November 12, 2014

NOBIEMBRE 24, 2014



SARITA
6 Dagiti Dumadara iti Purok Nagukritan
    Joel B. Manuel

NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (9)
     Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Upa ken Kawitan (1)
     Estela Bisquera-Guerrero

DANIW
27 Ti Naisar-ong
     Jake F. Ilac
32 Kalpasan ti Nepnep, Adda Maipinta
     Vicente R. Raras
48 Dandaniw a Para Ubbing
      Johmar R. Alvarez/ Rex T. Aquino

SALAYSAY
12 Saganaantayo ti El NiƱo
    Neyo Mario E. Valdez
40 Naganar a Wagas ti Panagpakan iti Baboy
    Reynaldo E. Andres

KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (60)
20 Aritosan (109)
22 Miks & Tiks

KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
16 Dear Doc
34 TIPS
37 Okeyka, Apong
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat

DADDUMA PAY
 2 Ti Makunami
 4 Tao, Lugar, Pasamak
 9 Manipud Kadagiti Editor
10 Saan a Mabalin ti Birngas Lattan iti Adu nga Ilokano
15 Awan ti Kas iti Mangisursuro a Nasayaat ti Ugalina
24 Ket Naimula iti Ilagan Dagiti “Kayo ti Panagkaykaysa ken Panagyaman”
28 Siled ti Kararag
29 Di Nasken iti Aso no Napobre Wenno Nabaknang ti Amona
31 Txtm8
33 Kasano nga Iliklikmo ti Anakmo iti Bullying?
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Ikkan Dagiti Ubbing iti Regular a Trabahoda

Manipud Kadagiti Editor: No Apay a Diak Kayat ti Facebook

Ni CLES B. RAMBAUD
Editor

“Hay, awan kas kadagiti tawen sakbay ti Facebook; ti biag, natalinaay.” 

MAYSAAK kadagiti manmano ngatan a parsua ditoy lubong nga awan Facebook account-na. Adda pay ngamin dagiti am-ammok nga ubbing nga arigna dida pay ammo ti laud ken daya ket addan Facebook accountda, kas ibagbaga met laeng da mommy ken daddy-da. Binaliwanda kano laeng ti tawen dagiti annakda tapno makualipikadoda a maaddaan iti Facebook. Ne, saan met gayam nga asino ditan ti adda Facebook account-na.

Kinapudnona, nagbayag a naawatak no ania dayta Facebook. Naimbag ta naanus ni baketko a nangipaawat kaniak no ania daytoy. Wen, a, adda met Facebook account ni baketko. No makariing, tarayenna a luktan ti FB account-na iti tabletna sa ipostena: “Thank you, Lord, at nagising ako!” Sa mulmulenglenganna ti screen; agur-uray iti mangi-like (Daytoy gayam “like” ipakitana no adu ti nanggusto iti impostena. Ket dayta “imposte”… hm, ammoyo met ngatan, a.) No adda dagus a mangi-like, dayta, makitungtongen (makitungtong babaen ti panag-reply-na; adda pay “muaah-muaahh”-na. (No kasta, adda met dagiti padana a pagriinganda ti manglukat iti FB-da!) Inton sumangpet iti malem manipud idiay eskuela a pangisuruanna, ammok lattan a naragsakto a sumangpet no adut’ nangi-like iti impostena wenno kadagiti impostena. No bassit, napalo a mirduotna.

No dadduma, no daytay aglutoak (ta siak ngarud ti paraluto), sakbay a mangankami, piktiurenna ti masida, uray met laeng inabraw a tarong, sa darasenna manen nga iposte iti FB-na. “Ang aming ulam ngayon! Nagsasawa na ako sa litson. Dinengdeng naman pag may time!” (Ket no tunggal Paskua laeng a makaraman iti litson, no Christmas party ti GUMIL Metro Manila!). Ket nagadunto metten ti mangi-like. Naragsakto metten a mangan.

Masmasdaawak iti daytoy a maar-aramid.

Apay a no agriing ni baket, imbes a siak lattan ti pangipangngeganna iti, “Thank you, Lord, at nagising ako!” mapanna pay arig ipukkaw iti sangalubongan. Wenno ipakaammona pay iti sangakaarrubaan no ania ti sidami.

Adda pay ketdin atapko nga ibagbagana iti amin, babaen ti Facebook-na nga, “Talagang wala nang silbi ang asawa ko” ta apay a no agkikitakami kadagiti kamaestraanna ket kunkunada a, “Kung magsalita si Sir akala mo may binatbat pa.”

