Linteg iti national feeding program, pinirmaan ni Duterte

Pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte tapno agbalin a linteg ti gakat a mangparnuay iti nailian a programa iti pannakapakan dagiti nakapuy ti salun-atna nga ubbing kadagiti para publiko a day care center ken eskuela iti kindergarten ken elementaria.

Am-ammo a kas Masustansyang Pagkain Para sa Batang Pilipino Act (Republic Act No. 11037), napirmaan ti nasao a linteg itay Hunio 20.

Ibilin daytoy a linteg kadagiti nailian nga ahensia ti gobierno nga ipakatda ti programa nga addaan iti tallo a paset: (1) Supplemental Feeding Program for Day Care Children, (2) School-based Feeding Program, ken (3) Milk Feeding Program.

Sagudayen ti linteg a masapul nga ipangruna a serbian ti programa dagiti LGU, para publiko a day care center ken eskuela iti elementaria nga addaan iti kangatuan a bilang ti nakapuy ti salun-atna ken agkurkurang iti sustansia nga ubbing nga agtawen iti 3 agingga kadagiti adda iti Grade 6.

Maipangruna met a maiwayat ti programa kadagiti LGU nga addaan iti kapabilidad ken pasilidad a mangisayangkat iti daytoy ken makaparnuay iti kaballabag a rekursos.

Naipaabaga met iti nailian a gobierno ti pannakaparnuay ti 5-tawen a plano a para iti pannakaisayangkat ti nasao a feeding program. Parnuayen pay daytoy ti National Nutrition Information System tapno maipanamnama a maserbian dagiti indibidual, grupo, ken lokalidad nga addan iti kangatuan a lebel ti panagbisin ken nakurapay a salun-at.

Kinuna ni Senador Paolo Benigno Aquino IV, kangrunaan nga isponsor ken co-author ti linteg iti Senado, a dakkel a banag daytoy iti gubat kontra iti nakurapay a salun-at.

Kinuna ni Aquino a dakkel a tulong daytoy iti pannakaited ti umdas a nutrision dagiti istudiante; iti kasta, dumakkelda a nasalun-at ken masirib.

Innayonna a manayonan met ti mapastrek dagiti mannalon iti lokalidad ta magatang kadakuada dagiti suplay a para iti nasao a programa iti panagpamakan.


(Naipablaak iti Bannawag iti Hulio 16, 2018 a bilang.)

Para Kadagiti Agdadamo a Mannurat: Salip iti Sarita ti 21st AMMAFLA

Agawaten ti Secretariat ti AMMA Foundation Literary Awards (AMMAFLA) kadagiti entry a para iti Salip iti Sarita ti Maika-21 nga AMMAFLA. Aggibus ti salip iti Enero 15, 2019.

Nairanta ti pasalip ti AMMAFLA kadagiti agdadamo a mannurat iti Ilokano a “kas pangaron iti reggetda a mangpatadem pay iti plumada.”

Kas kadagiti sarita a nangabaken iti pasalip ti AMMAFLA, mairamanto met a mailibro dagiti sarita a mangabak iti daytoy nga edision ti AMMAFLA, kas kinuna dagiti mangimaton iti AMMAFLA a da Amado ken Gloria Yoro, Francisco ken Aurora Ponce, ken Alfredo ken Cherry Quibol (agpapada nga agindegen iti Hawaii).

Inruar ti AMMAFLA ti librona a Dagiti Premiado a Sarita (1997-2014) iti kombension ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken iti ballasiw-taaw, idi 2015. Naipalaon iti nasao nga antolohia dagiti nangabak a sarita iti AMMAFLA sipud narugian ti salip idi 1997 agingga iti 2014.

Dagiti pagannurotan ti maika-21 nga edision ti salip.

