Maysa ti Filipinas kadagiti 15 a pagilian iti lubong a kaaduan iti umilina a maidilig iti sibubukel a populasionna nga agsagsagaba iti type 2 diabetes.
Kinuna ni Dr. Cynthia Rosanna Manabat, dati a presidente ti Philippine Society of Endocrinology and Metabolism (PSEM) nga iti agdama, adda nakarekord a nasurok nga uppat a milion a Filipino a natakuatan nga agsagsagaba iti diabetes, ken adu pay dagiti saan a makaammo nga addaanda gayam iti diabetes.
Ti type 2 diabetes ti kaaduanna a kita ti diabetes a mataktakuatan a sagsagabaen ti maysa a tao. Iti daytoy a kita ti diabetes (T2D), saan nga umdas ti insulin a partuaten ti pancreas. Iti met type 1 diabetes (T1D), agsardeng a mamimpinsan ti bagi nga agpartuat iti insulin tapno mapagtalinaedna koma ti rumbeng a kaadu ti glucose wenno asukar iti bagi. No awan ti insulin, kayatna met a sawen nga awan ti enerhia a mapan kadagiti selula ti bagi.
Iti agdama, kas maibatay iti Diabetes Atlas ti International Diabetes Federation, adda di nakurkurang a 382-milion a tattao— wenno 8.3 a porsiento iti pakabuklan ti populasion dagiti nataengan iti sangalubongan— ti agsagsagaba iti diabetes ket mabalin nga iti 2035, mapanton a 592-milion ti kaadu dagiti agsagsagaba iti diabetes.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 22, 2014 a bilang.)
October 13, 2014
October 12, 2014
Seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana iti DepEd, Dibision ti Ilagan
Mangangay ti Departamento ti Edukasion, Dibision ti Siudad ti Ilagan, iti panangilungalong ni Dr. Denizon P. Domingo, agpapaay a superintendente, iti maysa a seminar-workshop iti Ortograpia Ilokana itoy nga Oktubre 18-20, 2014 iti pannakitinnulong ti Bannawag.
Kangrunaan a nairanta ti seminar-workshop kadagiti mangisursuro iti Grado 1 agingga iti 3 iti nadakamat a dibision. Maangay ti pasken iti Assembly Hall ti Isabela National High School iti Ilagan.
Maysa ti seminar-workshop kadagiti kangrunaan nga addang tapno mairusat ken mataginayon ti pannakaaramat ti Iluko wenno Ilokano a kas maysa kadagiti opisial a pagsasao iti panagisuro iti babaen ti Mother Tongue Based-Mother Language Education iti kaaduan a pagadalan iti Siudad ti Ilagan.
Maibalbalakad a makiuman dagiti interesado a dumar-ay iti seminar ken ni Mrs. Virginia A. Bergonia, MTB-MLE Coordinator iti selpon bilang 0926-306-3508.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 20, 2014 a bilang.)
Kangrunaan a nairanta ti seminar-workshop kadagiti mangisursuro iti Grado 1 agingga iti 3 iti nadakamat a dibision. Maangay ti pasken iti Assembly Hall ti Isabela National High School iti Ilagan.
Maysa ti seminar-workshop kadagiti kangrunaan nga addang tapno mairusat ken mataginayon ti pannakaaramat ti Iluko wenno Ilokano a kas maysa kadagiti opisial a pagsasao iti panagisuro iti babaen ti Mother Tongue Based-Mother Language Education iti kaaduan a pagadalan iti Siudad ti Ilagan.
Maibalbalakad a makiuman dagiti interesado a dumar-ay iti seminar ken ni Mrs. Virginia A. Bergonia, MTB-MLE Coordinator iti selpon bilang 0926-306-3508.
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 20, 2014 a bilang.)
OKTUBRE 20, 2014
SARITA
6 Meeeek… Meeek!
Jose A. Bragado
16 Sabali Pay a Judas
David D. Campañano
NOBELA
26 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (4)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
30 Bantay a Bato (29)
Virginia A. Duldulao
DANIW
27 Mannanakaw iti Darikmat
Jake F. Ilac
33 Ti Pagturongak
Rolando A. Seguro, Jr.