Isu a diak kayat daytoy Facebook. Awanen ti mailemmeng!

Mapiktiur ti amin sa mai-Facebook. No adda papanan, mai-Facebook. No makitam ni Johnny idiay Cavite, mai-Facebook.

Awanen ti makuna a “privacy.” Nagbalinen ti lubong a kasla “Bahay ni Kuya.” Kasla naka-CCTV amin a papanan.

Ken nagadu nga oras a kankanen dayta a Facebook. Ni laengen baketko ti pagarigan. Dinak payen masango a kasarita ta ti met tabletna ti katungtungtongna no malpasnan ti lesson plan wenno makaaramiden kadagiti teaching devices-na.

Sakbay a maturog, ipostena pay: “Sleep na ako!” a kasla ketdin nakapatpateg dayta nga imbagana ta no bassit ti ag-like, nakamirduot nga agsikig sa idayamudomna: “Makaammokayo iti biagyo!”

Ngem apay nga ammom a kasta ti iposposte ni baketmo, kunayo ngata? Wen, a, ta sipsiputak met ti ip-ipanna ta narigaten no ania met ti maitsistsisna maipanggep kadatao. Ket dayta pay ti maysa a diak pagayatan iti Facebook ta mairamraman datao a mapuypuyatan.

Hay, awan kas kadagiti tawen sakbay ti Facebook; ti biag, natalinaay. Makapanak iti kayatko a papanan. Ita, no ipakadak ken ni baketko a mapanko sarungkaran ni tatak (tatang iti dadduma) idiay Pinili, Ilocos Norte nga ilik, amangan no salangadennakto no sumangpetak. “Ania a Pinili ti ibagbagam? Apay ngarud nga adda naiposte ditoy Facebook a nakitana kano idiay Laguna?”--O


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang.)

Aw-asen Falls



AW-ASEN FALLS. Makita iti likudan dagitoy nga agiwarwarnak (kameng ti media) ken dagiti mangimatmaton iti turismo iti probinsia ti Ilocos Sur ti makapabang-ar buya ti Aw-asen Falls, maysa kadagiti kangatuan a dissuor iti Filipinas iti kangato daytoy a 120 a metro. Masarakan daytoy iti Brgy. Sto. Rosario, Sigay, Ilocos Sur, nasurok a maysa oras a sang-aten iti bantay manipud iti kalsada a pakadanonan ti lugan. (Ricardo Raguini)


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang.)

November 10, 2014

Topnotchers



TOPNOTCHERS. Inyalat da Noralyn Fernandez Sacoco (kanigid), 20, tubo iti Nambaran, Bacarra, Ilocos Norte ken nagturpos iti Data Center College of the Philippines-Laoag City ti kangatuan a rating (89.40%) iti kalepleppas a 2014 Licensure Examination for Teachers (Elementary level). Kaduana iti ladawan (kanawan) ni Ivy Dancel Rosete, 20, tubo iti Barangay Morong, Badoc, Ilocos Norte ken nagturpos a cum laude iti Mariano Marcos State University-College of Education, Laoag City campus nga addaan iti 87.60% a rating wenno adda iti maikasiam a puesto. Segun iti Professional Regulation Commission (PRC) ken Board for Professional Teachers, agarup 35.74 a porsiento wenno 25,301 kadagupan dagiti 70, 786 a nageksamen ti nakaruar iti elementaria ket adda met 34.40 a porsiento wenno 26,767 kadagupan dagiti 77,803 a nageksamen iti sekundaria iti nakaruar iti LET a naisayangkat idi Agosto 17. Maibilang nga agdadamo (first timers) a nageksamen dagiti 21,649 a nakaruar iti elementaria ken 23,820 met iti sekundaria. (Leilanie G. Adriano)


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang.)

November 9, 2014

‘Soft launching’ ti libro ni Cabie inton Dis. 4

Mayalnag ti kaudian a libro ni Honor Blanco Cabie, presidente ti GUMIL Filipinas (1995-1999), ti Challenge and Commitment, My Life As A Journalist iti Brookside Hills Seniors Multipurpose Civic Center, Brookside Hills, Cainta, Rizal inton Dis. 4.

