagitoy a probinsia iti Mindanao, malaksid iti Masbate nga adda iti rehion ti Bikol.
Ti human development, kas inladawan ti United Nations Development Program (UNDP), ket wagas a panangipaay kadagiti umili iti ad-adu a pagpilian iti biag.
Tapno magun-od dagiti umili ti nasaysayaat a biag, masapul a nasalun-atda ken nakananama ti atiddog a biag, addaanda met iti ammo (knowledge) kas marukod iti kaadu wenno kabassit ti addaan adalna ken nakaenrol (agad-adal), addaan iti umdas a pagganaran tapno mapadasanda ti desente a panagbiag, ken kabaelanda ti nawaya a makitakunaynay iti komunidad ken dadduma pay a pasken ti gimong.
(Naipablak iti Bannawag, Agosto 12, 2013 a bilang
July 31, 2013
Apit a Repolio
APIT A REPOLIO. Siaanus daytoy a mannalon a mangbagbagkat iti apitna a repolio iti nagmulaanna a bakras ti Bantay Cabuyao iti Tuba, Benguet tapno ipanna iti tiendaan (trading post) iti La Trinidad, Benguet. (Rizaldy Comanda)
(Naipablak iti Bannawag, Agosto 12, 2013 a bilang
Baro a presidente ti GUMIL Cagayan
Sinuktan ni Dr. Masuli, associate professor III ken agpapaay a dekano ti College of Information Technology iti Cagayan State University-Sanchez Mira, ni Arthur P. Urata Sr. a presidente itan ti GUMIL Filipinas.
Kadua ni Dr. Masuli, premiado a mannurat, a napili dagiti sumaganad nga agtakem iti 2013-2016: Vilmer V. Viloria, bise-presidente; Johmar R. Alvarez, sekretario; Jobert M. Pacnis, treasurer; Eva Agustin Mendoza, auditor; Derick Marcel F. Yabes, business manager, Roy V. Aragon, PRO;
Board of Directors: Ronnie E. Aguinaldo, Raquelito B. Cenal, Ferdinand N. Cortez, Francisco V. De la Cruz, Dexter M. Fabito, Bobby Luczon, Rolando A. Seguro Jr., Edison Tobias, ken Arthur P. Urata Sr. (ex-officio);
Advisers: Dionisio S. Bulong, Antonio P.N. Urata, Atty. Jessie B. Usita, Atty. Engelbert C. Caronan, Atty. Ederlino U. Tabilas, Atty. Rodrigo P. De Gracia, Engr. Rolando Torida, Winston Singun, Ariel S. Tabag, ken Alex V. Yadao. (RVA)
(Naipablak iti Bannawag, Agosto 12, 2013 a bilang
AGOSTO 12, 2013
SARITA
6 Ni Bi-o-Bi-o, ni Cory, ni Erap ken ni Marcos
Cles B. Rambaud
NOBELA
26 Kasera 101 (3)
N.M.E. Valdez
32 Galiera Queen (23)
Dionisio S. Bulong
DANIW
4 Saan Met a Malmalday ti Rabii
Vincent R. Raras
18 Agbalinak Koma a Pul-oy
Elizabeth M. Raquel
28 Ditoy Igid ti Baybay
Ronnie E. Aguinaldo
48 Dandaniw a Para Ubbing
Leonora R. Melchor/ Eden Cachola Bulong
SALAYSAY
8 Gapu Ta Daytoy ti Linteg (100)
Hues Joven F. Costales (Ret.)