1. Aggibus ti salip iti Enero 15, 2019.

2. Agpaay laeng ti salip kadagiti agdadamo a mannurat iti Ilokano. Iti daytoy a salip, maibilang nga agdadamo ti mannurat no awan pay ti naipablaak a saritana iti Bannawag. No adda man, di koma nasursurok ngem tallo ti naipablaakna agingga iti Abril 23, 2018 a bilang ti nasao a magasin.

3. Siwawayawaya ti autor a mangpili iti topiko ti isalipna a sarita.

4. Agatiddog ti sarita iti 10-15 a panid iti short bond paper, naimakinilia, wenno saan, naikompiuter iti doble espasio (Times Roman Medium 12 pts. iti computer), ken adda espasio wenno margin a maysa a pulgada iti amin nga igid ti papel.

5. Maysa laeng a sarita ti mabalin nga isalip ti tunggal autor.

6. Nasken nga orihinal, di pay naipablaak wenno naadaw iti ania man a sinurat ti isalip. Nasken met a saan a naipatarus ti pakisalip manipud iti sabali a lengguahe ken nasken a bukod a putar ti autor ti pakisalipna. Saan met a maawat ti sarita a naisalip idin iti AMMAFLA wenno iti sabsabali pay a salip iti panagsurat iti sarita ken ti sarita a naidatag pay a kas entry iti sabali pay a salip iti panawen a pannakaangay daytoy a salip ti AMMAFLA nga agpaut manipud iti pannakalukat daytoy a salip agingga iti pannakapadayaw dagiti mannurat a nangabak iti daytoy a salip.

7. Ti parbo a nagan ti autor ti agparang a naganna a kas autor ti sarita. Ipatulod ti pakisalip iti tallo a nadalus a kopia ken pakuyogan iti narikpan a sobre a naglaon iti pudno ken parbo a nagan ti autor, paulo ti pakisalip, kaudian a ladawan ken ababa a pakasaritaan ti biag ti autor, adres ti agdama a pagnaedan, agraman email address ken numero ti selpon wenno telepono a mabalin a pakakontakan iti autor. Iti rabaw ti sobre, isurat ti paulo ti sarita ken parbo a nagan ti autor.

8. Ipatulod ti pakisalip babaen ti koreo wenno personal nga idatag iti daytoy nga adres: Short Story Writing Contest, 21st AMMAFLA, c/o Bannawag, Manila Bulletin Publishing Corp., Muralla corner Recoletos Sts., Intramuros, 1002 Manila. Nasken a maawat ti Bannawag ti pakisalip iti di naladladaw ngem iti Enero 15, 2019. Saan a mairaman iti salip ti entry a maawat kalpasan dayta a petsa.

9. Dagiti gunggona: Umuna a Gunggona, P10,000.00; Maikadua, P8,500.00; ken Maikatlo, P7,000.00. Maipaayan pay dagiti mangabak iti sertipiko ti pammadayaw. Adda met karbengan dagiti hurado a mangkissay iti bilang dagiti mangabak no awan ti makapatar iti bukodda a pagbatayan dagiti mangabak. Mabalin met a mangparnuayda iti sabali wenno nayon a gunggona, no kasapulan.

10. Mapakaammuanto dagiti mangabak no kaano ken sadino ti pakapadayawanda. No met matakuatan a sinalungasing ti mangabak ti Pagannurotan Blng. 2 wenno ti Blng. 6, maibabawi ti premiona ken mapawilanton a makisalip iti ania man a pasalip ti AMMAFLA.


(Naipablaak iti Bannawag iti Hulio 16, 2018 a bilang.)

HULIO 16, 2018

SARITA
 4 Pannig-an
   Prodie Gar. Padios
12 Dagiti Bulong iti Sab-ok ti Angin
    Meliton G. Brillantes

NOBELA
8 Kapessat ti Bagis (27)
     Ariel S. Tabag
10 Kudeta (18)
     Norberto D. Bumanglag, Jr.

