BANNAWAG Oktubre 24, 2011

SARITA
4 Ayuno/ Juan Al. Asuncion/ Kunana idi: Bay-am a ti parikut ti agparikut kenka. Naammuanna: Kirogen gayam ti kinaawan a maisaang dayta a pammati…

NOBELA
16 Siit ti Apuy (5)/ Fernando B. Sanchez/ Pampanunotenna no agsubli laengen nga agtrabaho idiay Greece. Ngem igawgawid ti panaggitgiteb ti nabato a pispisna…
32 El Guapito (39)/ Dionisio S. Bulong/ “Kayatmo ngarud a sika koma ti bambantayanmi ita iti ospital? Ba, magastos, loko!”

DANIW
6 Kayaw ti Rabii
Rosalie Albano Barnachea
umap-apros ti bulan
ngayednat' imet
makasiram a matmat

inulsanna ti sipnget
ti aglemlemmeng
a kayaw ti rabii

ket ita maipasngay
baro a sardam
kawes aldaw uksoben

umis-isem nga angin
nangagek bagi
naglabus a kaltaang

ulit-uliten sam-it
a naglabasan
nagmisuot a kalman
18 Bagyo
Elizabeth M. Raquel
imbasnotmo ti ipusmo iti daga
intayokmo dagiti gargaret
nailuges dagiti apagrusing
a bin-i iti barukong ti daga

ay, pinaglangoynak met iti pitak
napirpirsay dagiti ul-ulsak a sanikua
diak napakadaan, addakan iti apagkirem
nabatiak nga agkutkutimermer
agmalmalanga

adda kad' pay nabati a lasbang iti aglawlaw?
nakarkaro payen ngem aragan daytoy lubong
a dinandaniwak, ay, diak maawatan
ti kinaranggasmo
imbatim ti di mapulsot a saibbek
dagiti amin a pinagsagabam a parsua.

ala, dikanton um-umay, pangngaasim
napnuanka iti kinaranggas ken kinagulib
nagsangitak ngem dinak intaltalek
nagpagunggan, kasla nakalusot a toro a baka
sinangdo, imbaddebaddekmo amin
imkisak iti napalalo ngem awan ti nangngegmo
ta maysakan nga agballa a linuganan
ti dakes a panggep ken kababalin

kunak ngarud nga ipakpakaasi
agsublikan iti lubong a kaikariam
dikan tumaltaliaw pay
ditoy lubongmi a linusdakmo.

SALAYSAY
8 Gapu Ta Daytoy ti Linteg (7)/ Hues Joven F. Costales (Ret.)/ Ti Kaso ti Aglaklako iti Droga/ Dina inako nga adda naaramid a transaksion. Iti sabali a pannao, pagparparangenna nga agparparbo dagiti taga-PDEA…
10 Ni Amang Luis, 105, Kalakayan iti Ilocos Sur/ Ben P. Pacris / “Agragsakka. Agaramidka iti nasayaat iti padam a tao. Iti kasta, saanka a maburibor.”
12 Linteg Ditoy, Linteg Dita!/ Neyo Mario E. Valdez/ No apay nga awan serserbina dagiti adu a linteg a pampandayen dagiti diputado ken senador…
20 Ti RIC ti Santa Ana ken ti Bannawag/ Gladys B. Ballares /Kas panangpasungad iti idadanon ti Bannawag iti maika-77 a panagtawenna, nangimula ti Rural Improvement Club ti Santa Ana iti “Bannawag @ 77 Tree”…
38 Nasken ti Maikadua a Green Revolution/ D. S. Bulong, Vilmer V. Viloria ken Roy V. Aragon/ Nakalaladingit a panunoten ngem imbes a dagiti mannalon ti aglako, adu pay laeng kadakuada ti mapan gumatang iti nateng iti tiendaan…
40 Kabaelam ti Agnegosio iti Kuditdit/ Reynaldo E. Andres/ Napintas a panguartaan ti panagpatanor iti kuditdit. Ngem nasaysayaat pay no ammom ti agaramid iti bin-i daytoy!