48 Dandaniw a Para Ubbing
Avelina Fe C. Camacho/ Ariel S. Tabag
SALAYSAY
12 Kaano a Maiparit ti Agawat iti Donasion?
Neyo Mario E. Valdez
40 Adu ti Maapit Kadagitoy a Haybrid a Mais
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
19 Gayang ni Lam-ang (55)
22 Aritosan (104)
24 Miks & Tiks
KOLUM
10 Dear Doc
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
32 Okeyka, Apong
34 TIPS
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
38 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
8 Rumbeng Unay a ni David Ige
15 Muriekos Laeng, Dimo Kunkuna
18 Dayaw Festival ti NCCA, Maangay iti Siudad ti Baguio
28 Siled ti Kararag
29 No Ania ti Binulod, Isu Koma ti Isubli
31 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy
39 Mapasayaatmo Met ti Gradom, Nakkong
October 6, 2014
Pindang ti Aparri, Cagayan
PINDANG TI APARRI, CAGAYAN. Agpilpili dagitoy taga-Nagattatan, Pamplona, Cagayan iti gatangenda a pindang a tilapia, bulong-unas, dadali, tagaro, talibukno ken aramang. Kuna dagiti aglaklako a taga-Maura, Aparri a dumandanon pay dagitoy a produktoda iti Hawaii, Singapore, Hong Kong ken Canada. (Dexter Marin Fabito)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
FDA, binallaaganna ti publiko kontra iti food supplement
Binallaagan ti Food and Drug Administration (FDA) ti publiko kontra iti kunana a palso nga ibagbaga ti maysa nga agar-aramid iti food supplemement.
Iti ballaagna, kuna ti FDA a nakitana dagiti anunsio ti food supplement a Flor.Essence a naipablaak iti maysa nga aginaldaw a pagiwarnak iti petsa daytoy a Sept. 24 ken 26.
“Natakuatan a kuna ti nangipaanunsio iti Flor.Essence, maysa a food supplement, a makaagas daytoy iti kanser, banag a panangallilaw dayta iti publiko,” kinuna ti FDA.
Kuna ti FDA a naaprobaran ti Flor.Essence a kas food supplement, saan ket a kas agas wenno medisina.
Innayon ti FDA nga iti anunsio ti Flor.Essence, nangdakamat pay kadagiti testimonia a nakairamanan ti patang a babaen ti “wonder tea” a Flor.Essence, “simmayaat ti kasasaad ni nanangko iti laksid a kinapet ti kanser ken nagpaut pay ti biagna.”
“Tapno maammuan a ti agas ket pudno a makaagas, nasken nga aglasat iti adu a klinikal a panagipadas. Ngem ti anunsio ti Flor.Essence, ibagbagana a makaagas, banag a di rumbeng iti maysa a produkto a naklase laeng a food supplement,” kinuna ti FDA.
Innayon ti FDA a kadagiti immun-unan a pakaammona, maibilang amin a food/dietary supplement a kas naproseso a produkto a taraon laeng a saan ket a naaprobaran a kas agas. (Jonathan Hicap/Jenny F. Manongdo)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
Iti ballaagna, kuna ti FDA a nakitana dagiti anunsio ti food supplement a Flor.Essence a naipablaak iti maysa nga aginaldaw a pagiwarnak iti petsa daytoy a Sept. 24 ken 26.
“Natakuatan a kuna ti nangipaanunsio iti Flor.Essence, maysa a food supplement, a makaagas daytoy iti kanser, banag a panangallilaw dayta iti publiko,” kinuna ti FDA.
Kuna ti FDA a naaprobaran ti Flor.Essence a kas food supplement, saan ket a kas agas wenno medisina.
Innayon ti FDA nga iti anunsio ti Flor.Essence, nangdakamat pay kadagiti testimonia a nakairamanan ti patang a babaen ti “wonder tea” a Flor.Essence, “simmayaat ti kasasaad ni nanangko iti laksid a kinapet ti kanser ken nagpaut pay ti biagna.”
“Tapno maammuan a ti agas ket pudno a makaagas, nasken nga aglasat iti adu a klinikal a panagipadas. Ngem ti anunsio ti Flor.Essence, ibagbagana a makaagas, banag a di rumbeng iti maysa a produkto a naklase laeng a food supplement,” kinuna ti FDA.