DANIW
6 Ken ni Nanang
   Elizabeth M. Raquel
20 Panag(pa)lukay
   Jobert M. Pacnis
47 Daniw a Para Ubbing
    Adoracion B. Madarang

SALAYSAY
16 Taep Laeng, Dimo Kuna
     Virginia A. Duldulao, Ph.D.
26 Agmulatayo Man Met iti Mangosteen
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Miks & Tiks
37 Sweet Jazmine (95)
40 Don Clavio de Ylocos (98)

KOLUM
14 Biag ni Ilokano
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
23 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Tao, Lugar, Pasamak
11 Netizone
18 Siled ti Kararag
21 Pagannurotan ti Salip iti Sarita ti 21st AMMAFLA
22 Ti Tarakenmo ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Ti Akem Dagiti Nagannak iti Panagadal Dagiti Annakda
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

Iti Panagdait ken Nam-ay

ITI PANAGDAIT KEN NAM-AY. Borbordaan ni Ama Jerry Sario (kanawan), tubo iti Kabugao, Apayao ngem agnaeden iti Carig Sur, Siudad ti Tuguegarao, ti aken (kain) idinto a lepleppasen ni Ina Angeles Sario (kanigid) nga asawana ti bolsa (kadus) a pagyanan ti mama. Makita iti abay ni Ina Angeles ti nalpasen nga ‘aken,’ ‘bahakat’ wenno ‘bugahat’ (barikes), ngatuen ti aken, ‘badiyo’ (blusa), ken ‘abungot’ wenno ‘binangkir’ (abungot). Nupay agnaeddan iti nasao a siudad, adu latta dagiti awatda a daiten saan laeng a dagiti pagan-anayda nga Isnag no di pay ket dagiti uniporme dagiti estudiante. Iti kanawan a ladawan, suot ti anakda a ni Reina Karen Sario-Dela Cruz ti pagan-anay a para babbai nga Isnag. (DEXTER MARIN FABITO)


(Naipablaak iti Bannawag, Hulio 9, 2018 a bilang. Para kadagiti kayatna ti ag-subscribe iti kopia ti Bannawag, ag-e-mail iti subscription.mb@gmail.com. Para iti digital a kopia, mapan laeng iti buqo.ph ket sapulen ti Bannawag. Laglagipenyo koma, kakailian, nga i-like daytoy FB Page ti Bannawag Magazine. Dios ti agngina.)

Mannalon iti Rehion 1, tulongan ida ti DA a mangilako kadagiti apitda

Inkari ti Department of Agriculture kadagiti mannalon iti Rehion 1 a tulongan ida ti departamento a mangilako kadagiti produktoda iti agrikultura.

Ginutigot ni Agriculture Undersecretary Jose Gabriel La Viña dagiti lokal a mannalon ken mangngalap a gundawayanda ti programa ti gobierno nga ASPIRE (Agribusiness Support for Promotion and Investment in Regional Exposition), tapno matulongan ida a mangpadur-as ken mangyam-ammo kadagiti produktoda iti agrikultura.

Inlawlawag ni La Viña a nayalnag pay laeng idi 2017 daytoy a programa ti DA, iti pannakitinnulong ti Department of Trade and Industry (DTI) ken ti Philippine Chamber of Commerce Industry (PCCI).

Mangnamnama ni Laviña a makatulong ti ASPIRE kadagiti mannalon ken mangngalap iti pannakailako dagiti produktoda babaen ti baro a teknolohia ken panagsanay tapno agbalinda a mannalon-negosiante.

Segun iti daytoy, napaliiwna a dagiti middlemen ti maparparaburan, imbes a dagiti mannalon, iti pannakailako dagiti apit dagiti mannalon.

Iti sabali a bangir, kinuna met ni DTI Region 1 Director Florante Leal a suportaran ti DTI dagiti mannalon ken mangngalap babaen dagiti programada a kas iti Shared Service Facility.

Iti daytoy a programa, maipaayan dagiti mannalon kadagiti makinaria a mausar iti panagproseso ken panagipakete kadagiti produktoda iti agrikultura.

