Agrikultura, ipangruna koma ti Filipinas –WB

Imbalakad ti World Bank iti Filipinas itay nabiit a rebbengna nga ipangruna ti gobierno ti agrikultura gapu iti nalawlawa nga oportunidadna iti daytoy ken tapno maipaayan iti trabaho ti adu nga umili.

Kinuna ni Rogier J.E. van den Brink, maysa kadagiti kangrunaan nga ekonomista ti World Bank, a dakdakkel ti maganar ti maysa a pagilian, kas iti napasamak iti China, no ad-adu ti addaan iti trabaho, kas koma iti benneg ti agrikultura, ta kabuyog daytoy ti pannakapapigsa met ti sektor ti panagpartuat (manufacturing).

Iti sabali a bangir, imbatad met ni Motoo Konishi, World Bank country director, a kasapulan nga igaed pay ti Filipinas ti panangbaliwna iti pagannurotanna iti ekonomia tapno mapapartak ti idudur-as ti pagilian.

Nadakamat met ni Kal Kendrick Chua, Philippines economist ti World Bank, a pattapattaenda ketdi nga uray kaskasano, adda met dur-asan ti ekonomia ti pagilian itoy a tawen.

(Naipablaak iti Bannawag, Abril 2, 2012 a bilang.)

Industria ti niog, maparegta manen

Ipagpaganetget ita ni Sen. Edgardo Angara ti pannakapadur-as ti industria ti niog iti pagilian tapno masigurado nga addaantayo iti umdas a pangalaan itoy a produkto.

Iti agdama, maikadua laengen ti Filipinas iti Indonesia iti apit iti niog.

Kuna ni Angara nga ita koman a maparegta ti pannakaitultuloy ti panagmula kadagiti nasasayaat ti baraytina a niog ta no kitaen ti panagtigtignay dagiti kakaarruba a pagilian a kas iti Indonesia, Thailand ken Vietnam, sigurado a mauditayon kalpasan ti maysa a dekada.

Segun pay ken ni Angara, di umanay ti P682 milion a badyet ti Philippine Coconut Authority (PCA) para iti rehabilitasion ta P220 milion ti mapan iti pannakaimula ti 4.4 milion a pinuon ti niog.
Iti listaan ti Food and Agriculture Organization (FAO) ti United Nations, maikawalo ti Filipinas iti sangalubongan iti tay-ak ti produksion ti niog.

Innayon ni Angara a masapul a mabiag daytoy nga industria babaen ti panangtignayna iti gobierno a masapul a mangaramid iti kasapulan a panagpuonan, masalakniban ti sapul dagiti adda itoy nga industria ken maiwayat ti maysa a programa a mangipanamnama iti pannakaitultuloy ti industria.

(Naipablaak iti Bannawag, Enero 2, 2012.)

Masuruan ni mannalon ngga agaramid iti abuno

Paset ti panggep ti Departamento ti Agrikultura a mangituding iti umno a ramen dagiti organic fertilizer ti pannakasursuro dagiti mannalon nga agaramid iti bukodda a ganagan tapno saandan a gumatgatang.

Manamnama a malpas iti sumaruno a bulan iti daytoy a tawen ti “organic fertilizer protocol” a mangituding iti ramen dagiti organic fertilizer idinto nga inaprobaran metten ti DA ti P500 a milion a badyet para iti organic agriculture.

Babaen ti katulagan iti organic fertilizer, maituding no ania dagiti sertipikado nga organiko a ganagan a mausar para iti tallo a mula—pagay, mais ken dagiti makuna a “high value crops”.

Sumagmamano a mixture ti mapangpanggep iti babaen ti protocol a pakairamanan ti mixture a 5:4:1 (lima a paset ti takki ti dingo, uppat a paset ti compost fertilizer, ken maysa a paset ti napauring a taep wenno carbonized rice hull wenno CRH); 6:3:1 (innem a paset ti takki ti nuang, tallo a paset ti compost fertilizer, ken maysa a paset ti CRH); ken 1:1:1 para iti enzyme activator (maysa a paset ti tuyo, papaya, ken tagapulot) a mailaok iti compost fertilizer.

Mayayon ti organic fertilizer protocol iti Akta Republika 10068 nga am-ammo pay nga Organic Agriculture Act a mangitandudo iti organiko a panagtalon iti Filipinas.

(Bannawag, Hulio, 25, 2011.)