KOMIKS
24 Miks & Tiks
26 Dagiti Bannatiran iti Bantay Maoac-oacar (38)
28 Tres Muchos (19)

KOLUM
14 Dear Judge/ Dear Judge,
Immutangak ken ni Komadre Belen iti dua gasut ken uppat a pulo ribu a pisos (P240,000.00). Adda pinirmaak a promissory note, ket nailanad sadiay a bayadak ti utangko, agraman ti tubo wenno interes a dua a porsiento (2%) iti tunggal bulan, babaen ti installment iti unos ti duapulo ket uppat (24) a bulan wenno dua (2) a tawen. Addada ig-iggamak a sangapulo ket siam (19) a resibo, ket iti tunggal resibo bigbigbigen ti nagpautang ti tunggal maysa kadagiti installment. Idi impakitak dagitoy ken ni Komadre Belen, nadlawna nga awan ti resibo para iti maika-9, maika-14 ken maika-20 nga installment. Iti kinapudnona, duapulo ket dua (22) nga installment ti nabayadakon, ta ti resibo a para iti maika-22 nga installment ket adda kamiak. Ti dakesna, singsingiren ni Komadre dagiti installment a maika-9, maika-14, maika-20, maika-23 ken maika-24. Adda kadi obligasionko a mangbayad iti maika-9, maika-14 ken maika-20 nga installment? --Berting
19 Dear Doc/ Tuloy ti sungbat iti surat ni Manong Idrong ti Cordon, Isabela a na-diagnose nga addaan iti kidney problem; nangato ti creatinine-na ket masapul a ma-dialysis. Salsaludsodenna no ania daytoy dialysis— ania ti aramidenna iti bagi; no adda komplikasionna. Ken no asidegen ti ipapatayna.
31 Okeyka, Apong/ Ania ti sepilio da apong? Sungbat: naata a sanga ti bayyabas (bayawas wenno bayabas).
Wen, pagsugigi ken pagingatda (toothpick) daytoy.
Kasano? Kagatem wenno taltalem ti maysa nga ungtona sa daytoy ti pagsugigim.
Addaan ti bayyabas iti natural nga antibiotiko a manglapped iti impeksion, ken anti-deodorant pay daytoy, banag a mangilawlawag no apay nga inar-aramid daytoy da apong—ken pagaammotayo met ti kinapudno a daytoy bassit a kayo agtubo iti uray sadino.
Usaren pay da apong nga agas iti lumteg a gugot babaen ti panagngalngalda iti rangaw wenno bulong ti bayabas. (Basaen ti pakabuklan ti sinurat iti Bannawag.)
34 TIPS/ Tapno maliklikam ti agsagaba iti bato iti kidney/ Pudno kadi a makainutka iti koriente babaen ti panagaramatmo iti screensaver?/ Silit’ sairo kontra gurigor.
37 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii/ Ammom No Ania ti Hospisio?
42 Padasem Daytoy, Kailian/ Umad-adu ti Agtaraken iti Karnero/ Paneknekan dagiti nakapadasen a nanamnam-ay ken dakdakkel ti mapastrek iti panagtaraken iti karnero ngem iti kalding…
44 Ading Kosinera

PAGLINGLINGAYAN
45 Aay, Puwit Ko ‘Yan, Kdp.
46 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Aggarakgaktayo

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
15 Tao, Lugar, Pasamak
17 Siled ti Kararag
22 Ania Kad’ Ngamin Dayta, Ozone, Aya?
23 Hay, Makauma!
32 Txtm8
35 Ti Gasatmo Ita a Lawas
36 Ammuem Pay Dagitoy

Padaananyo Dagitoy!

*Mabasayo ti “Ayuno,” sarita a pinangyalat ni Juan Al. Asuncion iti Maika-2 a Gunggona iti Salip iti Sarita iti Ilokano (Iluko) iti 61st Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature.
*Iti Umuna a Bilang ti Bannawag iti Maika-77 a Tawenna a mapetsaan iti Oktubre 31, 2011, mabasayo met ti “Saddam,” sarita ni Ariel S. Tabag a pinangyalatna met iti Umuna a Gunggona iti nasao a Salip iti Sarita iti Ilokano (Iluko) iti Palanca Awards.
Ken iti isu met laeng a bilang, rugian ti Bannawag nga ipablaak, iti maikadua a gundaway, ti “Biag ni Lam-ang” a bersion ni Leopoldo Y. Yabes. Damo nga impablaak ti Bannawag ti nasao a bersion ti “Biag ni Lam-ang” idi 1971.

Sangakilo Man 'Ta Bangusmo, Adi!

SANGAKILO MAN 'TA BANGUSMO, ADI! Dua a mangngalap ti mangkarkaruas iti sumagmamano kadagiti pupokda a bangus tapno gatangen ti maysa a parokiano. Maysa daytoy kadagiti pagtaraknan iti bangus a naintar iti sabangan ti karayan iti Namuac, Sanchez Mira, Cagayan. (Teksto/Rinetrato ni Roy V. Aragon)

(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 17, 2011 a bilang)

Daan a kuarta, agingga iti 2013

Iti panaggibus ti tawen 2013, dinton maaramat ti daan a kuarta ti Filipinas (ti New Design Series wenno NDS); mamimpinsanton a suktan dagiti kuarta nga addaan iti baro a disenio (ti New Generation Currency wenno NGC).