Innayon daytoy a nalaklaka a makaawis ken malako dagiti produkto no addaan dagitoy iti nasayaat a pannakaproseso ken pakete.


(Naipablaak iti Bannawag iti Hulio 9, 2018 a bilang.

DA, nagtignay tapno maliklikan ti ingingina unay dagiti magatgatang

Intudingen ti Department of Agriculture (DA) ti suggested retail price (SRP) wenno presio dagiti kangrunaan a magatgatang a produkto iti agrikultura– P39 ti kada kilo ti regular a napakiskis a bagas; P150 ti kada kilo a bangus; P100 ti kada kilo a tilapia; P140 ti kada kilo a galunggong; P70 ti kada kilo nga imported a bawang; P120 ti kada kilo a lokal a bawang; P95 ti kada kilo a nalabaga a lasona; ken P75 ti kada kilo a puraw a lasona (sibuyas).

Epektibo daytoy manipud Hunio 25, 2018 a panagpirma ni Agriculture Secretary Emmanuel Piñol. Marepaso met iti kada dua a lawas.

Segun kadagiti maipakpakat a pagalagadan, mamulta iti P1,000 agingga iti P1-milion ti asino man nga aglako iti produkto a nanginngina ngem iti naikeddeng a SRP.


(Naipablaak iti Bannawag iti Hulio 9, 2018 a bilang.)

Turismo iti Rehion I, rumukrukbos latta

Agtultuloy latta ti irurukbos ti turismo iti Rehion I babaen ti kinapinget ti Departamento ti Turismo ken dagiti gobierno lokal a kadanggayna a mangpadakkel itoy nga industria.

Maysa daytoy kadagiti naimbag a damag nga inagapad ni Juan Carlo S. Medina, pangulo ti Regional Development Council (RDC) I ken Mayor ti Siudad ti Vigan, Ilocos Sur, iti 2017 State of the Region Address (SORA) a tampok ti maysa a komperensia a naangay iti nabiit iti S. R. Paradise Resort and Hotel iti Bauang, La Union.

Imbatadna pay ti irurukbos met ti ekonomia ti rehion iti aginnem a porsiento a puntosna idi napan a tawen. Dakkel daytoy a banag a nakaray-awan ti tallaong aglalo dagiti pannakabagi dagiti maseknan nga ahensia ti gobierno nga indauluan da NEDA Regional Director ken RDC Vice Chairperson Nestor G. Rillon, DILG Regional Director James F. Fadrilan, DOT Regional Director Martin S. Valera ken dadduma pay.

“Agdagup iti 2,382,903 dagiti turista nga immay iti rehiontayo idi 2017 ket ad-adu daytoy iti 13 porsiento ngem idi 2016,” kinuna ni Medina.

Segun iti SORA ni Medina, maibilang kadagiti napintas a disso a paborito a pasiaren dagiti turista ti Bangui Windmills, Kapurpurawan Rock Formation, ken Kaangrian Falls iti Burgos, amin dagitoy iti Ilocos Norte; Calle Crisologo iti Vigan, Aw-asen Falls iti Sigay ken Nuestra Señora Church iti Sta. Maria, agpapada nga adda iti Ilocos Sur; Surfing area iti San Juan ken Tangadan Falls iti San Gabriel, agpada a masarakan iti La Union; ket iti Pangasinan: ti simbaan ti Manaoag ken ti Hundred Islands iti Siudad ti Alaminos.

Pinalagipan pay ni Medina dagiti lider ti turismo iti rehion nga ikagumaananda nga allukoyen dagiti turista nga agpaamianan nangruna ita ta temporario a naserraan ti Boracay. “Total, di paatiw ti kalidad dagiti beaches-tayo a kas iti Saud iti Pagudpud, Ilocos Norte; Patar iti Bolinao ken Surip iti Bani, Pangasinan,” impannakkelna. (DJUNA R. ALCANTARA)


(Naipablaak iti Bannawag iti Hulio 9, 2018 a bilang.)