10 Apay nga Adda Agpakamatay a Nagpasngay?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
12 Kasapulan Kadi Pay ti Pork Barrel?
Neyo Mario E. Valdez
40 Naapgad ti Talonmo?
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
19 Tres Muchos (117)
22 Aritosan (41)
24 Miks & Tiks
KOLUM
14 Okeyka, Apong!
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Ading Kosinera
42 Padasem Daytoy, Kailian
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
46 All Others Will Be Toad, Kdp.
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
15 Tao, Lugar, Pasamak
16 Siled ti Kararag
17 Kasano a Mapengdam ti Anakmo nga Aginum?
29 No Nailuod ni Balongmo iti “Games”
30 Maika-3 a Pasalip ti ALVIYA iti Sarita
31 Ammom ti “SPG”?
33 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ilikliktayo Dagiti Ubbing iti Krimen
July 30, 2013
TB-Free Philippines Photography Contest 2013
Aw-awisen ti Philippine Business for Social Progress (PBSP), ti fund manager ti TB component ti “The Global Fund to Fights Aids, Tuberculosis and Malaria (TGFATM),” dagiti amin a Filipino iti uray ania nga edad ken agnaed iti uray sadino a paset ti Filipinas a makipartisipar iti TB-Free Philippines Photography Contest 2013.
Silulukat ti salip agingga iti Agosto 20, 2013. Umawat ti Umuna a Gunggona iti P20,000, idinto a ti Maikadua ken Maikatlo a Gunggona, umawatda iti P15,000 ken P10,000, kas panagsaganadda. Adda siam a konsolasion a gunggona nga agpateg iti P2,000.00 tunggal maysa a maipaay kadagiti maikari nga entry.
Masapul a mangipakita iti uray ania kadagiti sumaganad a tema/mensahe dagiti pakisalip a ladawan (retrato):
a. Maagasan ti TB.
b. Libre ken nakasagana a maipaay ti pannaripato para iti TB.
c. Dagiti dati a pasiente ti TB, addaan iti produktibo ken nasalsalun-at a biag kalpasan a naagasanda.
d. Uray asino man, posible a makapet ti TB, saan laeng a dagiti nakurapay.
e. Makatulong iti pannakaungaw ti TB ti napigpigsa a panagtitinnulong dagiti nadumaduma a sektor.
f. Ti umuna nga addang tapno aglaing manipud iti TB ket ti umno a pannakaawat no ania ti TB.
Makedngan dagiti pakisalip, kas maibatay kadagiti sumaganad a kriteria:
Relevance to the Theme: 35%
Creativity: 25%
Technique: 20%
Overall Impact: 20%
Total 100%
Mabalin a mangidatag dagiti makisalip iti agingga iti tallo a ladawan/retrato, ngem maysa laeng ti mabalin a mangabak. Iti kanito a mangabak ti makisalip iti ad-adu ngem maysa a premio, maipaay kenkuana ti kangatuan kadagitoy a gunggona.
Saan a mapalubosan a makisalip dagiti empleado ti PBSP, Global Fund TB Grant, ken PBSP-GF Sub Recipients ken dagiti kakabagianda agingga iti maikadua a degree ti affinity ken consanguinity.
Mabasa ti kompleto a pagalagadan ti salip iti website ti PBSP-GF: http://www.pbsp.org.ph/globalfund/?p=598.
Para iti ania man a saludsod maipanggep iti salip, kontaken ni Sherma E. Benosa kadagiti numero ti telepono (02) 527-7741 agingga iti 48, wenno babaen ti e-mail: sherma.benosa@gmail.com.
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 5, 2013 a bilang.)
Silulukat ti salip agingga iti Agosto 20, 2013. Umawat ti Umuna a Gunggona iti P20,000, idinto a ti Maikadua ken Maikatlo a Gunggona, umawatda iti P15,000 ken P10,000, kas panagsaganadda. Adda siam a konsolasion a gunggona nga agpateg iti P2,000.00 tunggal maysa a maipaay kadagiti maikari nga entry.
Masapul a mangipakita iti uray ania kadagiti sumaganad a tema/mensahe dagiti pakisalip a ladawan (retrato):
a. Maagasan ti TB.
b. Libre ken nakasagana a maipaay ti pannaripato para iti TB.
c. Dagiti dati a pasiente ti TB, addaan iti produktibo ken nasalsalun-at a biag kalpasan a naagasanda.
d. Uray asino man, posible a makapet ti TB, saan laeng a dagiti nakurapay.
e. Makatulong iti pannakaungaw ti TB ti napigpigsa a panagtitinnulong dagiti nadumaduma a sektor.
f. Ti umuna nga addang tapno aglaing manipud iti TB ket ti umno a pannakaawat no ania ti TB.