Opisial a nairuar dagiti kuarta nga NGC idi Disiembre itay napan a tawen ket panggep daytoy a disenio a suktan ti dadaan ti diseniona a kuarta, ti NDS.

Agpada a mausar ti NDS ken NGC agingga iti agtapos ti 2013 ket apaman a matapogan ti 2014, tinto laengen NGC ti mausar, kas naammuan iti Manila Bulletin, kabsat a pagiwarnak ti Bannawag.

(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 17, 2011 a bilang)

Utang dagiti empleado iti GSIS, bayadan ti turay

Tapno mapasubli ti rinibu nga empleado ti gobierno a kaaduan kadagitoy ti titser dagiti benepisioda a kas kameng ti Government Service Insurance System (GSIS), bayadanen ti gobierno dagiti dida nabaybayadan nga utangda.

Agdagup iti P2.5 bilion ti inlatang ti turay a pagbayadna iti utang dagiti empleado ti gobierno ket aggapu daytoy iti Miscellaneous Personnel Benefits Fund iti babaen ti singasing a P1.816 trilion a nasional a badyet para iti 2012.

Agdagup iti P9 bilion ti rumbeng a bayadan ti gobierno iti GSIS, kas kuna ti Department of Budget and Management (DBM). Ibagian daytoy a gatad dagiti kontribusion dagiti empleado ti gobierno a kaaduanna ti titser a dida nabaybayadan iti GSIS agraman ti kontribusion a rumbeng met a bayadan ti gobierno.

Ngarud, ti P2.5 bilion a nailatang a pagbayad ti gobierno iti nasao nga utang ti pauna laeng a pagbayad ti gobierno. Ti mabati a P6.5 bilion ti in-inuten a bayadan ti gobierno iti uneg ti sumaruno a lima a tawen, kas kuna ti DBM.

(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 17, 2011 a bilang)

Halal, okey iti Departamento ti Agrikultura

Inaprobaranen ti Departamento ti Agrikultura babaen ken ni Sekretario Proceso J. Alcala ti nailian a pagbatayan iti halal tapno makastrek ti pagilian iti ag-US$3-trilion a merkado dagiti Muslim iti benneg ti taraon iti sangalubongan.

Ti pananganamong ni Alcala iti “halal standards for farm and fisheries” ti nanggibus iti proseso a narugian sumagmamano a tawenen ti napalabas mainaig iti pannakaaramid ti nailian a pagbatayan iti halal.

Nakipartisipar iti nasao a pannakaaramid ti pagbatayan saan laeng a dagiti Muslim a dadaulo iti relihion no di pay ket dagiti Muslim nga eksperto iti taraon ken dagiti mangipakpakat kadagiti paglintegan dagiti Muslim (Sharia law).

Sakupen ti halal, malaksid pay dagiti sabsabali, dagiti taraon a maipalubos nga ipauneg dagiti Muslim ken no kasano ti pannakaisagana dagitoy.

(Naipablaak iti Bannawag, Oktubre 17, 2011 a bilang)

BANNAWAG Oktubre 17, 2011

SARITA
4 Ti Sikap ni SSgt. Ticticrubong/ Leonardo S. Fagaragan/ Nakitadan dagiti sapsapulenda a kabusor. Ket magagaran dagiti tao ni SSgt. Ticticrubong a nanguray iti sumaruno a bilin daytoy.
20 Sabali ni Benson, Sabali ni Miguel/ Ronelyn B. Ramones-Castillo/ Kastan sa a talaga no agayat ti maysa a tao, agbalin a bulsek ken tuleng.

NOBELA
16 Siit ti Apuy (4)/ Fernando B. Sanchez/ “Mangabakka man wenno saan, isu la nga isu. Ti nasken, impanmo amin a kabaelam a nakilaban.”
34 El Guapito (38)/ Dionisio S. Bulong/ Kinuddot ni Laila iti nalag-an ni Mandy sa tinangadna ti baro. Ngem kasla ketdin agmaymaysa iti lubong ni Mandy…

DANIW
6 Gatas/ Daniel L. Nesperos/
no natemplakon ti gatasmo
tumpaw iti mugingko ti labutab
ti panangis-isko a nalaing kadagiti boteliam
no namin-ano a binalnawak iti gripo
sa paburkak iti lima a minuto…
18 Daniw iti Kankanaey/ Charisse Acquisio
Naisuru-an sisya
ay mangkupin
sin kalaley ama na
ta adi madadael
ono magelgel.
22 Agdinnakulapkami Manen/ Jobert Ma. Pacnis
Ita man laengen nga agdinnakulapkami
Iti daytoy iit a sagad
Nalabit masdaaw
Iti kaunday ti panawen
A diak kinomusta
A diak kinarinnay-aw iti kada agsapa;
Ken siguro ita
Agsiddaaw latta
Iti kinalamiis ‘toy dakulap…

