Pugon ti Tabako

PUGON TI TABAKO. Gagangay manen a buya iti Ilokos dagiti pugon ti tabako, kas iti nailadawan, a pakalutuan dagiti tabako a birhinia sakbay a mapardo ken mailako. Naala ti ladawan iti Brgy. Puritac, Pinili, Ilocos Norte, maysa kadagiti barangay iti nasao a probinsia a pakaimulmulaan met ti tabako a birhinia ken pakaigapuan met ti kaadda ti bingay ti Ilocos Norte a pondo manipud iti buis ti tabako, kas sagudayen ti Republic Act 7171 (An Act to Promote the Development of the Farmers in the Virginia Tobacco-Producing Provinces). Sagudayen ti linteg a mailasin ti 15 a porsiento ti maukkon a buis dagiti sigarilio a mapartuat iti pagilian a pakaaramatan ti tabako a birhinia sa maibunong kadagiti kualipikado a benepisiario a probinsia. (Aileen R. Rambaud)

(Naipablaak iti Bannawag iti Marso 5, 2018 a bilang.)

UNP, sangailienna ti Pasnaan 8 inton Marso 9-11

Sangailien ti University of Northern Philippines iti Vigan City, Ilocos Sur ti Pasnaan 8, ti workshop dagiti mannurat nga Ilokano, iti daytoy Marso 9-11.

Babaen ti pannakitinnulong pay ti National Commission for Culture and the Arts (NCCA), Bannawag magazine, ken GUMIL Ilocos Sur, isayangkat daytoy ti GUMIL Filipinas, ti gunglo dagiti mannurat nga Ilokano iti uneg ken ruar ti pagilian.

Kabayatanna, maipakaammo iti kabiitan a panawen ti nagan dagiti napili a fellow iti Daniw, Daniw a Para Ubbing, Ababa a Sarita, ken Sarita a Para Ubbing.

Maarisit met dagitoy a sinurat babaen dagiti sumaganad a mannurat, editor ken kritiko nga Ilokano nga agpaay a panelist: Cles B. Rambaud, Juan Al. Asuncion, Joel B. Manuel, Daniel L. Nesperos, Neyo Mario E. Valdez, Sherma E. Benosa, Aileen R. Rambaud, ken Junley Lorenzana Lazaga.

Manamnama met iti panagtugaw a panelist ti sumagmamano a propesor ken mannursuro manipud iti UNP.

Agpaay a Workshop Director ni Neyo Mario E. Valdez ken kameng met iti Pasnaan 8 Secretariat da Sherma E. Benosa, Roy V. Aragon, Dr. Freddie Pa. Masuli, Anna Liza M. Gaspar ken Ariel S. Tabag; ni GF President Vilmer V. Viloria ti consultant.

Kabayatanna, mayawat iti umuna nga aldaw (Marso 9) ti Pasnaan 8 ti Sertipiko ti Pammadayaw ken ni Ria Rebolledo ti Baguio City a napili nga Outstanding Fellow ti Pasnaan 7.

Iti agarup tinawen a pannakaisaysayangkatna manipud 2010, mabigbigen ti Pasnaan a pakatenneban ti pluma dagiti agdadamo a mannurat, ken pakaiwardasan ti kapanagan ti Literatura ken Lengguahe nga Ilokano a manamnama a takuaten ken daliasatenda. (Pasnaan 8 Secretariat)


(Naipablaak iti Marso 5, 2018 a bilang.)

“Bigas ng Masa,” inyalnag ti DA

Inyalnag ti Department of Agriculture (DA) itay katengngaan ti Pebrero ti programa a “Bigas ng Masa” tapno maatur ti duduoganen nga anomalia iti panangkontrol dagiti negosiante iti suplay ti tagilako a taraon.

Bayat ti nasao a programa, nailako laeng ti komersial a bagas iti 38 a pisos ti kada kilo. Kinuna ni DA Secretary Manny Piñol a rugi daytoy ti nailian a programa a direkta a mamagkonektar kadagiti mannalon ken konsiumer.

Kalpasan ti programa, dinillaw ni Piñol dagiti grupo a mangiwarwaras iti palso a damag nga adda panagkurang ti bagas iti pagilian.

Kuna daytoy nga inamirisen ti DA, International Rice Research Institute, ken ti Philippine Rice Research Institute ti apit ti pagilian a bagas. Nagtutunos dagitoy tallo nga ahensia a 96 porsiento nga adda umdas a bagas a para iti pagilian.

Kuna daytoy a ti apit ti Filipinas iti 2017 ket 19.4 a milion a metrika tonelada. Iti pakasaritaan ti pagilian, daytoy ti kangatuan nga apit. Ti met pempen a para iti umuna a quarter ti 2018 ket umdas a para iti 96 nga aldaw.

Pinabasol ni Piñol dagiti negosiante (middlemen) nga agiwarwaras iti palso a damag maipapan iti panagkurkurang iti bagas. Kunana a kontrolado ngamin dagitoy ti pannakaibiahe dagiti taraon manipud iti talon a mapan iti merkado.

Isu ti gapuna a nairusat ti programa a “Bigas ng Masa”.

Kuna pay ni Piñol a nasayaat ti panggep ti National Food Authority, ngem iti tay-ak ti alokasion kadagiti rehion, adda dagiti gundaway a ti nalaklaka nga NFA a bagas ket mailako kadagiti mapabpaboran a negosiante.

Impalgak met ni Agriculture Undersecretary Ariel Cayanan nga addan resolusion ti NFA Council a mang-audit iti panaggatang ken panagiwaras iti bagas ti nasao nga ahensia.


(Naipablaak iti Marso 5, 2018 a bilang.)