Innayon ti FDA a kadagiti immun-unan a pakaammona, maibilang amin a food/dietary supplement a kas naproseso a produkto a taraon laeng a saan ket a naaprobaran a kas agas. (Jonathan Hicap/Jenny F. Manongdo)
(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 13, 2014 a bilang.)
October 1, 2014
OKTUBRE 13, 2014
SARITA
6 Lady Artek
Rolando A. Seguro, Jr.
NOBELA
24 Dagiti Kulalanti ti Arapaap (3)
Juan S.P. Hidalgo, Jr.
28 Bantay a Bato (28)
Virginia A. Duldulao
DANIW
7 Apay a ti Panunot Saanna a Kabaelan a Kettelen?
Arnold C. Baxa
9 Agsapa iti Kalinga
Dumay Solinggay
25 Matuktukno ti Langit
Vincent Cab. Berroy
31 Dugudog
Delfin P. Dumayas
48 Dandaniw a Para Ubbing
Ronnie E. Aguinaldo/ Roselyn C. Campano
SALAYSAY
12 Nagasat Pay Laeng ni Juan
Neyo Mario E. Valdez
38 Komusta ti Sweet Sorghum?
Virginia A. Duldulao, Ph.D.
40 Rey Andres Article
Reynaldo E. Andres
KOMIKS
17 Gayang ni Lam-ang (54)
20 Aritosan (103)
22 Miks & Tiks
KOLUM
14 Saludsodem ken ni Apo Hues
15 Dear Doc
30 Okeyka, Apong
32 TIPS
35 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii
36 Kosina Ilokana
42 Padasem Daytoy, Kailian
46 Haytek!
PAGLINGLINGAYAN
44 Showbiz
47 Sinniriban
47 Sapukas
47 Sudoku
47 Agkatawa ti Mayat
DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
4 Tao, Lugar, Pasamak
10 Itandudotayo ti Turismo Kadagiti Away
16 Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
26 Siled ti Kararag
27 Ania, Aya, ti Ebola?
29 Txtm8
33 Ti Gasatmo Ita a Lawas
34 Ammuem Pay Dagitoy
37 Agmulaka Man Met iti Ipus-Tigre
Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17: Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
Salip iti Literatura iti Ilokano Para Kadagiti Agtawen iti 12-17
Linuktan itay nabiit ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti Timpalak Uswag Darepdep a nakairamanan ti salip iti panagsurat iti sarita ken daniw iti Ilokano para kadagiti agtawen iti 12-17, agad-adal man wenno saan.
Ti Timpalak Uswag Darepdep ket maysa a salip iti literatura iti Filipinas a pinatalgedan iti Resolusion Blng. 14-28 ti Ummong Dagiti Komisioner ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) nga agpanggep nga agipabuya ken agukkon kadagiti kapipintasan a putar dagiti agtutubo manipud iti edad 12-17. Nagtaud ti nagan ti salip manipud iti Cebuano nga “uswag” a kayatna a sawen, “itandudo” ken iti Ilokano a “darepdep.” Maysa a wagas ti KWF daytoy a pangpaadu pay iti putar iti literatura kadagiti rehion babaen ti pannakairugi kadagiti agtutubo ti panagsurat iti nakayanakanda a pagsasao. Babaen itoy, manamnama a makatulong daytoy tinawen a salip iti pannakapabaknang dagiti nakayanakan a pagsasao iti pagilian ken iti pannakapabaknang met ti lengguahe a Filipino— kas maibatay iti pammati a dagiti kangangatuan ken kangangayedan a kita ti balikas ket masarakan iti literatura.
Silulukat daytoy a salip manipud iti Agosto 1, 2014 agingga iti Marso 2, 2015 kadagiti agtutubo a Filipino manipud kadagiti nadumaduma a rehion iti pagilian nga agtawen iti 12-17 sakbay ti Marso 2, 2015.
Agbaliwbaliw iti tunggal tawen dagiti kategoria a pagsasalipan— sarita, daniw, drama iti maysa-a-parang, ken salaysay— ken iti maituding nga uppat a nakayanakan a pagsasao iti pagilian.
Para iti umuna a tawen (2014-2015) ti Timpalak Uswag Darepdep, maluktan daytoy kadagiti kategoria iti sarita ken daniw iti Ilokano (Bikol, Cebuano ken Meranaw dagiti sabsabali). Mapalubosan ti tunggal makisalip a mangidatag iti maysa a pakisalipna iti sarita ken maysa iti daniw, wenno mabalinna ti makisalip iti maysa laeng a kategoria a maysa laeng met nga entry ti idatagna.