SALAYSAY
8 Gapu Ta Daytoy ti Linteg (6)/ Hues Joven F. Costales (Ret.)/ Pinatayna ti Kamalala ni Baketna/ Idi mapasamak ti krimen, kunana nga awan iti nakapasamakan ti krimen. Ngarud, saan nga isu ti akin-aramid iti krimen…
10 Kasano, Aya, a Mapasardengti Panagkusit?/ Laurence G. Binggayen/ NAGBALINEN a paset ti biag ti maysa a mangisursuro ti pannakatiltiliwna kadagiti adalanna nga agkuskusit wenno agkopkopia kadagiti aramid ti kaklaseanda. Ket dagiti kakastoy a pasamak ti mamagburek no kua iti dara ti maysa a mangisursuro. (Basaen ti sibubukel a salaysay iti Bannawag.)
12 Hay, Endo Manen!/ Neyo Mario E. Valdez/ No inkay mangan iti fastfood, wenno gumatang iti baro a bado iti paboritoyo a mall, agbalinkay koma a nasayaat kadagiti naisem nga empleado ta diyo la ammo ti bakbaklayenda a rigat…
24 Naimula ti “Kayo ti Tawid ni Ilokano” iti Bangag/ Lorena F. Espada/ Wen, agtultuloy ti proyekto ti Bannawag a panagmula iti “Kayo ti Tawid ni Ilokano”!
40 Ti Tarong a Di Iggesen ti Bungana/ Reynaldo E. Andres/ Natalged ken naimas a sidaen ti tao. Ngem kuidaw dagiti igges a mangkaan iti daytoy…

KOMIKS
26 Miks & Tiks/ Ket simmarungkar ni Turo a kasinsin ni El Balo iti Barangay Caaludigan…
28 Dagiti Bannatiran iti Bantay Maoac-oacar (38)
30 Tres Muchos (19)

KOLUM
14 Dear Judge/ Binulod ti maysa nga anakko ti kotse a naipundarni iti daydi nagawan nga asawak (a tatangna). Kalpasanna, napan nagtrabaho ti nasao nga anakko idiay abrod, ket imbatina ti lugan iti ikut ti asawana. Ania ti mabalinko nga aramiden tapno maalak ti lugan? –Caring ti Ilocos Sur
19 Dear Doc/ Maysaak a titser. Agtawenak iti 45 ket na-diagnose nga addaan iti kidney problem. Nangato kano ti creatinine-ko. Napalalo ti nerbiosko ta ngamin, lifetime kano ti panag-dialysis-kon. Ania kadi ti dialysis? Ania ti aramidenna iti bagi? Adda kadi komplikasionna? No saanak a ma-dialysis, adda kadi mapasamak kaniak? Asideg kadin ti ipapatayko? Adu ti salusod a mangburburibor iti utekko. Siguro, nasaysayaat no ilawlawagyo la koman tapno maawatak daytoy a maaramid kaniak Agyamanak la unay, doktor ken doktora, iti panagsungbatyo iti saludsodko. Dios ti agngina kadakayo ken kasta met ti pamiliayo. Napalalo la unay ti ragsakmi met ditoy komunidadmi ta addakayo nga agsursurat iti nalatak a kolumyo ditoy Bannawag ken naanus a mangilawlawag iti nadumaduma a saksakiten ti bagi. – Manong Idrong ti Cordon, Isabela
33 Okeyka, Apong/ Natibtibker dagiti ubbing iti away ngem iti siudad?
36 TIPS/ Adda sore throat-mo?/ Kayatmo ti di agkursing?/ Kayatmo nga agtalinaed ti kinasidap dagiti lapayagmo?
39 Kastoy, Kapid, Ditoy Hawaii/ Mano ti sueldo dagiti nars iti America?
42 Padasem Daytoy, Kailian/ Adut’ Maapit iti Drip Irrigation
44 Ading Kosinera/ Kastoy ti agluto iti buko camote lumpia, buko banana turon ken macaroons.

PAGLINGLINGAYAN
45 Husband Day Care Center, Kdp.
46 Showbiz
48 Sinniriban
48 Sapukas
48 Sudoku
48 Aggarakgaktayo

DADDUMA PAY
2 Ti Makunami
15 Tao, Lugar, Pasamak
17 Siled ti Kararag
23 Ti Kayo a Nabileg a Pangontra iti Gita/ Kinagatka ti uleg? Aso? Amkem a kinapetnaka ti dengue fever? Padasem daytoy datdatlag a kayo…
35 Txtm8
37 Ti Gasatmo Ita a Lawas
38 Ammuem Pay Dagitoy