Ni Barangay San Isidro Chairman Felipe “Buboy” Sauro ti naisangsangayan a sangaili ken agbitla.
Kagiddan ti soft launching ti pannakaibunong, iti umuna a gundaway, ti The Brookside Times, quarterly newsletter para kadagiti taga-Brookside a pagpaayan nga editor ni Maria Rosa A. Cabie, agdama a direktor ti GUMIL Metro Manila.

Iladawan ti 6”x9” nga autobiographical book dagiti off-the-record a padas ni Cabie, premiado nga agiwarwarnak, kas international news agency journalist, broadcast ken newspaper news executive.
Mairaman ditoy dagiti pailiiwna a kas Senior Correspondent ti Reuters ditoy Filipinas ken Asia ken kas Producer, News Editor ken Documentary Writer ti Maharlika Brodcasting System, ken nadumaduma a pagiwarnak iti Metro Manila a pakaibilangan ti Malaya, The Manila Times, Manila Standard, Manila Chronicle ken Philippine Chronicle.

Associate professor iti undergraduate ken graduate level ti kolehio daytoy dati nga editor in chief ti SunStar News Service, ti wire service dagiti Sun.Star community newspapers, ken nagpaay pay a dati a public relations consultant ti Pepsi Philippines.

Iti agdama, consultant daytoy i-Pinili, Ilocos Norte iti PAENCOR Group of Publications ken iti Public Information Department ti City of San Juan Government Center.


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang.)

November 8, 2014

Natured iti layus: Baro a barayti ti pagay a para iti Filipinas

Addan baro a barayti ti pagay a mayam-ammo iti Filipinas iti mabiit a manamnama a makatulong iti pannakapataud ti umdas a bagas a para iti pagilian.

Maawagan ti baro a barayti iti Submergence1, kinuna ni Agriculture Secretary Proceso Alcala, a nakired ti nasao a barayti iti layus, banag nga apagpagisu iti pagilian a masansan a malaylayus dagiti kataltalonanna.

Kinuna ni Alcala nga intudingda nga iti panawen ti administrasion ni Presidente Aquino a makapataud ti pagilian iti umdas a suplay ti bagas. Innayonna a naabotdan ti 96 a porsiento iti targetda ket dagiti laengen natural a kalamidad a kas iti layus ti manglaplapped iti pagilian tapno makapataud iti umdas a bagas.

Ni Dr. Robert Zeigler, direktor heneral ti International Rice Research Institute (IRRI), ti pormal a nangipakaammo iti kaadda ti nasao a barayti ti pagay bayat ti 4th International Rice Congress a naangay iti Bangkok, Thailand.

Kinuna ni Dr. Zeigler a naipasngay ti aw-awaganna ita iti “maikadua a Green Revolution” iti panangimula ti maysa a mannalon iti India iti baro a barayti ti pagay nga addaan iti hene nga inawaganda iti Submergence1—a mangpakired iti pagay kontra iti layus. Naitaneb ti pinagayan ti nasao a mannalon iti uneg ti 17 nga aldaw ngem nakaapit pay laeng iti 4.5 a tonelada (4,500 a kilo) iti tunggal ektaria—ti gagangay a kaadu ti maapit iti tunggal ektaria iti sangalubongan.


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang.)

Taripnong dagiti mannurat iti Apayao, maangay

Maawis dagiti amin a mannurat, mannursuro ken asino man nga agiray iti lengguahe ken literatura nga Ilokano wenno uray ania a lengguahe iti Amianan iti maysa a taripnong iti Apayao DepEd Division Office iti ili ti Luna, Apayao inton Nobiembre 29, 2014, Sabado, babaen ti panangsangaili ni Board Member Remy Albano.

Mapagpapatangan iti nasao a taripnong ti pannakabangon ti maysa a gunglo tapno nasaysayud ti pannakitinnulong dagiti mannurat ken asino man a naayat iti lengguahe ken literatura iti programa nga MTB-MLE iti probinsia ti Apayao.

Iti nasao a taripnong, naawis ti idadar-ay dagiti mannurat nga Ilokano partikular dagiti kameng ti GUMIL Filipinas nga idauluan ni Arthur P. Urata, Sr. ken ti chapter daytoy iti Cagayan nga idauluan ni Dr. Freddie Pa. Masuli.

Para kadagiti interesado a dumar-ay iti nasao a taripnong, kontaken ni BM Remy Albano (09286073972).


(Naipablaak iti Bannawag, Nobiembre 17, 2014 a bilang)