Para iti kategoria ti sarita, agatiddog ti pakisalip iti di nakurkurang ngem 10 a panid ngem saan a nasursurok ngem 25 a panid a makiniliado wenno naikompiuter ken nasken nga adda kakuyogna a maysa a panid a synopsis.
Para iti kategoria ti daniw, koleksion dagiti daniw ti isalip a buklen ti di nakurkurang ngem 10 a daniw ngem di nasursurok ngem 15 a daniw.
Saanen a mabalin nga isalip ti nangabaken iti ania man a salip sakbay ti Marso 2, 2015.
Ti tunggal entry ket nasken a naka-PDF, doble espasio ti pannakaikompiuterna (malaksid iti kategoria ti daniw) iti 8-1/2” x 11” a papel, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti aglawlaw ti panid. Nasken met nga agsasaruno ti bilang dagiti panid ken mailanad iti tengnga ti footer ti tunggal panid. Agusar laeng iti font nga Arial wenno Times New Roman iti kadakkel a 12 pt.
Nasken met a maikarga iti narikpan nga atiddog a brown envelope dagitoy sumaganad a dokumento: (1) tallo a hard copy wenno ti naimakinilia wenno ti nai-print nga entry; (2) maysa a CD a nakailaonan ti digital copy ti entry iti porma daytoy a PDF; (3) pormulario ti pannakisalip (mai-download iti KWF website wenno iti KWF Facebook); (4) pormulario ti pammalubos ti nagannak; ken (5) sertipikasion manipud iti prinsipal ti pagadalan para kadagiti estudiante wenno sertipikasion manipud iti punong barangay para kadagiti out of school youth. Nasken a manotarioan dagiti pormulario ti pannakisalip ken ti pormulario ti pammalubos ti nagannak. Ti laeng paulo ti pakisalip ken ti kategoria daytoy ti isurat iti envelope. Ipatulod daytoy iti: Lupon sa Gawad, 2F Gusali Watson, 1610 Kalye J.P. Laurel, Malacañang Complex, San Miguel, Lungsod Maynila.
Nasken a maawat ti KWF ti/dagiti pakisalip sakbay wenno iti Marso 2, 2015, iti alas singko iti malem.
Umawat dagiti mangabak iti tunggal rehion iti medalia manipud iti KWF ken kadagiti sumaganad a premio a kuarta: Umuna Gunggona, P10,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; ken Maikatlo a Gunggona, P3,000.
Pinal ken saan a mabaliwan ti ania man a desision ti Hunta Dagiti Hurado. Saan met a maisubli dagiti entry, nangabak man wenno saan, kadagiti nakisalip. Karbengan ti KWF ken ti kasinnarayna (ti Bannawag iti lengguahe nga Ilokano) ti umuna a pannakaipablaak dagiti nangabak nga entry nga awan ti royalty ti autor.
Para iti pormulario: http://docdroid.net/h2ho
Para iti pammalubos ti nagannak: http://docdroid.net/h2hn
Timpalak Uswag Darepdep ti KWF
Linuktan itay nabiit ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ti Timpalak Uswag Darepdep a nakairamanan ti salip iti panagsurat iti sarita ken daniw iti Ilokano para kadagiti agtawen iti 12-17, agad-adal man wenno saan.
Ti Timpalak Uswag Darepdep ket maysa a salip iti literatura iti Filipinas a pinatalgedan iti Resolusion Blng. 14-28 ti Ummong Dagiti Komisioner ti Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) nga agpanggep nga agipabuya ken agukkon kadagiti kapipintasan a putar dagiti agtutubo manipud iti edad 12-17. Nagtaud ti nagan ti salip manipud iti Cebuano nga “uswag” a kayatna a sawen, “itandudo” ken iti Ilokano a “darepdep.” Maysa a wagas ti KWF daytoy a pangpaadu pay iti putar iti literatura kadagiti rehion babaen ti pannakairugi kadagiti agtutubo ti panagsurat iti nakayanakanda a pagsasao. Babaen itoy, manamnama a makatulong daytoy tinawen a salip iti pannakapabaknang dagiti nakayanakan a pagsasao iti pagilian ken iti pannakapabaknang met ti lengguahe a Filipino— kas maibatay iti pammati a dagiti kangangatuan ken kangangayedan a kita ti balikas ket masarakan iti literatura.