Makedngan dagiti pakisalip, kas maibatay kadagiti sumaganad a kriteria:
Relevance to the Theme: 35%
Creativity: 25%
Technique: 20%
Overall Impact: 20%
Total 100%
Mabalin a mangidatag dagiti makisalip iti agingga iti tallo a ladawan/retrato, ngem maysa laeng ti mabalin a mangabak. Iti kanito a mangabak ti makisalip iti ad-adu ngem maysa a premio, maipaay kenkuana ti kangatuan kadagitoy a gunggona.
Saan a mapalubosan a makisalip dagiti empleado ti PBSP, Global Fund TB Grant, ken PBSP-GF Sub Recipients ken dagiti kakabagianda agingga iti maikadua a degree ti affinity ken consanguinity.
Mabasa ti kompleto a pagalagadan ti salip iti website ti PBSP-GF: http://www.pbsp.org.ph/globalfund/?p=598.
Para iti ania man a saludsod maipanggep iti salip, kontaken ni Sherma E. Benosa kadagiti numero ti telepono (02) 527-7741 agingga iti 48, wenno babaen ti e-mail: sherma.benosa@gmail.com.
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 5, 2013 a bilang.)
Salip iti Ababa a Sarita ti Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr. Awards for Ilokano Literature (Mayor CFPJ Awards), naluktan
Naluktan ti umuna a panagpasalip iti panagsurat iti ababa a sarita ti kabbuangay a Mayor Carlito F. Pentecostes, Jr. Awards for Ilokano Literature wenno Mayor CFPJ Awards a para kadagiti propesional ken agdadamo a mannurat nga Ilokano.
Esponsoran daytoy ni Mayor Carlito Fidel Pentecostes, Jr. ti Gonzaga, Cagayan ken ti kaingungotna a ni Mrs. Marilyn S. Pentecostes, babaen ti pannakitinnulong ti GUMIL Cagayan.
Dagiti pagannurotan:
1. Naluktan ti salip idi Hulio 1, 2013 ken aggibus daytoy iti Nobiembre 30, 2013.
2. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat nga Ilokano ken uray pay kadagiti saan nga Ilokano ngem makasurat iti pagsasao nga Ilokano (Iluko wenno Iloko). Dua a kategoria ti salip: 1.) para kadagiti propesional wenno beterano a mannurat, ken 2.) para kadagiti agdadamo a mannurat. Maibilang nga agdadamo ti mannurat no awan pay nasursurok ngem tallo a naipablaakna nga ababa a sarita (short story), iti man Ilokano man wenno sabsabali pay a pagsasao, kadagiti naimaldit (printed) a pagbasaan a kas iti magasin wenno pagiwarnak nga addaan iti nasional a sirkulasion, kas koma iti Bannawag, agingga iti pannakalukat ti salip.
3. Nawaya ti makisalip a mangpili iti tema wenno topiko a kayatna a suraten.
4. Agatiddog ti ababa a sarita iti 10-25 a panid iti short bond paper, naikompiuter (MS Word document) iti doble espasio (agaramat iti Times New Roman font, size 12), ken addaan iti espasio wenno margin a maysa a pulgada iti amin nga igid ti papel wenno document file.
5. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat a makisalip.
6. Nasken a bukod a putar ti autor ti maisalip, saan pay a naipablaak iti ania man a printed a pablaakan, saan pay a nangabak iti ania man a kita ti pasalip, ken saan a naipatarus manipud iti ania man a lengguahe.
7. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti uppat a nadalus a kopia ken pakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman e-mail address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor. Mabalin met nga ipatulod ti pakisalip babaen ti e-mail (soft copy ti pakisalip a sarita ken bionote ti autor).