MARSO 5, 2018

SARITA
  4 Bakir
    Andres B. Somera
12 Dagiti Umisem iti Rigat
    Esmenio Galera

NOBELA
8 Kapessat ti Bagis (8)
   Ariel S. Tabag
10 Yuri (28)
    Virginia A. Duldulao

DANIW
6 Dagiti Suli
   Ria Rebolledo
47 Daniw a Para Ubbing
    Joel N. Dafun

SALAYSAY
16 “Disturb Me, Lord”
     Fr. Franklin D. Gorospe
22 Sibibiag ti Industria ti Tagapulot iti Pozorrubio
     Virgilio D. Domaloy
26 Wen, Atanud, Agmulatayo Koma Met iti Granada!
     Reynaldo E. Andres

KOMIKS
35 Miks & Tiks
37 Sweet Jazmine (77)
40 Don Clavio de Ylocos (80)

KOLUM
14 Biag ni Ilokano
15 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
19 Saludsodem ken ni Apo Hues
21 Dear Doc
24 Padasem Daytoy, Kailian
28 Okeyka, Apong
30 Tips
31 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Agkatawa ti Mayat
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku

DADDUMA PAY
2 Tao, Lugar, Pasamak
5 Ti Makunami
11 Netizone
18 Siled ti Kararag
20 Ti Tarakenko ken Sika
29 Idi Un-unana a Panawen
32 Ammuem Pay Dagitoy
33 Haytek!
34 Panangimaton iti Pagtaengan
43 Ti Gasatmo Ita a Lawas
46 Dagiti Pabula ni Aesop

Sitaw

SITAW. Ni Apo Filomeno Madrid ken dagiti adalanna bayat ti panangipakalatkatna kadagiti pole bean wenno sitaw iti Barangay Bungcag, Dingras, Ilocos Norte. ‘Pole sitaw’ ti awag daytoy a nateng gapu ta kasapulan a maipakalatkat iti poste a bikal (klase ti kawayan) ngem gapu iti kinakurangen ti bikal, agus-usaren dagiti mannalon iti Dingras iti plastic straw. (Leilanie G. Adriano)



(Naipablaak iti Bannawag iti Pebrero 26, 2018 a bilang.)

Estudiante iti Grade 12, aglasat iti assessment test iti daytoy a Marso

Nakaiskediul a mangala iti assessment test dagiti estudiante iti Grade 12 kadagiti para publiko ken pribado a pagadalan tapno matingiting ti dinur-asan ti panagadalda ken no nagun-odda met laeng dagiti kasapulan nga ammo a kas maibatay iti yanda a tukad ti panagadal.

Babaen ti DepEd Memorandum No. 14 series of 2018, kuna ni Education Secretary Leonor Briones, nga isayangkat ti Departamento ti Basic Education Exit Assessment (BEEA) para iti School Year (SY) 2017-2018 iti daytoy Marso, babaen ti Bureau of Education Assessment (BEA) iti pannnakitinnulong dagiti tattao dagiti schools división ken eskuela iti sekundaria.

Innayon ni Briones a ti pannakaiwayat ti BEEA ti kaunaan a pakaarisitan dagiti estudiante iti Grade 12 ti K to 12.

Kuna pay ni Briones a panggep pay ti BEEA a maarisit ti kinaepektibo ken kinasayud ti pannakaipaay ti serbisio ti edukasion babaen ti panangusar iti resulta ti eksamen a kas pagrukodan. Agbalin ngarud daytoy a pagbasaran iti pannakapasayaat ti kurikulum, pannakaipaay ti serbisio iti edukasion, pannakaarisit para iti pannakarepaso dagiti pagalagadan ken pannakabukel dagiti baro a pagalagadan, no adda man.

Impalagip ni Briones nga iti SY 2016-2017, naisayangkat iti Filipinas iti kaunaan a gundaway ti Senior High School (SHS) curriculum a kas paset ti K to 12 Basic Education Program.

Iti daytoy met SY 2017-2018, manamnama nga agturpos dagiti umuna a batch a nagun-odda dagiti nasken nga adal ken kabaelan iti maika-21 a siglo a kas iti panagrisut iti problema (problem solving), pannakaammo kadagiti impormasion, ken kritikal a panagpanunot.


(Naipablaak iti Pebrero 26, 2018 a bilang.)

Kuwait, mapasungbat; mapagawid amin a Filipino nga adda iti nasao a pagilian

Nasken a sungbatan ti Kuwait ti nagpasaran a pannakaabuso dagiti overseas Filipino workers (OFW) bayat ti kaaddada iti nasao a pagilian, kas kinuna ni Presidential Spokesman Harry Roque.

Innayon ni Roque a no di makaipaay ti Kuwait iti solusion dagiti parikut dagiti biktima nga OFW, mabalin a maikamang daytoy iti maysa nga internasional nga autoridad.

Sakbayna, sinidir ni Presidente Rodrigo Duterte ti Kuwait iti panangmaltratona kadagiti ganggannaet a mangmangged kalpasan ti pannakatakuat ti kaadda ti bangkay ti maysa a Filipina iti uneg ti freezer iti maysa nga apartment sadiay nasurok a makatawen kalpasan a nabakantean ti nasao a pagnaedan.

Kinuna ni Duterte a nakakaskasdaaw a kalpasan ti panagsagrap dagiti Filipino iti kinaranggas ken pannakapapatay, nagtalinaed a naulimek ti gobierno ti Kuwait. Nagduadua la ket ngarud ti Presidente iti kultura ken kababalin dagiti taga-Kuwait.

Gapu iti daytoy, impaulog ti gobierno ti Filipinas ti total ban kadagiti OFW iti Kuwait, ken naibilin ti pannakapagawid iti Filipinas dagiti Filipino nga adda iti nasao a pagilian.


(Naipablaak iti Pebrero 26, 2018 a bilang.)