Silulukat daytoy a salip manipud iti Agosto 1, 2014 agingga iti Marso 2, 2015 kadagiti agtutubo a Filipino manipud kadagiti nadumaduma a rehion iti pagilian nga agtawen iti 12-17 sakbay ti Marso 2, 2015.
Agbaliwbaliw iti tunggal tawen dagiti kategoria a pagsasalipan— sarita, daniw, drama iti maysa-a-parang, ken salaysay— ken iti maituding nga uppat a nakayanakan a pagsasao iti pagilian.
Para iti umuna a tawen (2014-2015) ti Timpalak Uswag Darepdep, maluktan daytoy kadagiti kategoria iti sarita ken daniw iti Ilokano (Bikol, Cebuano ken Meranaw dagiti sabsabali). Mapalubosan ti tunggal makisalip a mangidatag iti maysa a pakisalipna iti sarita ken maysa iti daniw, wenno mabalinna ti makisalip iti maysa laeng a kategoria a maysa laeng met nga entry ti idatagna.
Para iti kategoria ti sarita, agatiddog ti pakisalip iti di nakurkurang ngem 10 a panid ngem saan a nasursurok ngem 25 a panid a makiniliado wenno naikompiuter ken nasken nga adda kakuyogna a maysa a panid a synopsis.
Para iti kategoria ti daniw, koleksion dagiti daniw ti isalip a buklen ti di nakurkurang ngem 10 a daniw ngem di nasursurok ngem 15 a daniw.
Saanen a mabalin nga isalip ti nangabaken iti ania man a salip sakbay ti Marso 2, 2015.
Ti tunggal entry ket nasken a naka-PDF, doble espasio ti pannakaikompiuterna (malaksid iti kategoria ti daniw) iti 8-1/2” x 11” a papel, ken addaan iti margin a maysa a pulgada iti aglawlaw ti panid. Nasken met nga agsasaruno ti bilang dagiti panid ken mailanad iti tengnga ti footer ti tunggal panid. Agusar laeng iti font nga Arial wenno Times New Roman iti kadakkel a 12 pt.
Nasken met a maikarga iti narikpan nga atiddog a brown envelope dagitoy sumaganad a dokumento: (1) tallo a hard copy wenno ti naimakinilia wenno ti nai-print nga entry; (2) maysa a CD a nakailaonan ti digital copy ti entry iti porma daytoy a PDF; (3) pormulario ti pannakisalip (mai-download iti KWF website wenno iti KWF Facebook); (4) pormulario ti pammalubos ti nagannak; ken (5) sertipikasion manipud iti prinsipal ti pagadalan para kadagiti estudiante wenno sertipikasion manipud iti punong barangay para kadagiti out of school youth. Nasken a manotarioan dagiti pormulario ti pannakisalip ken ti pormulario ti pammalubos ti nagannak. Ti laeng paulo ti pakisalip ken ti kategoria daytoy ti isurat iti envelope. Ipatulod daytoy iti: Lupon sa Gawad, 2F Gusali Watson, 1610 Kalye J.P. Laurel, Malacañang Complex, San Miguel, Lungsod Maynila.
Nasken a maawat ti KWF ti/dagiti pakisalip sakbay wenno iti Marso 2, 2015, iti alas singko iti malem.
Umawat dagiti mangabak iti tunggal rehion iti medalia manipud iti KWF ken kadagiti sumaganad a premio a kuarta: Umuna Gunggona, P10,000; Maikadua a Gunggona, P5,000; ken Maikatlo a Gunggona, P3,000.
Pinal ken saan a mabaliwan ti ania man a desision ti Hunta Dagiti Hurado. Saan met a maisubli dagiti entry, nangabak man wenno saan, kadagiti nakisalip. Karbengan ti KWF ken ti kasinnarayna (ti Bannawag iti lengguahe nga Ilokano) ti umuna a pannakaipablaak dagiti nangabak nga entry nga awan ti royalty ti autor.
Para iti pormulario: http://docdroid.net/h2ho
Para iti pammalubos ti nagannak: http://docdroid.net/h2hn
Subscribe to:
Posts (Atom)