8. Ipatulod ti pakisalip iti daytoy nga adres: Salip iti Ababa a Sarita, Mayor CFPJ Awards, c/o Roy V. Aragon, Blk 34 Lot 5, Wonderland Homes, Iguig, 3504 Cagayan. No met iti email, ipatulod iti: mayor.cfpj.awards@gmail.com. Nasken a maawat ti contest secretariat ti pakisalip iti di naladladaw ngem 11:59 PM (oras iti Filipinas) iti Nobiembre 30, 2013.
9. Pinal ti pangngeddeng dagiti hurado ken maibabawi ti gunggona ti mangabak no maduktalan kalpasanna a sinalungasingna ti Pagannurotan Bilang 6. Awanto metten ti karbengan ti naglabsing nga autor a makisalip kadagiti sabali pay a pasalip ti Mayor CFPJ Awards.
10. Dagiti gunggona: Propesional: Umuna a Gunggona: P10,000; Maika-2 a Gunggona: P7,500; ken Maika-3 a Gunggona: P5,000. Agdadamo: Umuna a Gunggona: P7,000; Maika-2 a Gunggona: P5,000; Maika-3 a Gunggona: P3,000; ken dua a Consolation Prizes a sag-P2,000. Maikkan pay iti sertipiko ti pammadayaw amin a mangabak. Mabalin a makissayan ti bilang dagiti mangabak no iti biang dagiti hurado ket awan ti makapatar iti bukodda a pagbatayan iti panangpilida kadagiti mangabak. No kasapulan, mabalinda met ti mangparnuay iti sabali a gunggona.
11. Agbalin a makipagtagikua ti Mayor CFPJ Awards kadagiti mangabak a sarita. Ngarud, kas iti autor, maaddaan ti esponsor iti karbengan a mangipablaak kadagitoy mangabak a sarita iti ania man a wagas a kayatna karamanen ti elektroniko ken tradisional a wagas ti panagipablaak.
12. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken sadino ti pakapadayawanda ken pakaitedan dagiti premioda.
(Naipablak iti Bannawag, Hulio 29, 2013 a bilang.)
Esponsoran daytoy ni Mayor Carlito Fidel Pentecostes, Jr. ti Gonzaga, Cagayan ken ti kaingungotna a ni Mrs. Marilyn S. Pentecostes, babaen ti pannakitinnulong ti GUMIL Cagayan.
Dagiti pagannurotan:
1. Naluktan ti salip idi Hulio 1, 2013 ken aggibus daytoy iti Nobiembre 30, 2013.
2. Silulukat ti salip kadagiti amin a mannurat nga Ilokano ken uray pay kadagiti saan nga Ilokano ngem makasurat iti pagsasao nga Ilokano (Iluko wenno Iloko). Dua a kategoria ti salip: 1.) para kadagiti propesional wenno beterano a mannurat, ken 2.) para kadagiti agdadamo a mannurat. Maibilang nga agdadamo ti mannurat no awan pay nasursurok ngem tallo a naipablaakna nga ababa a sarita (short story), iti man Ilokano man wenno sabsabali pay a pagsasao, kadagiti naimaldit (printed) a pagbasaan a kas iti magasin wenno pagiwarnak nga addaan iti nasional a sirkulasion, kas koma iti Bannawag, agingga iti pannakalukat ti salip.
3. Nawaya ti makisalip a mangpili iti tema wenno topiko a kayatna a suraten.
4. Agatiddog ti ababa a sarita iti 10-25 a panid iti short bond paper, naikompiuter (MS Word document) iti doble espasio (agaramat iti Times New Roman font, size 12), ken addaan iti espasio wenno margin a maysa a pulgada iti amin nga igid ti papel wenno document file.
5. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal mannurat a makisalip.
6. Nasken a bukod a putar ti autor ti maisalip, saan pay a naipablaak iti ania man a printed a pablaakan, saan pay a nangabak iti ania man a kita ti pasalip, ken saan a naipatarus manipud iti ania man a lengguahe.
7. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti uppat a nadalus a kopia ken pakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman e-mail address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor. Mabalin met nga ipatulod ti pakisalip babaen ti e-mail (soft copy ti pakisalip a sarita ken bionote ti autor).
8. Ipatulod ti pakisalip iti daytoy nga adres: Salip iti Ababa a Sarita, Mayor CFPJ Awards, c/o Roy V. Aragon, Blk 34 Lot 5, Wonderland Homes, Iguig, 3504 Cagayan. No met iti email, ipatulod iti: mayor.cfpj.awards@gmail.com. Nasken a maawat ti contest secretariat ti pakisalip iti di naladladaw ngem 11:59 PM (oras iti Filipinas) iti Nobiembre 30, 2013.
9. Pinal ti pangngeddeng dagiti hurado ken maibabawi ti gunggona ti mangabak no maduktalan kalpasanna a sinalungasingna ti Pagannurotan Bilang 6. Awanto metten ti karbengan ti naglabsing nga autor a makisalip kadagiti sabali pay a pasalip ti Mayor CFPJ Awards.
10. Dagiti gunggona: Propesional: Umuna a Gunggona: P10,000; Maika-2 a Gunggona: P7,500; ken Maika-3 a Gunggona: P5,000. Agdadamo: Umuna a Gunggona: P7,000; Maika-2 a Gunggona: P5,000; Maika-3 a Gunggona: P3,000; ken dua a Consolation Prizes a sag-P2,000. Maikkan pay iti sertipiko ti pammadayaw amin a mangabak. Mabalin a makissayan ti bilang dagiti mangabak no iti biang dagiti hurado ket awan ti makapatar iti bukodda a pagbatayan iti panangpilida kadagiti mangabak. No kasapulan, mabalinda met ti mangparnuay iti sabali a gunggona.
11. Agbalin a makipagtagikua ti Mayor CFPJ Awards kadagiti mangabak a sarita. Ngarud, kas iti autor, maaddaan ti esponsor iti karbengan a mangipablaak kadagitoy mangabak a sarita iti ania man a wagas a kayatna karamanen ti elektroniko ken tradisional a wagas ti panagipablaak.
12. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken sadino ti pakapadayawanda ken pakaitedan dagiti premioda.
(Naipablak iti Bannawag, Hulio 29, 2013 a bilang.)
July 29, 2013
Baliena A Naisadsad Iti Purok Silaw Iti Siudad Ti Laoag
BALIENA A NAISADSAD ITI PUROK SILAW ITI SIUDAD TI LAOAG. Umad-adu dagiti endangered species a kas iti daytoy a giant sperm whale a nasarakan dagiti lumugar kabayatan nga agpipinnalumbada (4x4 off-road driving) iti Laoag Sand Dunes idi malem ti Domingo, Hulio 21. Agatiddog ti baliena iti 20.3 a metro ken agdagsen iti 60 a metrika tonelada. Manipud pay idi Enero, addan innem a klase ti baliena ken dolphin ti naisadsad iti baybay a paset ti probinsia ngem ti laeng maysa a rough toothed dolphin kadagupan ti innem ti nagasat a nagbiag idi makita ti maysa a mangngalap a naipilet iti iketna ket naisubli met laeng a dagus iti tengnga ti taaw. Segun ken ni Arthur Valente, Fisheries Regulation Officer ti probinsia, makaalarman ti kaadu dagiti maisadsadsad a dolphin ken baliena iti Ilocos Norte a segun kenkuana, nalabit gapu iti nakaro a toxin (sabidong) a maipapaunegda manipud iti narugit a danum, illegal a panagkalap, wenno gapu iti nakaro a sakit ken bisin a puon ti panagsawarda iti kanenda ket mayaw-awan dagitoy iti takdang. (Leilanie G. Adriano)
(Naipablaak iti Bannawag, Agosto 5, 2013 a bilang.)
Subscribe to:
Posts (Atom)